| YouTube Channel

मसूरः (masUraH)

 
Apte 1890
English
मसु(सू)रः 1 A kind of pulse.
2 A pillow.
रा 1 A lentil.
2 A harlot.
Apte Hindi
Hindi
मसूरः
पुं*
 - मस् + ऊरन्
"एक प्रकार की दाल, मसूर"
मसूरः
पुं*
 - मस् + ऊरन्
तकिया
मसूरः
स्त्री*
 - मस् + ऊरन्
मसूर की दाल
मसूरः
स्त्री*
 - मस् + ऊरन्
"वेश्या, रंडी"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मसूरः, मसुरः, मङ्गल्यकः, व्रीहिकाञ्चनः, रागदालिः, मङ्गल्यः, पृथुबीजकः, शूरः, कल्याणबीजः, गुडबीजः
noun
धान्य-विशेषः, द्विदलयुक्त-रक्तवर्णीय-धान्यम् (आयुर्वेदे अस्य कफपित्तनाशित्वम् वातमयकरत्वम् मूत्रकृच्छ्रहरत्वम् गुणाः प्रोक्ताः)
"मसूरः ज्वरनाशार्थम् भक्षयितव्यः"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मसूरः
Root: मसूर
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ pillow
⇒ lentil [Lens esculenta - Bot.]
Shloka(s):
2|9|17|1 ► मङ्गल्यको मसूरोऽथ मकुष्टक मयुष्टकौ। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|17|1 ⇢ मङगल्यकः (मङ्गल्यक) (पुं)
➠ 2|9|17|1 ⇢ मसूरः (मसूर) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ धान्यम्
उपाधि ➡ प्राकृतिकखाद्यम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मसूरः, पुं
स्त्री,
 (मस्यते परिमीयतेऽसौ । मस् +“मसेरूरन् ।” उणा० ५ । ३ । इति ऊरन् ।)ब्रीहिभेदः । ममुरी कलाइ इति भाषा ॥
(अस्याधिपतिर्मेषराशिः । यथा, बृहत्संहि-तायाम् । ४१ । २ ।“वस्त्राविककुतुपानांमसूरगोधूमरालकयवानाम् ।स्थलसम्भवौषधीनांकनकस्य च कीर्त्तितो मेषः ॥
”)तत्पर्य्यायः । मङ्गल्यकः २ । इत्यमरः । २ । ९ । १७ ॥
मसुरः ३ ब्रीहिकाञ्चनः ४ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
मसूरा ५ मसुरा ६ । इति मेदिनी । रे, २०१ ॥
रागदालिः ७ मङ्गल्यः ८ पृथुबीजकः ९ शूरः १०कल्याणबीजः ११ गुडबीजः १२ मसूरकः १३ ।इति राजनिर्घण्टः ॥
मङ्गल्या १४ मसूरका १५ ।इति भावप्रकाशः ॥
अस्य गुणाः । मधुरत्वम् ।शीतत्वम् । संग्राहित्वम् । कफपित्तनाशित्वम् ।वातामयकरत्वम् । मूत्रकृच्छ्रहरत्वम् । लघु-त्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
अस्रहरत्वम् ।रूक्षत्वम् । ज्वरनाशित्वञ्च । इति भाव-प्रकाशः ॥
तस्य यूषगुणाः । संग्राहित्वम् ।स्वादुपाकित्वम् । प्रमेहपित्तश्लेष्मज्वरातीसार-नाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥