| YouTube Channel

महि (mahi)

 
शब्दसागरः
English
महि
f.
 (-हिः) The earth.
E.
 मह् to worship,
aff.
 इन्
more commonly
मही q. v.
Capeller Eng
English
म॑हि adj. (only °— &
nom.
acc.
sgl.
 ) great
adv.
 greatly,
much.
Yates
English
महि (हिः) 2.
f.
 The earth.
Wilson
English
महि
f.
 (-हिः) The earth.
E.
 मह to worship,
aff.
 इ, more commonly मही, q. v.
Apte
English
महि [mahi],
m.
 ,
n.
 Greatness
सर्वात्मना महि गृणामि यथामनीषम्
Bhāg.*
 7.9.12.
m.
 Intellect.
f.
=
 मही The earth.
ind.
 Greatly, very much.
Apte 1890
English
महि m., n. Greatness.
m. Intellect.
f. = मही The earth.
ind. Greatly, very much.
Monier Williams Cologne
English
1. म॑हि
mfn.
 (only
nom.
acc.
 sg.
n.
 )
=
 मह॑त्, great,
RV.
AV.
VS.
म॑हि
ind.
 greatly, very, exceedingly, much, ib.
ŚāṅkhŚr.
म॑हि
m.
n.
 greatness,
BhP.
म॑हि
m.
=
 महत्, intellect, ib.
म॑हि
f.
=
 1. मही॑, the earth,
L.
 (in comp. not always separable from 1. महि॑न्, q.v.)
2. महि in comp. for मही.
3. महि in comp. for 2. महिन्.
महि a महि-केरु
&c.
 See
p.
 802, col. 3.
Monier Williams 1872
English
महि (used in Ved. as an adj. in nom. and acc.
sing. n.) = महत्, प्रौढ, great, excessive, large
(इ), ind. greatly, very, exceedingly, much
in Ṛg-
veda 1. 130, 7, महि = महते, dat. c.
(इस्, इ),
m. n. greatness
(इस्), m. = महत्, intellect
(इस्),
f. = मही, the earth.
—महि-केरु, उस्, उस्, उ, Ved.
(according to Sāy. = प्रौढ-कर्मन्), performing
great rites or ceremonies
(perhaps) praising highly,
greatly extolling.
—महि-क्षत्र, अस्, आ, अम्, Ved.
possessing great power, very mighty
(Sāy. = प्र-
भूत-बल।)
—महि-दत्त, अस्, m. (महि for
मही), ‘earth-given, ’ N. of a man.
—महि-दास,
अस्, m. (महि for मही), Ved., N. of a son of
Itarā (Aitareya).
—महिदास-बुध or महिदास-
भट्ट, अस्, m., N. of a commentator (= मही-
धर).
—महि-नस, अस्, m. a form of Śiva or
Rudra.
—महि-मघ, अस्, आ, अम्, Ved. having
much wealth, opulent
having much food
(Sāy.
= महद् धनम् अन्नम् वा यस्य।)
—महि-
मत्, आन्, अती, अत्, much, abundant.
—महि-वृध्,
त्, त्, त्, Ved. giving great wealth, increasing great
wealth (= महतां धनानां वर्धयितृ)
greatly rejoicing.
—महि-व्रत, अस्, आ, अम्, Ved.
having great power, ruling mightily, accomplisher of
great acts, performing mighty deeds
(Sāy. = प्र-
भूत-कर्मन्, महा-कर्मन्, महा-व्रत,
q. v.)
—महि-ष्वणि, इस्, इस्, इ (i. e. महि + स्वनि),
Ved. very noisy, making a great noise
(Sāy. =
प्रभूत-ध्वनि।)
महि महि, महि-केरु, &c. See p. 762,
col. 3.
Macdonell
English
महि máh-i,
a.
 (only nm. , ac.
n.
 ) = mahát, 🞄great (V.)
ad. greatly, much, very (V.)
n.
 🞄greatness (P.)
intellect (P.).
Benfey
English
महि मह् + इ, ved.
adj.
 Great.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
महि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಿ /ಭೂಲೋಕ
निष्पत्तिः - > मह (पूजायाम्) - "इः" (उ० ४-१३९)
Lanman
English
máhi, a. great. [√mah.]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 मंह्
मूलधातुः:
 महि
धात्वर्थः:
 वृद्धौ
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 मंहते
धातुः:
 मंह्
मूलधातुः:
 महि
धात्वर्थः:
 भाषायाम्
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 मंहयति-ते
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
महिः,
स्त्री,
 (मह्यते इति । महपूजायां अदन्त-चुरादिः + “सर्व्वधातुभ्य इन् ।” उणा० ४ ।११७ । इति इन् ।) पृथिवी । इति शब्दमाला ॥
(महत् । यथा, ऋग्वेदे । २ । २४ । १४ ।“सत्यो मन्युर्महि कर्म करिष्यतः ॥
”“महि महत् कर्म्म करिष्यतः ।” इति तद्भाष्येसायनः ॥
महिमा । यथा, भागवते । ८ । ८ । ४ ।“तत ऐरावतो नाम वारणेन्द्रो विनिर्गतः ।दन्तैश्चतुर्भिः श्वेताद्रेर्हरन् भगवतो महिम् ॥
”“महिं महिमानम् ।” इति तट्टीकायां श्रीधरः ॥
महत्तत्त्वम् । यथा, भागवते । २ । १ । ३५ ।“विज्ञानशक्तिं महिमामनन्ति ॥
”“महिं महत्तत्त्वम् ।” इति तट्टीकायां श्रीधरः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
महि(ही) स्त्री मह--इन् वा ङीप् । १ पृथिव्याम् । ङीबन्तस्तुमालवदेशस्थे २ नदीभेदेऽपि ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“महि वृद्धौ”@} 2 मंहकः-हिका, मंहकः-हिका, मिमंहिषकः-षिका, मामंहकः-हिका
मंहिता-त्री, मंहयिता-त्री, मिमंहिषिता-त्री, मामंहिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककण्ठतिवत् 3 ज्ञेयानि।
कर्तरि क्तप्रत्यये मंहितः 4 इति, युचि-मंहनः इति च विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२३८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६३४। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (१४९)
04
=>
 [[आ। ‘अक्रूर एत्य बहुधागतमंहितांहाः…।।’ धा। का। १। ८०।]]
1 {@“महि भाषार्थः”@} 2 आस्वदीयः।
‘--भासार्थः’ इति क्षीरस्वामी।
मंहकः-हिका, मिमंहयिषकः-षिका, मंहकः-हिका, मिमंहिषकः-षिका, मामंहकः-हिका
मंहयिता-त्री, मिमंहयिषिता-त्री, मंहिता-त्री, मिमं- हिषिता-त्री, मामंहिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककुंश- यतिवत् 3 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२३९)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१८००। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (२३२)
Capeller
German
म॑हि (nur Nom. Acc. Sgl.
n.
 ) groß
adv.
groß, sehr, viel.
m.
n.
 Größe.
Grassman
German
mahí, der Dat. als Inf. zu mah, zur Freude, zum Glücke.
-áye {891, 3} té nas rāsantām 〰.
máhi, a. [von mah], 1〉 gross in räumlichem Sinne
2〉 gross in übertragenem Sinne
3〉 grosses = grosses Gut oder Werk (neben bhū́ri {666, 25}). — Ferner das Neutrum adverbial: 4〉 sehr bei Adjektiven
5〉 sehr bei Verben des Wachsens oder 6〉 Strahlens oder 7〉 Sicherfreuens
8〉 sehr, eifrig bei anrufen, ans Herz legen
9〉 sehr, hoch bei ehren, verehren, preisen u. s. w.
10〉 mit mányamāna sich gross dünkend
11〉 heftig, kräftig, mit Gewalt. — 12〉 An einigen Stellen scheint statt des i ursprünglich ein langer Vokal (ī, é) gestanden zu haben.
-i [s. n.] 1〉 mahitvanám {214, 4}
mahitvám {218, 8}
{513, 1}
pā́thas {265, 6}
sádanam {265, 12}
sádma {795, 5}
kṣódas {458, 12}
árṇas {798, 34}
antárikṣam {891, 2}. — 2〉 śrávas {79, 4}
{160, 5}
{372, 5}
{511, 5}
{716, 1}
{721, 9}
{773, 10}
{792, 2}
{812, 8}
{1024, 5}
kṣatrám {54, 8}. _{54, 11}
{422, 3}
námas {62, 2}
śárma {93, 8}
{355, 10}
{437, 5}
{521, 9}
{598, 1}. _{598, 10}
{797, 8}
{798, 15}
{995, 2}
jātám {156, 2}
{163, 1}
{265, 3}
dātrám {116, 6}
ávas {119, 4}
{667, 1}
{676, 4}
{1011, 1}
várpas {140, 5}
[Page1020] {444, 4} paúṃsiam {155, 3}
mánas {159, 2}
énas {203, 10}
kárma {213, 1}
{215, 14}
várūtham {225, 14}
{569, 2}
dráviṇam {235, 22}
{906, 7}
tvāṣṭrám {241, 4}
ánīkam {264, 13}
{301, 9}
jyótis {264, 14}
{265, 4}
{312, 4}
{863, 8}
{933, 1}
sakhiám {265, 14}
kṣétram {265, 15}
sā́ma {301, 3}
{649, 10}
sávanam {330, 4}
nṛmṇám {408, 1}
dáṃsas {458, 7}
rátnam {460, 10}
várivas {485, 18}
cákṣus mitráyos váruṇayos {492, 1}
támas {597, 1}
indriyám {632, 8}
psáras {714, 2}
{786, 3}
sáhas {876, 1}
dūtíam {941, 1}
tyájas {970, 6}
rā́dhas {1023, 8}. — 3〉 {127, 11} (kṛdhi) {666, 25} (dāváne)
{829, 7} (ā́ vakṣi). — 4〉 priyā́ {151, 4}
tveṣā́s {640, 7}
sthirám {652, 14}
bhrājás {996, 3}. — 5〉 {299, 14} (vāvṛdhānám)
{414, 3} (vṛddhás). — 6〉 {966, 1}. — 7〉 {993, 2} (mandānám). — 8〉 {167, 10} (vocemahi)
{387, 1} (dīdhie). — 9〉 {130, 7} (dāśúṣe)
{139, 9} (ā́ name)
{288, 2} (arca)
{442, 10} (vidhema)
{445, 7} (vavṛmáhe)
{458, 1} (gṛṇānás)
{613, 3} (siṣaktu). — 10〉 {460, 12}. — 11〉 vrā́dhantas {135, 9}
{915, 15}
vrādhanta {360, 7}
ā́‿adat {386, 8}
pṛtanyatás {695, 5}. — 12〉 {546, 1} mahé nṛmṇā́ya nṛpate suvajra, máhi kṣatrā́ya paúṃsiāyaśūra, wo mahé statt máhi
{352, 5} prá vām máhi dyávī abhí úpastutim bharāmahe, wo máhī [V. du.] statt máhi
und ebenso in {919, 1} (máhi dyā́vāpṛthivī) zu lesen sein wird.
-ī (?) [du. n., doch Pad. máhi] {809, 54} máhī‿imé vṛ́ṣanā́ma śūṣé.
máhi:
-i [s. n.] 2〉 śrávas {43, 7}
pā́jas {462, 7}
āṅgūṣám {475, 5}
psáras {41, 7}
rā́dhas {488, 25}
11〉 pávasva {820, 1}(?).
Burnouf
French
महि महि
f.
 (मह्) la terre, cf. मही।
Stchoupak
French
महि-
m.
 nt. grandeur
-ता-
f.
 -त्व- nt. id.
-मन्त्- a.
abondant.
°दास-
m.
n.
 d'un Ṛṣi.
°नस-
m.
 Rudra.