महामात्र (mahAmAtra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 महामात्र m.
  (-त्रः)
	 1. A king's minister or associate,  any high officer in
a kingdom: as a counsellor,  a general,  &c.
	 2. An elephant-driver, 
a Māhut.
	 3. Superintendent of the elephants.
	 4. A man of wealth
and consequence.
	 f.
  (-त्री)
	 1. The wife of a spiritual preceptor.
	 2.
The wife of an officer of state,  &c.
 E.
  महा great,  मात्र wealth or
retinue,  &c.

Capeller Eng

English

 महामात्र a.
  great (in measure),  best,  first of (—°)
—m.  great man,  high official,  minister
 elephant-driver or keeper. 

Yates

English

 महा_मात्र (त्रः) 1.
m.
  A king's minister
or associate
 a rich man
 ele-
phant driver.
f.
  (त्री) A teach-
er's wife
 a state officer's wife.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

महामात्र 	-	  mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  chancellor  [ Prime Minister,  f.
 i. in Germany ]
शर्मण्यदेशीय 	-	  zarmaNyadezIya 	-	 adj.
  	-	  born in Germany
शर्मण्यदेश 	-	  zarmaNyadeza 	-	 m.
  	-	  country of Germany
शार्मण्य 	-	  zArmaNya 	-	 m.
  	-	  modern name of Germany
शार्मण्यदेश 	-	  zArmaNyadeza 	-	 m.
  	-	  modern name of Germany
शार्मण्य 	-	  zArmaNya 	-	 m.
  	-	  country known today as Germany

महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 adj.
  	-	  best
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 adj.
  	-	  the greatest
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 adj.
  	-	  great
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 adj.
  	-	  most excellent of
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 adj.
  	-	  great in measure
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  great lady
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  superintendent of elephants
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  high official
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  elephant-driver or keeper
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  man of high rank
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  wife of a prime minister or high official
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  prime minister
महामात्र 	-	 mahAmAtra 	-	 m.
  	-	  chancellor  [ Prime Minister,  f.
 i. in Germany ]

Wilson

English

 महामात्र
m.
  (-त्रः)
1 A king's minister or associate,  any high officer in a kingdom: as a
counsellor,  a general,  &c.
2 An elephant driver,  a Mahout.
3 Superintendant of the elephants.
4 A man of wealth and consequence.
f.
  (-त्री)
1 The wife of a spiritual preceptor.
2 The wife of an officer of state,  &c.
E.
  हा great,  and मात्र wealth or retinue,  &c.

Monier Williams Cologne

English

 महा—मात्र mfn.
   great in measure,  gr°,  the greatest,  best,  most excellent of (comp. ),  MBh.
  
 R.
 

 महा—मात्र m.
  a man of high rank,  high official,  prime minister,  ib. &c.
  

 an elephant-driver or keeper,  Mn.
  
 MBh.
  
 Hariv.
  &c.

 a superintendent of elephants,  W.
 

Apte Hindi

Hindi

महामात्रः
पुं*
  महा-मात्रः -
"राज्य का बड़ा अधिकारी,  उच्च राज्याधिकारी,  मुख्यमन्त्री"

महामात्रः
पुं*
  महा-मात्रः -
"महावत,  हाथियों पर निगरानी रखने वाला"

महामात्रः
पुं*
  महा-मात्रः -
हाथियों का अधीक्षक

Shabdartha Kaustubha

Kannada

महामात्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಧಾನಾಮಾತ್ಯ /ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ
व्युत्पत्तिः - > महती मात्रा गौरवपरिमाणं यस्य
विस्तारः - > "मन्त्रे कर्मणि भूषायां वित्ते माने परिच्छदे । मात्रा च महती येषां महामात्रास्तु ते स्मृताः ॥"
महामात्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾವಟಿಗರ ಯಜಮಾನ
विस्तारः - > "हस्त्यारोहा निषादिनः । तत्प्रधाना महामात्राः" - वैज०
महामात्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೆಚ್ಚು ಐಶ್ವರ್ಯವಂತ /ದೊಡ್ಡ ಧನಿಕ
विस्तारः - > "लक्ष्मीवान् लक्ष्मणः श्रीलो महामात्रोऽधिकर्धिकः" - वैज०

L R Vaidya

English

 mahA-mAtra {% m. %} 1. an elephant-driver
 2. a superintendent of elephants
 3. a prime minister,  a minister (मंत्रे कर्मणि भूषायां वित्ते माने परिच्छदे । मात्रा च महती येषां महामात्र्तास्तु ते स्मृताः) M.ix.259.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Mahāmātra (IE 8-3),  cf. Prakrit Mahāmāta (EI 3)
 a high
executive officer employed in various capacities
 cf. Nagara-
vyavahārika-mahāmātra,  Stryadhyakṣa-mahāmātra,  Dharma-mahāmātra, 
etc.
 adopted in Greek as Mamātrai. See CII,  Vol. I,  p. 92, 
etc.
 Arthaśāstra,  I. 12,  V. 1
 etc.
 Kāmasūtra,  V. 5. 17. 33 and
35. The word Mahāmātra in Manu,  IX. 259,  is explained by
Medhātithi as ‘the Mantrin,  Purohita and others’ and by Kullūka
as meaning ‘the professional tamers of elephants’. (SITI)
explained as ‘a senior minister.’ See Mātra in a similar sense.
Cf. Antaḥpura-mahāmātra in the Masulipatnam plates of
Amma II (Ep. Ind.,  Vol. XXIV,  p. 276).
(EI 28
 CII 4),  ‘an elephant-driver’.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
महामात्राः प्रधानानि पुरोधास्तु पुरोहितः ॥ ७२० ॥
सौवस्तिकोऽथ द्वारस्थः क्षत्ता स्याद्द्वारपालकः ।
दौवारिकः प्रतीहारो वेत्र्युत्सारकदण्डिनः ॥ ७२१ ॥
-wordlist-
 
महामात्र (पुं),  प्रधान (क्ली),  पुरोधस् (पुं),  पुरोहित (पुं),  सौवस्तिक (पुं),  द्वारस्थ (पुं),  क्षत्तृ (पुं),  द्वारपालक (पुं),  दौवारिक (पुं),  प्रतीहार (पुं),  वेत्रिन् (पुं),  उत्सारक (पुं),  दण्डिन् (पुं)

--source--
 
हस्त्यारोहे सादियन्तृमहामात्रनिषादिनः ।
-wordlist-
 
हस्त्यारोह (पुं),  सादिन् (पुं),  यन्तृ (पुं),  महामात्र (पुं),  निषादिन् (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

गजाजीव
गजाजीव,  महामात्र
गजाजीवास्तु शास्त्रज्ञैर्महामात्रा इति स्मृताः ॥ २२५ ॥
verse 2.1.1.225
page 0028

महामात्र
महामात्र,  प्रधान
महामात्रः प्रधानं स्यादध्यक्षोऽधिकृतः स्मृतः ।
verse 2.1.1.427
page 0049

Mahabharata

English

Mahāmātra = Śiva (1000 names^2).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 महामात्रः,  पुं,
   (महती मात्रा मर्य्यादापरिमाणंयस्य ।) प्रधानः । इत्यमरः । २ । ८ । ५ ॥
 सेना-पत्यादिषु महती मात्रा धनं परिच्छदो वायेषां ते तथा । इति तट्टीकायां भरतः ॥
 (यथा, रामायणे । २ । ३६ । १८ ।“तत्र वृद्धो महामात्रः सिद्धार्थो नाम नामतः ।शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥
”समृद्धः । (यथा,  महाभारते । २ । ३१ । ६० ।“राज्ञे भोजकटस्थाय महामात्राय धीमते ॥
”)अमात्यः । (यथा,  कामन्दकीये । ९ । ६९ ।“दूषिते हि महामात्रे रिपुरुग्रोऽपि धीमता ।स्वपक्षे यस्य विश्वास इत्थंभूतश्च निष्क्रियः ॥
”)हस्तिपकाधिपः । इति मेदिनी । रे,  १९० ।(यथा च कथासरित्सागरे । १३ । १० ।“इहत्यश्च महामात्रो द्बिरदेङ्गितवित्तदा ।मद्येन क्षीबतां नेयो नैतञ्चेतयते यथा ॥
”महादेवः । यथा,  महाभारते । १३ । १७ । ८५ ।“महामूर्द्धा महामात्रो महानेत्रो निशा-लयः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 महामात्र पु०
  “मन्त्रे कर्मणि भूषायाम् वित्ते माने परि-च्छदे मात्रा च महती येषां महामात्रास्तु ते स्मृताः”इत्युक्ते प्रधानामात्ये ।

Capeller

German

 महामात्र groß (eig. von großem Maße), 
best,  vorzüglichst unter (—°). m.
  ein
Großer,  Minister
 Elefantenlenker.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.