| YouTube Channel

माघः (mAghaH)

 
Apte
English
माघः [māghḥ], [मघानक्षत्रयुक्ता पौर्णमासी माघी सा$त्र मास अण्]
N.
 of a lunar month (corresponding to January-February).
N.
 of a poet, the author of the Śiśupālavadha or Māgha-kāvya
(the poet describes his family in
Śi.*
 2.8-84 and thus concludes: श्रीशब्दरम्यकृतसर्ग- समाप्तिलक्ष्म लक्ष्मीपतेश्चरितकीर्तनचारु माघः । तस्यात्मजः सुकविकीर्ति- दुराशयादः काव्यं व्यधत्त शिशुपालवधाभिधानम् ॥)
उपमा कालिदासस्य भारवेरर्थगौरवम् । दण्डिनः पदलालित्यं माघे सन्ति त्रयो गुणाः ॥
तावद्भा भारवेर्भाति यावन्माघस्य नोदयः Udb. -घी the day of full moon in the month of Māgha.
Apte 1890
English
माघः [मघानक्षत्रयुक्ता पौर्णमासी माघी साऽत्र मास अण्] 1 N. of a lunar month (corresponding to January-February).
2 N. of a poet, the author of the Śiśupālavadha or Māgha-kāvya
(the poet describes his family in Śi. 20. 80-84 and thus concludes:
श्रीशब्दरम्यकृतसर्गसमाप्तिलक्ष्म लक्ष्मीपतेश्चरितकीर्तनचारु माघः । तस्यात्मजः सुकविकीर्तिदुराशयादः काव्यं व्यवत्त शिशुपालवधाभिधानम् ॥)
उपमा कालिदासस्य भारवेरर्थगौरवं । दंडिनः पदलालित्यं माघे संति त्रयो गुणाः ॥
तावद्भा भारवेर्भाति यावन्माघस्य नोदयः Udb.
घी The day of full moon in the month of Māgha.
Apte Hindi
Hindi
माघः
पुं*
 - मघानक्षत्रयुक्ता पौर्णमासी माघी साऽत्र मासे अण्
चान्द्रवर्ष के एक महीने का नाम (यह जनवरी-फरवरी मास में आता हैं
माघः
पुं*
 - -
एक कवि का नाम जिसने शिशुपालवध या महकाव्य की रचना की (कवि ने शि* २०।८०-८४ में अपने कुल का वर्णन इस प्रकार किया हैं-श्रीशब्दरम्यकृतसर्गसमाप्तिलक्ष्मलक्ष्मीपतेश्चरितकीर्तनचारु माघः तस्यात्मजः सुकविकीर्तिदुराशयादः काव्यं व्यधत्त शिशुपालवधामिधानम्)
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 माघः
noun
एकः प्राचीनः कविः यस्य संस्कृतकाव्यं प्रसिद्धं वर्तते।
"माघेन शिशुपालवधम् इति काव्यं रचितम्।"
Synonyms:
 माघः, तपाः
noun
सः मासः यः पौषाद् अनन्तरं फाल्गुनाद् पूर्वम् अस्ति।
"माघे शीतत्वं घटते।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: माघः
Root: माघ
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ माघो नाम चान्द्रमासः
Meaning(s):
⇒ First month of the chilly (śiśira) season
Shloka(s):
2|1|82|1 ► सहस्ये स्यु स्तैषपौषसैधा माघे तु शानकः। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|82|2 ► शातरश्च तपाश्चाथ द्वौ फाल्गुनिकफाल्गुनौ॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|82|1 ⇢ माघः (माघ) (पुं) ⇒ First month of the chilly (śiśira) season ⇒ माघो नाम चान्द्रमासः
➠ 2|1|82|1 ⇢ शानकः (शानक) (पुं) ⇒ Epithet of Magha ⇒ माघो नाम चान्द्रमासः
➠ 2|1|82|2 ⇢ शातरः (शातर) (पुं) ⇒ Epithet of Magha ⇒ माघो नाम चान्द्रमासः
➠ 2|1|82|2 ⇢ तपः (तपस्) (पुं) ⇒ Epithet of Magha ⇒ माघो नाम चान्द्रमासः
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ माघी
परा_अपरासंबन्धः ➡ मासः
जातिः ➡ कालः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
माघः,
पुं,
 श्रीदत्तकसूनुशिशुपालवधमहाकाव्य-कर्त्ता । इति तद्ग्रन्थशेषपुष्पिका ॥
स्वनाम-ख्यातमहाकाव्यम् । यथा, --पुष्पेषु जाती नगरेषु काञ्चीनारीषु रम्भा पुरुषेषु विष्णुः ।नदीषु गङ्गा नृपतौ च रामःकाव्येषु माघः कविकालिदासः ॥
”इति प्राचीनाः ॥
वैशाखादिद्वादशमासान्तर्गतदशममासः ।मघायुक्ता पौर्णमासी यत्र मासे सः ॥
तत्-पर्य्यायः । तपाः २ । इत्यमरः । ४ । १ । ४ । १५ ॥
स च त्रिविधः । मकरस्थरव्यारब्धशुक्लप्रति-पदादिदर्शान्तो मुख्यचान्द्रः १ । कृष्णप्रति-पदादिपौर्णमास्यन्तो गौणचान्द्रः २ । मकरस्थ-रविकः सौरः ३ । इति मलमासतत्त्वीयलिखन-स्वरसात् ॥
तत्र जातफलम् ।“विद्याविनीतः स्वकुलप्रधानःसदा सदाचारयुतः प्रवीणः ।योगानुरक्तो विषयेष्वसक्तोमाघेऽथ मासे मघवानिवेशः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
* ॥
अथ, माघकृत्यम् । पाद्मे ।“स्वर्गलोके चिरं वासो येषां मनसि वर्त्तते ।यत्र क्वापि जले तैस्तु स्नातव्यं मृगभास्करे ॥
”मृगो मृगास्यत्वेन मकरः । तत्स्थे भास्करे ।तत्र सङ्कल्पः । अरुणोदयकाले जले मज्जनंकृत्वा आचम्य उत्तराभिमुखः ओँ तत् सदित्यु-च्चार्य्य कुशकुसुमतिलजलान्यादाय ओमद्य माघेमासि अमुकपक्षे अमुकतिथावारभ्य मकरस्थ-रविं यावत् प्रत्यहममुकगोत्रोऽमुकदेवशर्म्मास्वर्गलोके चिरकालवासकामो विष्णुप्रीतिकामोवा प्रातःस्नानमहं करिष्पे इति संकल्प्यगङ्गाव्यतिरिक्तजलमात्रेऽपि स्नानं कर्त्तव्यम् ।प्रतिदिनसङ्कल्पे तु आरभ्य मकरस्थरविं यावत्प्रत्यहमिति न वक्तव्यं किन्तु मास्यनन्तरं मकरस्थेरवावित्यधिकं वक्तव्यम् । चान्द्रस्नानवाक्यन्तुवैशाखकृत्येऽनुसन्धेयम् । तत्र सङ्कल्पं कृत्वायथोक्तविधिना स्नानेति कर्त्तव्यतां विधाय, --“ओँ दुःखदारिद्र्यनाशाय श्रीविष्णोस्तोषणाय च ।प्रातःस्नानं करोम्यद्य माघे पापप्रणाशनम् ॥
मकरस्थे रवौ माघे गोविन्दाच्युत माधव ।स्नानेनानेन मे देव ! यथोक्तफलदो भव ॥
”इत्युच्चार्य्य स्नायात् । ततो वासुदेवं हरिं कृष्णंश्रीधरञ्च स्मरेत्ततः ॥
“ओँ दिवाकर जगन्नाथ प्रभाकर नमोऽस्तु ते ।परिपूर्णं कुरुष्वेदं माघस्नानं महाव्रतम् ॥
”चान्द्रस्नाने मकरार्कास्पष्टकाले मकरस्थे रवा-वित्यस्य न पाठः । असमवेतार्थत्वात् । तीर्थे तु ।“माघमासमिमं पुण्यं स्नाम्यहं देव माधव ।तीर्थस्यास्य जले नित्यं प्रसीद भगवन् हरे ॥
”इति पठित्वा दुःखदारिद्र्यनाशायेत्यादिकंपठितव्यम् । गङ्गायान्तु पद्मपुराणे ।“दिने दिने सहस्रन्तु सुवर्णानां विशाम्पते ! ।तेन दत्तं हि गङ्गायां यो माघे स्नाति माधव ॥
”मानव इति क्वचित् पाठः । एकदा सङ्कल्पे तुप्रतिदिनसहस्रसुवर्णदानजन्यफलसमफलप्राप्ति-कामः श्रीविष्णुप्रीतिकामो वा माघमासं यावत्प्रत्यहं गङ्गायां प्रातःस्नानमहं करिष्ये । इतिवाक्ये विशेषः । प्रतिदिनसंकल्पे तु सहस्रसुवर्ण-दानजन्यफलसमफलप्राप्तिकामो विष्णुप्रीति-कामो वा गङ्गायां प्रातःस्नानमहं करिष्ये इतियथोक्तविधिना स्नानेतिकर्त्तव्यतां विधाय ।“ओँ माघमासमिमं पुण्यं स्नाम्यहं देव माधव ।तीर्थस्यास्य जले नित्यं प्रसीद भगवन् हरे ॥
दुःखदारिद्र्यनाशाय श्रीविष्णोस्तोषणाय च ।प्रातःस्नानं करोम्यद्य माघे पापप्रणाशनम् ॥
मकरस्थे रवौ माघे गोविन्दाच्युत माधब ।स्नानेनानेन मे देव यथोक्तफलदो भव ॥
”इति पठित्वा स्नायात् । ततःवासुदेवं हरिं कृष्णं श्रीधरञ्च स्मरेत्ततः ॥
“दिवाकर जगन्नाथ प्रभाकर नमोऽस्तु ते ।परिपूर्णं कुरुष्वेदं माघस्नानं महाब्रतम् ॥
”इति पठेत् ॥
* ॥
स्कन्दपुराणम् ।“सम्प्राप्ते मकरादित्ये पुण्ये पुण्यप्रदे शुभे ।कर्त्तव्यो नियमः कश्चिद्व्रतरूपी नरोत्तमैः ॥
”तत्तत्पुण्यकामः श्रीविष्णुप्रीतिकामो वा इतिवाक्ये विशेषः ॥
* ॥
पौष्याः पौर्णमास्या ऊर्द्ध्वंमाघपौर्णमासीपर्य्यन्तं मदिरातुल्यत्वान्मूलकं नभोक्तव्यम् ॥
* ॥
पौष्या ऊर्द्ध्वं माघकृष्णाष्टम्यांछागमांसेन श्राद्धं कर्त्तव्यम् । मांसाभावेपायसोपकरणेन । तदभावे केवलान्नेन वाश्राद्धं कर्त्तव्यम् ॥
* ॥
अथ रटन्तीचतुर्द्दशी ।“माघे मास्यसिते पक्षे रटन्त्याख्यचतुर्द्दशी ।तस्यामुदयवेलायां स्नाता नावेक्षते यमम् ॥
”उदयवेलायां अरुणोदयवेलायाम् ।“अनर्काभ्युदिते काले माघे कृष्णचतुर्द्दशी ।सतारव्योमकाले तु तस्यां स्नानं महाफलम् ॥
स्नात्वा सन्तर्प्य तु यमान् सर्ब्बपापैः प्रमुच्यते ।”अत्र तिथिकृत्यत्वाद्गौणचान्द्रादरः । तत्रोभय-दिने अरुणोदयसतारकाले मुहूर्त्तान्यूनचतुर्द्दशी-लाभे पूर्व्वदिने स्नानं यमतर्पणञ्च । एकदिन-मात्रे तल्लाभे तद्दिने । माघस्नानकालाभ्यन्तरेतादृशचतुर्द्दशीलाभे माघप्रातःस्नायिना तन्त्रेणद्वयं कार्य्यम् । तत्र ओँ तत् सदद्य माघे मासिकृष्णे पक्षे रटन्त्यां चतुर्द्दश्यां तिथौ अरुणोदय-वेलायां अमुकगोत्रः श्रीअमुकदेवशर्म्मा यमा-दर्शनकामो गङ्गायां स्नानमहं करिष्ये इतिसङ्क्यल्प्य यथाविधि स्नानं प्रागुक्तं चतुर्द्दशयम-तर्पणञ्च कुर्य्यात् ॥
अथ श्रीपञ्चमी ।‘तत्रोभयदिने पूर्व्वाह्णे पञ्चमीलाभे पूर्व्वदिनेलक्ष्मीसरस्वत्योः पूजनं युग्मात् । एकदिनप्राप्तेतद्दिने । एवं षड्वर्षं शुक्लपञ्चमीव्रतेऽपि ।ततश्च ओँ तत् सदित्युच्चार्य्य ओँ मद्येत्यादि लक्ष्मी-प्रीतिकामो लक्ष्मीपूजनमहं करिष्ये इतिसङ्कल्प्य शालग्रामे जले वा पूजयेत् । ओँपाशक्षमालिकाम्भोजशृणिभिर्याम्यसौम्ययोः ।पद्मासनस्थां ध्यायेच्च श्रियं त्रैलोक्यमातरम् ॥
गौरवर्णां सुरूपाञ्च सर्व्वालङ्कारभूषिताम् ॥
रौक्मपद्मव्यग्रकरां वरदां दक्षिणेन तु ॥
इत्यनेन ध्यात्वा एतत् पाद्यं ओँ लक्ष्म्यै नमः ।इत्यादिना नैवेद्यान्तेन पूजयेत् ।ओँ नमस्ते सर्व्वदेवानां वरदासि हरिप्रिये ! ।या गतिस्त्वत्प्रपन्नानां सा मे भूयात्त्वदर्च्चनात् ॥
इत्यनेन पुष्पाञ्जलित्रयेण प्रणमेत् ॥
* ॥
ओँ तत्सदित्युच्चार्य्य ओमद्येत्यादि सरस्वतीप्रीतिकामःसरस्वतीपूजनमहं करिष्ये इति सङ्कल्प्य शाल-ग्रामे घटादिस्थजले वा पूजयेत् ।“ओँ तरुणशकलमिन्दोर्बिभ्रती शुभ्रकान्तिःकुचभरनमिताङ्गी सन्निषण्णा सिताब्जे ।निजकरकमलोद्यल्लेखनीपुस्तकश्रीःसकलविभवसिद्ध्यै पातु वाग्देवता नः ॥
”इति ध्यात्वावाह्य एतत् पाद्यं ओँ सरस्वत्यै नमः ।इत्यादिना नैवेद्यान्तेन पूजयेत् । ततः“ओँ भद्रकाल्यै नमो नित्यं सरस्वत्यै नमो नभः ।वेदवेदाङ्गवेदान्तविद्यास्थानेभ्य एव च स्वाहा ॥
”इति ब्रह्मपुराणीयेन पुष्पाञ्जलिना त्रिः पूजयेत् ।मत्स्यसूक्ते । सरस्वतीं संपूज्य ।“ओँ यथा न देवो भगवान् ब्रह्मा लोकपिता-महः ।त्वां परित्यज्य सन्तिष्ठेत्तथा भव वरप्रदा ॥
वेदाः शास्त्राणि सर्व्वाणि नृत्यगीतादिकञ्च यत् ।न विहीनं त्वया देवि ! तथा मे सन्तु सिद्धयः ॥
लक्ष्मीर्मेधा धरा पुष्टिर्गौरी तुष्टिः प्रभा धृतिः ।एताभिः पाहि तनुभिरष्टाभिर्मां सरस्वति ! ॥
”इति मत्स्यपुराणीयैः प्रार्थ्य प्रणमेत् ॥
* ॥
“बन्धुजीवञ्च द्रोणञ्च सरस्वत्यै न दापयेत् ।आचारात् पुस्तकञ्च पूजयेत् । ओँ मस्याधारायनमः । इति मस्याधारं पूजयेत् । ओँ लेखन्यैनमः । इति लेखनीं पूजयेत् ॥
* ॥
अथ माघसप्तमी ।तत्रोभयदिने अरुणोदयकाले सप्तमीलाभे पूर्व्व-दिने एकदिने तल्लाभे तद्दिने । अरुणोदयकालेसामान्यजले ओँ अद्येत्यादिं सूर्य्यग्रहणकालीन-गङ्गास्नानजन्यफलसमफलप्राप्तिकाम आयुरा-रोग्यसम्पत्कामो वारुणोदयवेलायां स्नानमहंकरिष्ये । इति सङ्कल्प्य यथाविधि स्नानेतिकर्त्तव्यतां विधाय सप्तवदरपत्राणि सप्तार्क-पत्राणि च शिरसि निधाय ।“ओँ यद्यज्जन्मकृतं पापं मया सप्तसु जन्मसु ।तन्मे रोकञ्च शोकञ्च माकरी हन्तु सप्तमी ॥
”इत्युच्चार्य्य स्नायात् । ततो यथाकालं सप्त-वदरीफलार्कपत्रशालितिलदूर्व्वाक्षतचन्दनयुक्त-जलमादाय ओमद्येत्यादि आयुरारोग्यसम्पत्-कामः श्रीसूर्य्यायार्घ्यमहं ददे । इति सङ्कल्प्य‘ओँ नमो विवस्वते ब्रह्मन् भास्वते विष्णु तेजसेजगत्सवित्रे शुचये सवित्रे कर्म्मदायिने ॥
’इत्यनन्तरम् ।“ओँ जननी सर्व्वभूतानां सप्तमी सप्तसप्तिके ।सप्तव्याहृतिके देवि ! नमस्ते रविमण्डले ॥
”इति प्रठित्वा इदमर्ध्यं श्रीसूर्य्याय नम इत्यर्घ्यंदत्त्वा ।“ओँ सप्तसप्तिवह प्रीत सप्तलोकप्रदीपन ।सप्तम्यां हि नमस्तुभ्यं नमोऽनन्ताय वेधसे ॥
इत्यनेन प्रणमेत् । शूद्रेणापि स्नाने तूष्णीं विधा-नात् स्नानमन्त्रं विना अर्घ्यप्रणाममन्त्राः पाठ्याःपौराणिकत्वात् । गङ्गायान्तु बहुशतसूर्य्यग्रहण-कालीनगङ्गास्नानजन्यफलसमफलप्राप्तिकामोगङ्गायां स्नानमहं करिष्ये इति वाक्ये विशेषः ।अत्रार्ध्यदानमङ्गं एतत् स्नानादेव माघप्रातः-स्नानं तन्त्रेणैव सिध्यति ॥
* ॥
अथ विधानसप्तमीव्रतम् ।प्रथमतो ब्राह्मणान् स्वस्तिवाच्य ओँ सूर्य्यः सोमइत्यादि पठित्वा ताम्रादिपात्रे कुशतिलजला-न्यादाय ओँ तत् सदित्युच्चार्य्य ओमद्य माघेमासि शुक्ले पक्षे सप्तम्यान्तिथावारभ्य प्रति-मासीयशुक्लसप्तम्यां पौषसप्तमीं यावत् आरो-ग्यसम्पत्कामोऽभीष्टतत्तत्फलकामो वा अर्का-ग्रादीतरभोजनविच्छित्तिविधानेन सप्तमीव्रत-महं करिष्ये इति सङ्कल्प्य संयमपारणसहितंतत्तन्मासि तत्तन्नियमं कुर्य्यात् । तत्र माघेअर्काग्रमात्रं भुञ्जीत । फाल्गुने अन्तरीक्ष-गृहीतं कपिलाविड्यवमात्रप्रमाणं तदभावेअन्यगोमयमपीति । चैत्रे मरीचमेकम् ।वैशाखे किञ्चिज्जलम् । ज्यैष्ठे अपक्वकदली-फलमध्यकणामात्रम् । आषाढे स्वच्छायद्बिगुण-समये यवप्रमाणं कुशमूलम् । श्रावणे नक्तंकाले अल्पहविष्यौदनम् । भाद्रे शुद्धोपवासः ।आश्वेने पञ्चमार्द्धयामे मयूराण्डप्रमाणं हवि-ष्यान्नम् । कार्त्तिके अर्द्धप्रसृतिमात्रं कपिला-क्षीरं तदभावे क्षारान्तरम् । मार्गशीर्षे प्राङ्-मुखो वाय्वशनम् । पौषे स्वल्पं घृतम् । तदन-न्तरञ्च ।“ब्राह्मणान्भक्षयेत् भक्त्या गुडक्षीरनिरामिषैः ।विप्राय दक्षिणा देया विभवस्यानुरूपतः ॥
अष्टम्यां पारणं कुर्य्यात् कट्वम्लरहितेन च ।मुद्गमाषतिलादीनि घृतञ्चैव विवर्ज्जयेत् ॥
एकसिद्धं भक्ष्यमुक्तमर्कतन्त्रानुसारतः ॥
”चान्द्रमासविशेषोल्लेखवत् अनन्तादिव्रतवत्-मलमासेतरे तत्तु कर्त्तव्यम् ॥
* ॥
अथारोग्यसप्तमी ।तत्र पूर्व्ववत् सप्तम्यान्तिथावारभ्य ऐहिकारोग्यधनधान्यपारलौकिकशुभस्थानप्राप्तिकामः संव-त्सरं यावत् आरोग्यसप्तमीव्रतमहं करिष्येइति सङ्कल्प्य प्रतिमासशुक्लसप्तम्यां शालग्रामेघटादिस्थजले वा पूजयेत् । रक्ताम्बुजासन-मिति ध्यात्वा एतत् पाद्यं ओँ सूर्य्याय नमइत्यादिभिः संपूज्य ।“आदित्य भास्कर रवे भानो सूर्य्य दिवाकर ।प्रभाकर नमस्तेऽस्तु रोगादस्मान् प्रमोचय ॥
”इति त्रिःपूजयेत् । एवं संवत्सरे पूर्णे दक्षिणांदद्यात् । ब्राह्मणांश्च भोजयेत् । विशेषमासानु-द्देशादमावास्याव्रतवत् मलमासेऽपि कर्त्तव्यम् ॥
अथ भीष्माष्टमी ।अष्टम्यां ब्राह्मणः पितृतर्पणं कृत्वा“ओँ वैयाघ्रपद्यगोत्राय साङ्कृतिप्रवराय च ।अपुत्त्राय ददाम्येतत् सलिलं भीष्मवर्म्मणे ॥
”इति पितृवत् भीष्मं तर्पयेत् ॥
ततः कृता-ञ्जलिः ।“भीष्मः शान्तनवो वीरः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।आभिरद्भिरवाप्नोतु पुत्त्रपौत्त्रोचितां क्रियाम् ॥
”इत्यनेन प्रार्थयेत् । क्षत्त्रियादिभिः पितृतर्पणात्पूर्व्वं एतत् कर्त्तव्यम् ॥
* ॥
भैम्यामेकादश्या-मुपोष्य द्बादश्यां तिलोद्बर्त्तनमावश्यकं कर्त्त-व्यम् । स्नानतर्पणमहादानभोजनादि यथा-लाभं कुर्य्यात् ॥
* ॥
माघपौर्णमास्यां युगाद्या-त्वेन पार्व्वणविधिना श्राद्धं कर्त्तव्यम् । अनन्त-फलकामनया स्नानदानञ्च कर्त्तव्यम् ।तस्यां दानप्रमाणन्तु तिथितत्त्वेऽनुसन्धेयम् ॥
इति कृत्यतत्त्वम् ॥
* ॥
* ॥
अथ माघस्नानफलम् ।“ब्रतदानैस्तपोभिश्च न तथा प्रीयते हरिः ।माघमज्जनमात्रेण यथा प्रीणाति केशवः ॥
न समं विद्यते किञ्चित् तेजः सौरेण तेजसा ।तद्बत् स्नानेन माघस्य न समाः क्रतुजाःक्रियाः ॥
प्रीतये वासुदेवस्य सर्व्वपापाद्विमुक्तये ।माघस्नानं प्रकुर्व्वीत स्वर्गलाभाय मानवः ॥
किं रक्षितेन देहेन सुपुष्टेन बलीयसा ।अध्रुवेणाशु हेयेन माघस्नानं विना भवेत् ॥
मकरस्थे रवौ यो हि न स्नात्यनुदिते रवौ ।कथं पापैः प्रसुच्येत कथं स त्रिदिवं व्रजेत् ॥
ब्रह्महा हेमहारी च सुरापो गुरुतल्पगः ।माघस्नायी विपापः स्यात्तत्सं सर्गी च पञ्चमः ॥
उपपातकानि सर्व्वाणि पातकानि महान्ति च ।भस्मीभवन्ति सर्व्वाणि माघस्नायिनि मानवे ॥
पावका इव दीप्यन्ते माघस्नाता नरोत्तमाः ।विमुक्ताः सर्व्वपापेभ्यो मेघेभ्य इव चन्द्रमाः ॥
आर्द्रं शुष्कं लघु स्थूलं वाङ्मनःकर्म्मभिः कृतम् ।माघस्नानं दहेत् सर्व्वं पावकः समिधो यथा ॥
प्रामादिकञ्च यत् पापं ज्ञानाज्ञानकृतञ्च यत् ।स्नानमात्रेण तन्नश्येत् मकरस्थे दिवाकरे ॥
निष्पापास्त्रिदिवं यान्ति पापिष्ठा यान्ति शुद्ध-ताम् ।सन्देहोऽत्र न कर्त्तव्यो माघस्नाने नराधिप ! ॥
सर्व्वेऽधिकारिणो ह्यत्र विष्णुभक्तौ यथा नृप ! ।सर्व्वेषां स्वर्गदो माघः सर्व्वेषां पापनाशनः ॥
एतदेव परो मन्त्रो ह्येतदेव परं तपः ।प्रायश्चित्तं परञ्चैव माघस्नानमनुत्तमम् ॥
नृणां जन्मान्तराभ्यासात् माघस्नानमतिर्भवेत् ।अध्यात्मज्ञानकौशल्यं जन्माभ्यासाद्यथा नृप ! ॥
संसारकर्द्दमालेपप्रक्षालनविशारदम् ।पावनं पावनानाञ्च माघस्नानं परन्तप ! ॥
स्नाता माघे च ये राजन् ! सर्व्वकामफलप्रदे ।ते तांश्च भुञ्जते लोकांश्चन्द्रसूर्य्यग्रहोपमान् ॥
”इति श्रीपद्मपुराणे उत्तरखण्डे ४ अध्यायः ॥