मस्तक (mastaka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मस्तक mn.  (-कः-कं)
	 1. The head,  the skull.
	 2. The head or top of any
thing.
 E.
  मस् to weigh,  aff.
   क्त,  and कन् added.

Capeller Eng

English

 मस्तक m.
  n.
  head,  skull,  top,  point. 

Yates

English

 मस्तक (कः-कं) 1.
m.
  n.
  Idem. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मस्तक 	-	 mastaka 	-	 n.
  	-	 skull
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 n.
  	-	 head
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 m.
  	-	  top
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 m.
  	-	  tuft of leaves which grows at the top of various species of palm trees
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 m.
  	-	  upper part of anything
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 m.
  	-	  summit
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 m.
 , n.
  	-	  top of head  [ cranium ]
मस्तक 	-	 mastaka 	-	 n.
  	-	  apex

 
   मस्तक  mastaka  n.
    skull    
   करोटि  karoTi f.
   skull    
    मूर्धन्   mUrdhan m.
   skull   
   करोट  karoTa m.
   skull    
   कर्पर  karpara m.
   skull   
   खर्पर  kharpara m.
   skull    
   मूर्धन्  mUrdhan m.
   skull   
   करोटिक  karoTika m.
   skull    
   कपाल  kapAla m.
  n.
   skull   
   कपिकन्दुक  kapikanduka n.
   skull    
   भगाल  bhagAla n.
   skull   
   शिरःकपाल  ziraHkapAla n.
   skull    
   शिरस्त्राण  zirastrANa n.
   skull   
   शिरोस्थि  zirosthi n.
   skull    
   शीर्ष  zIrSa n.
   skull   
   शीर्षक  zIrSaka n.
   skull    
   शीर्षकपाल  zIrSakapAla n.
   skull   
   शकल  zakala n.
   skull    
   कपाल  kapAla m.
  n.
   skull-bone  
   नरकपाल  narakapAla n.
   man's skull        

Wilson

English

 मस्तक
mn.  (-कः-कं)
1 The head,  the skull.
2 The head or top of any thing.
E.
  मस to weigh,  aff.
   क्त,  and कन् added.

Apte

English

मस्तकः [mastakḥ] कम् [kam],  कम् [मस्मति परिमात्यनेन मस्-करणे त स्वार्थे क Tv.]

The head,  skull
 अतिलोभा (v. l.  तृष्णा) भिभूतस्य चक्रं भ्रमति मस्तके Pt.*
  5.22.

The head or top of anything,  peak,  summit
 न च पर्वतमस्तके Ms.*
  4.47
 वृक्ष˚,  चुल्ली˚ &c.
 

The tuft of leaves growing at the top of palm trees.Comp.   -आख्यः the top of a tree. -उद्भवः the brain. -ज्वरः,  -शूलम् an acute head-ache. -पिण्डकः,  -कम् a round protuberance on the temples of an elephant in rut. -मूलकम् the neck. -लुङ्गः the membrane surrounding the brain. 

स्नेहः the brain. 

an oily substance appearing on the head.

Apte 1890

English

 मस्तकः 
कं [मस्मति परिमात्यनेन मस्-करणे त स्वार्थे क Tv.] 1 The head,  skull
 अतिलोभा (v. l. तृष्णा) भिभूतस्य चक्रं भ्रमति मस्तके Pt. 5. 22. 
2 The head or top of anything,  peak,  summit
 न च पवर्तमस्तके Ms. 4. 47
 वृक्ष°,  चुल्ली° &c. 
3 The tuft of leaves growing at the top of palm trees. 
Comp. 
आख्यः the top of a tree. 
ज्वरः,  
शूलं an acute head-ache. 
पिंडकः 
कं a round protuberance on the temples of an elephant in rut. 
मूलकं the neck. 
लुंगः the membrance surrounding the brain. 
स्नेहः the brain. 

Monier Williams Cologne

English

 मस्तक m.
  n.
  (Uṇ.  iii,  148,  Sch.) the head,  skull,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 the upper part of anything,  top,  summit (esp.   of mountains or trees),  ib. (°कम् ind.
  =
  on the top of,  upon,  e.g. चुल्ली-मस्तकम्,  upon the hearth,  Pañcat.
 )

 the tuft of leaves which grows at the top of various species of palm trees,  Suśr.
 

 N.
  of a partic.  form of Śiva,  Sarvad.
 

 मस्त and °तक,  मस्ति &c.
   See p.
  793.

Monier Williams 1872

English

 मस्तक,  अस्,  अम्,  m. n. the head,  the skull
the summit or highest peak of a mountain,  top of
a tree,  the head or top or upper part of anything
(e. g. चुल्ली-मस्तकम् आरोप्य,  having placed on
the top of the hearth)
 the tuft of leaves which
grows at the top of various species of palm trees
 a
particular formula used by Śaivas.
—मस्तक-ज्वर, 
अस्,  m. ‘head-fever, ’ head-ache.
—मस्तक-पिण्डक, 
अस्,  अम्,  m. n. a round protuberance on the temples
of an elephant in rut.
—मस्तक-मूलक,  अम्,  n.
= मस्त-मूलक,  q. v.
—मस्तक-लुङ्ग,  the
membrane of the brain.
—मस्तक-शूल,  अम्,  n.
sharp or shooting pain in the head,  head-ache.
—मस्तक-स्नेह,  अस्,  m. ‘head-marrow, ’ the brain.
—मस्तकाख्य (°क-आख्°),  अस्,  m. the top of a tree.

Macdonell

English

 मस्तक masta-ka,  m.
  n.
  head,  skull
 summit,  🞄top (—°,  esp. of mountains and trees)
 -jvara,  🞄m. ,  -śuāla,  n.
  headache
 -dāru,  n.
  Devadāru 🞄tree (Pinus Deodora).

Benfey

English

 मस्तक मस्त + क,  m.
  n.
 
 1. The
head,  Pañc. 246,  14.
 2. The top,  the
summit,  Man.  4,  47
 Pañc. 262,  17.
 --
 Comp.
 
मधु-,  n.
  a sweetmeat made of
flour,  honey,  oil,  and butter (cf.  मस्तु), 

Apte Hindi

Hindi

मस्तकः
पुं*
  - मस्मति परिमात्यनेन मस् करणे त स्वार्थे क @ तारा*
"सिर,  माथा,  खोपड़ी"

मस्तकः
पुं*
  - -
किसी चीज की चोटी या सिर

मस्तकम्
नपुं*
   - -
"सिर,  माथा,  खोपड़ी"

मस्तकम्
नपुं*
   - -
किसी चीज की चोटी या सिर

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मस्तक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿರಸ್ಸು /ತಲೆ
निष्पत्तिः - > मस्त - स्वार्थे "कः" (५-४-५)
प्रयोगाः - > "अतिलोभाभिभूतस्य चक्रं भ्रमति मस्तके"
उल्लेखाः - > पञ्चतं० ५-२२
मस्तक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿಖರ /ತುದಿ
प्रयोगाः - > "न ससत्त्वेषु गर्तेषु न गच्छन्नापि च स्थितः । न नदीतीरमासाद्य न च पर्वतमस्तके ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ४-४७

L R Vaidya

English

 mastaka {% m.n. %} 1. The head,  M.xi.43
 2. the head or top of anything,  न नदीतीरमासाद्य न च पर्वतमस्तके M.iv.47.

Bopp

Latin

 मस्तक m. n. (a praec. s. क) id. HIT. 85. 13.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

klad
१) आदि २) उपरि ३) कुम्भ ४) मस्तक / मस्तिष्क

klad pa
१) उपरि २) मस्तक

glad
१) कुम्भ २) मस्तक

mgo
१) प्रमुख २) फणा ३) मस्तक ४) मार्गसीर्ष ५) मुख ६) मूर्धन् ७) मृगशिरस् ८) मृगशीर्ष ९) शिखर १०) शिरस् ११) शीर्ष १२) ° शीर्षक १३) शृग १४)

mgo bo
१) मस्तक २) शिरस्

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
उत्तमाङ्गं शिरो मूर्धा मौलिर्मस्तकमुण्डके ॥ ५६६ ॥
वराङ्गं करणत्राणं शीर्षं मस्तिकमित्यपि ।
-wordlist-
 
उत्तमाङ्ग (क्ली),  शिरस् (क्ली),  मूर्धन् (पुं),  मौलि (पुंस्त्री),  मस्तक (पुंक्ली),  मुण्डक (पुंक्ली),  वराङ्ग (क्ली),  करणत्राण (क्ली),  शीर्ष (क्ली),  मस्तिक (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मुण्ड
मुण्ड,  उत्तमाङ्ग,  मस्तक,  मौलि,  शिरस्,  शीर्ष,  मूर्धक
मुण्डोत्तमाङ्गमस्तकमौलिशिरःशीर्षमूर्धकानि स्युः ।
verse 2.1.1.518
page 0059

क
क,  सुख,  वायु,  अम्बु,  ब्रह्म,  मस्तक
कशब्दः सुखवाय्वम्बुब्रह्ममस्तकवाचकः ॥ ८४७ ॥
verse 5.1.1.847
page 0097

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मस्तकः,  पुं,
   क्ली,
   (मस्यते परिमीयते । मस्+ “इष्यशिभ्यां तकन् ।” उणा ० ३ । १४८ ।इत्यत्र । “बाहुलकात् मस्यतेरपि तकन् ।”इत्युज्ज्वलदत्तोक्त्या तकन् ।) प्रधानाङ्गम् । माथाइति भाषा ॥
 (यथा,  मार्कण्डेयपुराणे । १४ ।७८ ।“बिम्रत् क्लेशमवाप्नोति सोऽप्येवं शिरसाशिलाम् ।क्षुत्क्षामोऽहर्निशं भारपीडाव्यथित-मस्तकः ॥
”)तत्पर्य्यायः । उत्तमाङ्गम् २ शिरः ३ शीर्षम् ४मूर्द्धा ५ । इत्यमरः । २ । ६ । ९४ ॥
 मुण्डम् ६शिरम् ७ । इति शब्दरत्नावली ॥
 वराङ्गम् ८ ।इति जटाधरः ॥
 कम् ९ पुण्ड्रम् १० मौलिः ११कपालम् १२ केशभूः १३ । इति राज-निर्घण्टः ॥
 (मस्तम् १४ । इति द्विरूपकोषः ।)तस्य शुभाशुभलक्षणं यथा,  --“छत्राकारैः शिरोभिस्तु नृपा निम्नशिरा धनी ।चिपिटैश्च पितुर्मृत्युर्गवाढ्याः परिमण्डलैः ॥
घटमूर्द्धा पापरुचिर्धनाद्यैः परिवर्ज्जितः ॥
”इति गारुडे ६६ अध्यायः ॥
मस्तके अधोमुखसहस्रदलकमलमस्ति तत्कर्णिकायां परमात्मा तिष्ठति । यथा । स्वाङ्केउत्तानौ करौ कृत्वा सोऽहमिति जीवात्मानंहृदयस्थं दीपकलिकाकारं मूलाधारस्थकुल-कुण्डलिन्या सह सुसम्नावर्त्मना मूलाधारस्वाधि-ष्ठानमणिपूरानाहतविशुद्धाज्ञाख्यषट्चक्राणिभित्त्वा शिरोऽवस्थिताधोमुखसहस्रदलकमल-कर्णिकान्तार्गतपरमात्मनि संयोज्येत्यादि तन्त्र-सारः ॥
 तथा च ।“सुसुम्नावर्त्मना सोऽहमिति मन्त्रेण योजयेत् ।सहस्रारे शिरःस्थाने परमात्मनि देशिकः ॥
”इति गौतमीयतन्त्रम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मस्त(क) न०
  मस्मति परिमात्यनेन मस--करणे त । १ उच्चे त्रि०
  ।२ शिरसि च स्वार्थे क । ३ उत्तमाङ्गे पुंन०  ।

Capeller

German

 मस्तक m.
  n.
  Kopf,  Schädel,  Gipfel,  Spitze.

Stchoupak

French

 मस्तक-
 m.
  nt. tête,  crâne 
 sommet,  partie supérieure 
 -अम् ifc.
au-dessus de.
°ज्वर- m.
  °शूल- nt. migraine.
°पिण्डक- m.
  protubérance au front d'un éléphant en rut.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.