| YouTube Channel

महिषी (mahiSI)

 
Spoken Sanskrit
English
महिषी - mahiSI -
f.
- buffalo [ female ]
महिषी - mahiSI -
f.
- any woman of high rank
महिषी - mahiSI -
f.
- buffalo-cow
महिषी - mahiSI -
f.
- female of a bird
महिषी - mahiSI -
f.
- first wife of a king
महिषी - mahiSI -
f.
- first or consecrated wife of a king or any queen
महिषी - mahiSI -
f.
- unchaste woman or money gained by a wife's prostitution
महिषी - mahiSI -
f.
- buffalo [ female ]
महिष - mahiSa -
m.
- buffalo
कालीतनय - kAlItanaya -
m.
- buffalo
अनूप - anUpa -
m.
- buffalo
अश्वरिपु - azvaripu -
m.
- buffalo
उष्ट्र - uSTra -
m.
- buffalo
कक्ष - kakSa -
m.
- buffalo
कलुष - kaluSa -
m.
- buffalo
कालवाहन - kAlavAhana -
m.
- buffalo
कासर - kAsara -
m.
- buffalo
घोटकारि - ghoTakAri -
m.
- buffalo
जरन्त - jaranta -
m.
- buffalo
दंशभीरु - daMzabhIru -
m.
- buffalo
दंशभीरुक - daMzabhIruka -
m.
- buffalo
तुरङ्गारि - turaGgAri -
m.
- buffalo
दोलित - dolita -
m.
- buffalo
धीरस्कन्ध - dhIraskandha -
m.
- buffalo
नालिक - nAlika -
m.
- buffalo
पृष्ठशृङ्गिन् - pRSThazRGgin -
m.
- buffalo
बलिन् - balin -
m.
- buffalo
Apte
English
महिषी [mahiṣī], 1 A she-buffalo, buffalo-cow
Ms.*
9.55
माषानष्टौ तु महिषी सस्यघातस्य कारिणी
Y.*
2.159.
The principal queen, queen-consort
महिषीसखः
R.*
1.48
2. 25
3.9.
A queen in general.
The female of a bird
सासज्जत शिचस्तन्त्यां महिषी कालयन्त्रिता
Bhāg.*
7.2.52.
A lady's maid, female servant (सैरन्ध्री).
An immoral woman.
Money acquired by the prostitution of one's wife
cf.
माहिषिक.
Comp.
-पालः a keeper of she-buffaloes. -स्तम्भः a pillar adorned with a buffalo's head.
Apte 1890
English
महिषी 1 A she-buffalo, buffalocow
Ms. 9. 55
Y. 2. 159.
2 The principal queen, queen-consort
महिषीसखः R. 1. 48, 2. 25, 3. 9.
3 A queen in general.
4 The female of a bird.
5 A lady's maid, female servant (सैरिंध्री).
6 An immoral woman.
7 Money acquired by the prostitution of one's wife
cf. माहिषिक.
Comp.
पालः a keeper of she-buffaloes.
स्तंभः a pillar adorned with a buffalo's head.
Monier Williams Cologne
English
महिषी a (ई),
f.
See below.
म॑हिषी b
f.
a female buffalo, b°-cow,
Br.
Mn.
MBh.
&c.
any woman of high rank, (esp. ) the first or consecrated wife of a king (also
pl.
) or any queen,
RV.
&c.
&c.
the female of a bird,
BhP.
(with समुद्रस्य),
N.
of the Gaṅgā,
Hariv.
an unchaste woman or money gained by a wife's prostitution,
L.
a species of plant,
L.
N.
of the 15th day of the light half of the month Taiṣa,
L.
Macdonell
English
महिषी máhiṣī,
f.
female buffalo
(mighty 🞄princess), chief wife of a prince, queen-consort
🞄sts. simply wife of a king: -bhāva,
m.
condition 🞄of a she-buffalo.
Apte Hindi
Hindi
महिषी
स्त्री*
- महिष + ङीष्
भैंस
महिषी
स्त्री*
- -
"पटरानी, राजमहिषी"
महिषी
स्त्री*
- -
रानी
महिषी
स्त्री*
- -
पक्षी की मादा
महिषी
स्त्री*
- -
"स्त्रीदासी, सेविका, सैरंध्री"
महिषी
स्त्री*
- -
व्याभिचारिणी स्त्री
महिषी
स्त्री*
- -
अपनी पत्नी की वेश्यावृत्ति से अर्जित धन
Shabdartha Kaustubha
Kannada
महिषी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
निष्पत्तिः - > स्त्रियां "ङीष्" (४-१-६३)
महिषी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಮ್ಮೆ /ಕೋಣ
महिषी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತಳಾದ ಪತ್ನಿ /ರಾಜನ ಮುಖ್ಯಪತ್ನಿ
प्रयोगाः - > "इत्थं व्रतं धारयतः प्रजार्थं समं महिष्या महनीयकीर्तेः"
उल्लेखाः - > रघु० २-२५
विस्तारः - > "महिषी पशुराट्पत्न्योः" - वैज०
महिषी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಷ್ಯಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ
विस्तारः - > "पौषी तु महिषी मता" - वैज०
L R Vaidya
English
mahizI {% f. %} 1. A buffalo-cow, गवेषमाणं महिषीकुलं जलम् Rt.i.21, Yaj.ii.159
2. the consecrated wife of a king, the chief queen, a queen in general, R.i.48, ii.25, iii.9
3. the female of a bird
4. a female servant
5. an immoral woman
6. money obtained by the prostitution of a wife. See माहिषिक.
Bopp
Latin
महिषी f. (a praec. signo fem. ई)
1) Femina bovis bubuli.
2) uxor regis. N. 1. 7. 12. 95. SA. 1. 18. DR. 4. 6. M. 18.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Mahiṣī, n. of a rākṣasī: Māy 〔243.9〕.
Indian Epigraphical Glossary
English
Mahiṣī, cf. Agaramahiṣī Agramahāmahiṣī, Mahāmahiṣī, etc.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
राज्ञी, महिषी
noun
राज्ञः पत्नी।
"दशरथस्य तिस्रः राज्ञ्यः आसीत्।"
Synonyms:
महिषी, मन्दगमना, महाक्षीरा, पयस्विनी, लुलापकान्ता, कलुषा, तुरङ्गद्विषीणी
noun
महिषस्य पत्नी।
"सः महिष्याः दुग्धं पिबति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कृताभिषेका महिषी भोगिन्योऽन्या नृपस्त्रियः ५२०
-wordlist-
नृपस्त्री (स्त्री), कृताभिषेका (स्त्री), महिषी (स्त्री), भोगिनी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कृताभिषेका
कृताभिषेका, महिषी
कृताभिषेका महिषी भट्टिन्य इतराः स्मृताः ४८०
verse 2.1.1.480
page 0055
नाममाला
Sanskrit
महिषी, देहिका
गौश्चतुष्पात्पशुः तत्र महिषी नाम देहिका १६३
verse 0.1.1.163
page 0079
Tamil
Tamil
மஹிஷீ : பெண் எருமை, பட்டத்து ராணி, தாதி.
Vedic Reference
English
1. Mahiṣī. See Mahiṣa.
2. Mahiṣī, ‘the powerful one, the name of the first of the
four wives (see Pati) of the king, is mentioned frequently in
the later literature.^1 Perhaps even in the Rigveda^2 the technical
sense of ‘first wife’ is present.
1) Taittirīya Saṃhitā, i. 8, 9, 1
Kāṭhaka Saṃhitā, xv. 4
Maitrāyaṇī
Saṃhitā, ii. 6, 5
Pañcaviṃśa Brāh-
maṇa, xix. 1, 4
Śatapatha Brāhmaṇa,
vi. 5, 3, 1
vii. 5, 1, 6, etc.
2) v. 2, 2
37, 3.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
महिषी,
स्त्री,
(महिषस्य कृताभिषेकस्य नृपस्यपत्नी “पुंयोगादाख्यायाम् ।” ४८ ।इति ङीष् ।) कृताभिषेका राजपत्नी इत्य-मरः
(यथा, रघौ २५ ।“इत्थं व्रतं धारयतः प्रजार्थंसमं महिष्या महनीयकीर्त्तेः ।सप्त व्यतीयुस्त्रिगुणानि तस्यदिनानि दीनोद्धरणोचितस्य
”)सैरिन्ध्री औषधिभेदः इति मेदिनी षे, ४३
महिषयोषित् तत्पर्य्यायः मन्दगमना २महाक्षीरा पयस्विनी लुलापकान्ता ५कलुषा तुरङ्गद्विषणी
अस्याः क्षीर-गुणाः मधुरत्वम् विपाके शीतलत्वम् ।गुरुत्वम् बलपुष्टिप्रदत्वम् वृष्यत्वम् ।पित्तदाहास्रनाशित्वञ्च ।“माहिषं मधुरं गव्यात् स्निग्धं शुक्रकरं गुरु ।निद्राकरमभिष्यन्दि क्षुधाधिक्यकरं हिमम्
तस्या दधिगुणाः मधुरत्वम् स्निग्धत्वम् ।श्लेष्मकारित्वम् रक्तपित्तनाशित्वम् बलास्र-वर्द्धनत्वम् बल्यत्वम् श्रमघ्नत्वम् शोधन-त्वञ्च ।“माहिषं दधि सुस्निग्धं श्लेष्मलं वातपित्तनुत् ।स्वादुपाकमभिष्यन्दि वृष्यं गुर्व्वस्रदूषणम्
*
”अस्या नवनीतगुणाः कषायत्वम् मधुर-रसत्वम् शीतत्वम् वृष्यत्वम् बल्यत्वम् ।ग्राहित्वम् पित्तघ्नत्वम् तुन्ददत्वञ्च ।“नवनीतं महिष्यास्तु वातश्लेष्मकरं गुरु ।दाहपित्तश्रमहरं मेदःशुक्रविवर्द्धनम्
”अस्या घृतगुणाः उत्तमत्वम् धृतिकरत्वम् ।सुखदत्वम् कान्तिकृत्त्वम् वातश्लेष्मनाशित्वम् ।बलकरत्वम् वर्णप्रदाने क्षमत्वम् दुर्नाम-ग्रहणीविकारशमनत्वम् मन्दानलोद्दीप-नत्वम् चक्षुष्यत्वम् गव्यतो श्रेष्ठत्वम् ।हृद्यत्वम् मनोहारित्वञ्च ।“माहिषन्तु घृतं स्वादु पित्तरक्तानिलापहम् ।शीतलं श्लेष्मलं वृष्यं गुरु स्वादु विपच्यते
”इति भावप्रकाशः
*
अस्या मूत्रगुणाः आनाहशोफगुल्भदोष-नाशित्वम् कटुत्वम् उष्णत्वम् कुष्ट-कण्डूतिशूलोदररोगनाशित्वञ्च इति राज-निर्घण्टः
(अस्या दुग्धगुणाश्च यथा, चरकेसूत्रस्थाने २७ अध्याये ।“महिषीणां गुरुतरं गव्याच्छीततरं पयः ।स्नेहानूनमनिद्राय हितमत्यग्नये तत्
Grassman
German
máhiṣī, f., Feminin des vorigen. 1〉 Büffelin, Büffelkuh
2〉 Fürstin, (erste) Gemahlin des Fürsten, entweder als die gewaltige, oder, was der irdischenindischen Anschauung mehr entspricht, als Büffelin gedacht.
1〉 oder 2〉 ‿iva tuát rayís, tuát vā́jās úd īrate {379, 7}. 2〉 {356, 2} (〰 jajāna).
-īm 2〉 {391, 3} (iṣirā́m).
1022, 13 v. u.: indischen st. irdischen