| YouTube Channel

माठर (mAThara)

 
शब्दसागरः
English
माठर
m.
 (-रः)
1. One of the sun's attendants.
2. The poet VYĀSA.
3.
Name of a Muni.
4. A distiller.
E.
 मन् to reverence, अरन् Unādi
aff.
 , ठच् substituted for the radical final, and the vowel optionally
long
also माठर्य्य ।
Capeller Eng
English
माठर
n.
 a man's name.
Yates
English
माठर (रः) 1.
m.
 One of the sun's
attendants
name of a poet
of
a sage
a distiller.
Spoken Sanskrit
English
माठर mAThara
m.
 Brahman
माठर mAThara
m.
 of one of the Sun's attendants
माठर mAThara
m.
 of vyAsa
माठर mAThara
m.
 superintendent of a monastic school or college
माठर mAThara
m.
Wilson
English
माठर
m.
 (-रः)
1 One of the sun's attendants.
2 The poet VYĀSA.
3 Name of a Muni.
4 A distiller.
E.
 मन to reverence, अरन् Uṇādi
aff.
 , ठच् substituted for the
radical final, and the vowel optionally long
also माठर्य्य.
Apte
English
माठरः [māṭharḥ], 1
N.
 of Vyāsa.
A Brāhmaṇa.
A distiller (शौण्डिक Sk.)
One of the attendants on the sun (पारिपार्श्विक)
तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत्
Mb.
 * 12. 292.8.
N.
 of a Gotra
माठरो$स्मि गोत्रेण.
Apte 1890
English
माठरः 1 N. of Vyāsa.
2 A Brāhmaṇa.
3 A distiller (शौंडिक Sk.).
4 One of the attendants on the sun.
Monier Williams Cologne
English
माठर
m.
 (fr. मठ) the superintendent of a monastic school or college,
L.
Brāhman,
Gal.
(fr. मठर g. बिदादि),
N.
 of an ancient teacher,
Kauś.
Vait.
of a disciple of Paraśurāma,
Bāl.
of one of the Sun's attendants,
MBh.
(with आचार्य) of the author of the Sāṃkhya-kārikā-vṛtti,
Cat.
of Vyāsa,
L.
pl.
N.
 of a people,
MBh.
 (v.l. रामठ)
Monier Williams 1872
English
माठर माठर, अस्, m. (fr. मठर), a
patronymic, a proper N.
= Vyāsa
N. of one of
the sun's attendants
(आस्), m. pl., N. of a people
(ई), f., N. of a woman.
Macdonell
English
माठर māṭhara,
m.
 N. of a various men.
Benfey
English
माठर माठर,
m.
1. One of the
sun's attendants.
2. Vyāsa.
3. A
distiller.
Apte Hindi
Hindi
माठरः
पुं*
 - "मठ् + अरन्, ततः अण्"
व्यास का नाम
माठरः
पुं*
 - -
ब्राह्मण
माठरः
पुं*
 - -
"शौंडिक, कलवार, शराब खींचने वाला"
माठरः
पुं*
 - -
सूर्य का एक सेवक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
माठर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯನ ಒಬ್ಬ ಅನುಚರ /ಸೂರ್ಯನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗದೇವತೆ
निष्पत्तिः - > मन (ज्ञाने) - "अरः" ठकारश्चान्तादेशः (उ० ५-३९) । "अञ्" (४-१-१०४)
व्युत्पत्तिः - > मठरस्यापत्यम्
माठर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಸಮಹರ್ಷಿ ಪ್ರಣೀತವಾದ ಪುರಾಣಗಳು /ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಹನ್ನೊಂದು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುರಾಣಗಳು
माठर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
विस्तारः - > "माठरो व्यासविप्रयोः । सूर्यानुगे च" - हेम०
L R Vaidya
English
mAWara {% m. %} 1. an epithet of Vyāsa
2. a Brāhmaṇa
3. a distiller
4. an attendant on the sun.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Māṭhara, n. of a brahman, father of Śārī: Av 〔ii.186.7〕.
Lanman
English
māṭhara, m. Māthara, name of a man.
[maṭhara, 1208f.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
माठर m. der Vorsteher eines maṭha, Peterson zu Subhāṣitāv. 2767.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अष्टादश माठराद्याः सवितुः परिपार्श्वकाः ॥ १०३ ॥
-wordlist-
सूर्यपारिपार्श्वक (पुं), माठर (पुं), पिङ्गल (पुं), दण्ड (पुं), राजन् (पुं), श्रोथ (पुं), खर (पुं), द्वारिक (पुं), कल्माष (पुं), पक्षिन् (पुं), जातृकार (पुं), कुतापकौ (पुंद्वि), पिङ्ग (पुं), गज (पुं), दण्डिन् (पुं), पुरुष (पुं), किशोरकौ (पुंद्वि)
--source--
प्राचेतसस्तु वाल्मीकिर्वल्मीककुशिनौ कविः ।
मैत्त्रावरुणवाल्मीकौ वेदव्यासस्तु माठरः ॥ ८४६ ॥
द्वैपायनः पाराशर्यः कानीनो बादरायणः ।
व्यासोऽस्याम्बा सत्यवती वासवी गन्धकालिका ॥ ८४७ ॥
योजनगन्धा दाशेयी शालङ्कायनजा च सा ।
-wordlist-
प्राचेतस (पुं), वाल्मीकि (पुं), वल्मीक (पुं), कुशिन् (पुं), कवि (पुं), मैत्रावरुण (पुं), वाल्मीक (पुं), वेदव्यास (पुं), माठर (पुं), द्वैपायन (पुं), पाराशर्य (पुं), कानीन (पुं), बादरायण (पुं), व्यास (पुं), सत्यवती (स्त्री), वासवी (स्त्री), गन्धकालिका (स्त्री), योजनगन्धा (स्त्री), दाशेयी (स्त्री), शालङ्कायनजा (स्त्री)
Mahabharata
English
Māṭhara, a follower of Sūrya (the Sun). § 310b (Sūrya): III, 3, 198 (anucarāḥ…Mºāruṇadaṇḍādyāḥ).--§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III, 88, 8335 (ºsya vanaṃ, a sacred place in the south).--§ 702 (Mokshadh.): XII, 293, 10754 (sa-Mºṃ, i.e. Sūrya, worshipped by Śaibya).
Māṭhara, pl. (VIII, 3652), v. Rāmaṭha, pl.
पुराणम्
English
माठर १ / MĀṬHARA I. A demigod deputed by indra to serve sūrya (Sun). This demigod always sits on the right side of sūrya, (brahma Parva, bhaviṣya purāṇa).
माठर २ / MĀṬHARA II. One of the Aṣṭādaśavināyakas (Eighteen Vināyakas). (sāmba, 16).
माठर ३ / MĀṬHARA III. An ācārya (teacher). He is believed to be the author of the book Sāṅkhyakārikāvṛtti. (Kauṣītakī brāhmaṇa).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
माठरः,
पुं,
 सूर्य्यपार्श्वपरिवर्त्तिविशेषः । यथा, --“माठरः पिङ्गलो दण्डश्चण्डांशोः पारि-पार्श्विकाः ।”इत्यमरः । १ । ३ । ३१ ॥
मठति निवसति सूर्य्यसमीपे माठरः मठ वास-मर्द्दयोः नाम्नीति अरण् मठरस्यापत्यं माठरइति स्वामी ॥
पिङ्गलवर्णत्वात् पिङ्गलः । दण्ड-कारित्वाद्दण्डः । इति स्वामी ॥
परितः पार्श्वेवर्त्तन्ते पारिपार्श्विकाः ढघे कादिति ष्णिकः ।सूर्य्यः कारुणिकत्वाद्दैत्यानां वरं दास्यतीतिधिया इन्द्रादयोऽष्टादशनामान्तरेण प्रच्छन्नाअस्य पार्श्वेषु स्थिताः । अत्र प्राधान्यात्त्रयोऽभिहिताः । अत्र माठरनामा यमः । पिङ्गल-नामा वह्रिः । दण्डनामा शक्रः । तथाचागमः ।“तत्र शक्रो वामपार्श्वे दण्डाख्यो दण्डनायकः ।वह्निस्तु दक्षिणे पार्श्वे पिङ्गलो नामतश्च सः ॥
यमोऽपि दक्षिणे पार्श्वे ख्यातो माठरसंज्ञकः ।”एवमपरे हरगुहादयः कुल्माषपक्ष्यादिसंज्ञकाःपूर्व्वद्वारादिषु स्थिताः । इति तट्टीकायां भरतः ॥
व्यासः । इति मेदिनी । रे, २०३ ॥
विप्रः । इतिहेमचन्द्रः । ३ । ५१० ॥
शौण्डिकः । इतिसिद्धान्तकौमुद्यामुणादिवृत्तिः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
माठर
पु०
 मन--अरन् ठान्तादेशः ततः स्वार्थे अण् सूर्य्यस्यपरिपार्श्वं मठति मठ--अरण् वा । सूर्य्यस्य १ पारिपार्श्विकेगणभेदे अमरः । २ व्यासे मेदि० । ३ विप्रे हेमच० ।४ शौण्डिके सि० कौ० ।
Burnouf
French
माठर माठर et माठर्य
m.
 distillateur.
Un
des serviteurs de Sūrya.
Np. d'un Muni.
Vyāsa.
Stchoupak
French
माठर-
m.
pl.
n.
 d'un peuple
sg. servant de Sūrya.