महोदय (mahodaya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 महोदय n.
  (-यं) Kanouj,  the ancient city and district.
	 m.
  (-यः)
	 1. Final
beatitude,  emancipation from vitality and absorption into the
divine essence.
	 2. Prosperity,  elevation,  eminence.
	 3. Pride.
	 4.
Abandoning,  relinquishment.
	 5. A master,  a lord.
	 6. Sour milk
mixed with honey.
 E.
  महा great,  उदय rising,  splendour,  &c.

Capeller Eng

English

 1 महोदय m.
  great happiness,  bliss. 

 2 महोदय a.
  very fortunate or lucky.

Yates

English

 महो_दय (यं) 1.
n.
  Kanoj. m.
  Final
beatitude
 abandoning,  leaving
prosperity
 pride.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

महोदय 	-	 mahodaya 	-	 m.
  	-	 anaddressshowingrespect
सूचक 	-	  sUcaka 	-	 adj.
  	-	 showing
अनुशासत् 	-	  anuzAsat 	-	 adj.
  	-	 showing
अभिव्यञ्जक 	-	  abhivyaJjaka 	-	 adj.
  	-	 showing
औद्देशिक 	-	  auddezika 	-	 adj.
  	-	 showing
दर्श 	-	  darza 	-	 adj.
  	-	 showing
दर्शक 	-	  darzaka 	-	 adj.
  	-	 showing
दर्शन 	-	  darzana 	-	 adj.
  	-	 showing
दर्शयितृ 	-	  darzayitR 	-	 adj.
  	-	 showing
दर्शिन् 	-	  darzin 	-	 adj.
  	-	 showing
देशक 	-	  dezaka 	-	 adj.
  	-	 showing
देशिन् 	-	  dezin 	-	 adj.
  	-	 showing
दैशिक 	-	  daizika 	-	 adj.
  	-	 showing
निदेशिन् 	-	  nidezin 	-	 adj.
  	-	 showing
निर्देशक 	-	  nirdezaka 	-	 adj.
  	-	 showing
पिशुन 	-	  pizuna 	-	 adj.
  	-	 showing
बन्धिन् 	-	  bandhin 	-	 adj.
  	-	 showing
भाविन् 	-	  bhAvin 	-	 adj.
  	-	 showing
प्रदर्शक 	-	  pradarzaka 	-	 adj.
  	-	 showing
प्रदर्शिन् 	-	  pradarzin 	-	 adj.
  	-	 showing

Wilson

English

 महोदय
n.
  (-यं) Kanoj,  the ancient city and district.
m.
 
(-यः)
1 Final beatitude,  emancipation from vitality and absorption into the divine
essence.
2 Prosperity,  elevation,  eminence.
3 Pride.
4 Abandoning,  relinquishment.
5 A master,  a lord.
E.
  महा great,  and उदय rising,  splendor,  &c.

Apte 1890

English

 महोदय (also called कान्यकुब्ज or गाधिनगर) is the same as the modern Kānyakubja or Kanoja,  on the Ganges. In the seventh century it was the most celebrated place in India. Cf. B. R. 10. 88-89. 

Monier Williams Cologne

English

 महोदय m.
  great fortune or prosperity,  Kāv.
 
 BhP.
  

 pre-eminence,  sovereignty,  L.
 

 final emancipation,  L.
 

 महोदय mfn.
   conferring gr° fortune or prosperity,  very fortunate,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 thinking one's self very lucky,  BhP.
  

 महोदय m.
  a lord,  master,  L.
 

 sour milk with honey,  L.
 

 N.
  of a Vāsiṣṭha,  R.
 

 of a royal chamberlain (who built a temple),  Rājat.
  (cf.   below)

 of another man,  MBh.
  

 of a mountain,  R.
 

Apte Hindi

Hindi

महोदय
वि* महा-उदय -
"बड़ा समृद्धिशालि या भाग्यवान्,  बड़ा यशस्वी या भव्य,  अतिसमृद्ध"

महोदयः
पुं*
  महा-उदयः -
"प्रोत्कर्ष,  उन्नयन,  बड़प्पन,  समृद्धि"

महोदयः
पुं*
  महा-उदयः -
मोक्ष

महोदयः
पुं*
  महा-उदयः -
"प्रभु,  स्वामी"

महोदयः
पुं*
  महा-उदयः -
कान्यकुब्ज या कन्नौज नामक जिला

महोदयः
पुं*
  महा-उदयः -
कन्नौज की राजधानी का नाम

महोदयः
पुं*
  महा-उदयः -
मधुपर्क

महोदयः
पुं*
  - -
(कान्यकुब्ज या गाधिनगर) यह वही प्रदेश है जो गंगा के किनारे वर्तमान कन्नोज नाम से विख्यात है।सातवीं शताब्दी में यह नगर भारत का अत्यंत प्रसिद्ध स्थान था। तु० बा० रा० १०/८८-८९।

Shabdartha Kaustubha

Kannada

महोदय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದೇಶ
व्युत्पत्तिः - > महान् उदयो वृद्धिर्यस्य
महोदय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಾಮ್ಯ /ಯಜಮಾನತನ
महोदय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪವರ್ಗ /ಮೋಕ್ಷ /ಮುಕ್ತಿ
विस्तारः - > "महोदयः कान्यकुब्जेऽप्याधिपत्यापवर्गयोः" - विश्व०
महोदय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಏಳಿಗೆ /ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
महोदय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಜಮಾನ /ಸ್ವಾಮಿ
महोदय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಹೋದಯ ಪುಣ್ಯಕಾಲ
महोदय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿರಿಮೆ /ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ /ಮಹಿಮೆ
महोदय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದೇಶದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ
विस्तारः - > "महोदयं पुरे । महोदयः स्वाम्यमुक्त्योः" - हेम०
महोदय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುಳ್ಳ /ಏಳಿಗೆಯುಳ್ಳ
व्युत्पत्तिः - > महान् उदयो यस्य
प्रयोगाः - > "महोदयैस्तस्य हितानुबन्धिभिः प्रतीयते धातुरिवेहितं फलैः"
उल्लेखाः - > किरा० १-२०

L R Vaidya

English

 mahA-udaya {% (I) a. %} very prosperous,  very splendid.

 mahA-udaya {% (II) m. %} 1. great elevation,  R.viii.16
final beatitude
the Kanyākubja country
name of a city in that country
a lord,  a master
sour milk mixed with honey.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Mahodaya (IA 18),  used in the sense of Svāmin or possessor.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
महानन्दोऽमृतं सिद्धिः कैवल्यमपुनर्भवः ।
शिवं निःश्रेयसं श्रेयो निर्वाणं ब्रह्म निर्वृतिः ॥ ७४ ॥
महोदयः सर्वदुःखक्षयो निर्याणमक्षरम् ।
मुक्तिर्मोक्षोऽपवर्गोऽथ मुमुक्षुः श्रमणो यतिः ॥ ७५ ॥
वाचंयमो व्रती साधुरनगार ऋषिर्मुनिः ।
निर्ग्रन्थो भिक्षुरस्य स्वं तपोयोगशमादयः ॥ ७६ ॥
-wordlist-
 
महानन्द (पुं),  अमृत (क्ली),  सिद्धि (स्त्री),  कैवल्य (क्ली),  अपुनर्भव (पुं),  शिव (क्ली),  निःश्रेयस् (क्ली),  श्रेयस् (क्ली),  निर्वाण (क्ली),  ब्रह्मन् (पुं),  निर्वृति (स्त्री),  महोदय (पुं),  सर्वदुःखक्षय (पुं),  निर्याण (क्ली),  अक्षर (क्ली),  मुक्ति (स्त्री),  मोक्ष (पुं),  अपवर्ग (पुं),  मुमुक्षु (पुं),  श्रमण (पुं),  यति (पुं),  वाचंयम (पुं),  व्रतिन् (पुं),  साधु (पुं),  अनगार (पुं),  ऋषि (पुं),  मुनि (पुं),  निर्ग्रन्थ (पुं),  भिक्षु (पुं),  मुमुक्षुस्व (क्ली),  तपस् (क्ली),  योग (पुं),  शम (पुं)

--source--
 
दध्ना तु मधुसंयुक्तं मधुपर्कं महोदयः ।
-wordlist-
 
मधुपर्क (क्ली),  महोदय (पुं)

--source--
 
गया पूर्गयराजर्षेः कान्यकुब्जं महोदयम् ॥ ९७३ ॥
कन्याकुब्जं गाधिपुरं कौशं कुशस्थलं च तत् ।
-wordlist-
 
गया (स्त्री),  कान्यकुब्ज (स्त्रीक्ली),  महोदय (स्त्रीक्ली),  कन्याकुब्ज (स्त्रीक्ली),  गाधिपुर (क्ली),  कौश (क्ली),  कुशस्थल (क्ली)

Mahabharata

English

Mahodaya (B. ºrya),  a prince. § 775 (Ānuśāsanik.): XIII,  166,  7678 (enumeration
 P.C.R. translates “highly fortunate”).

पुराणम्

English

महोदय / MAHODAYA. One of the sons of vasiṣṭha. Once triśaṅku,  King of ayodhyā,  conducted a yāga with viśvāmitra as ṛtvik and for that yāga viśvāmitra invited vasiṣṭha and his son mahodaya also. But mahodaya refused to respond to the invitation and sent a message picturing both viśvāmitra and triśaṅku as Caṇḍālas. Enraged at this insulting message viśvāmitra cursed mahodaya to become śūdra. (Verses 20-21,  Bāla Kāṇḍa,  Chapter 59,  vālmīki rāmāyaṇa).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 महोदयं,  क्ली,
   (महान् उदय उन्नतिर्यस्मिन् ।)पुरविशेषः । तत्पर्य्यायः । कान्यकुब्जम् २ कन्या-कुब्जम् ३ गाधिपुरम् ४ कौशम् ५ कुशस्थलम् ६ ।इति हेमचन्द्रः ॥

 महोदयः,  पुं,
   (महान् उदयः समुन्नतिर्यस्मिन् ।)कान्यकुब्जदेशः । आधिपत्यम् । (महान् उदयउत्कर्षो यस्मिन् ।) अपवर्गः । इति मेदिनी ।ये,  १२६ ॥
 (महान् उदय उत्कर्षो यस्य ।)स्वामी । इति हेमचन्द्रः । ३ । ४९७ ॥
(महान् उदयः फलं यस्मिन् यस्माद्बा । महा-फले,  त्रि । यथा,  मनौ । ७ । ५५ ।“अपि यत् सुकरं कर्म्म तदप्येकेन दुष्करम् ।विशेषतोऽसहायेन किन्तु राज्यं महोदयम् ॥
”“महोदयं महाफलम् ।” इति तट्टीकायांकुल्लूकभट्ठः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 महोदय पु०
  महान् उदयो वृद्धिराधिपत्यं वा यत्र ।१ कान्यकुब्जदेशे । २ तद्देशस्थे पुरभेदे न०
  । ३ मीक्षे पु०
  मेदि०४ स्वामिनि पु०
  हेमर्च । “अमार्कपाते श्रवणम्” इत्यादिलक्षणात् स्मृत्युक्तार्द्धोदययोगात् “किञ्चिदूने महोदयः”इत्युक्ते किञ्चिदूने ५ योगभेदे पु०
  । ६ नागबलायांस्त्री राजनि० ।

Capeller

German

 महोदय m.
  großes Glück
 Adj. sehr
glücklich.

Burnouf

French

 महोदय महोदय m.
  (उत्
 अय de इ) grande
prospérité
		 orgueil.
		 Bonheur suprême
 béatitude finale.
Maître,  seigneur. -- N. la ville et le pays de Canoje.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.