| YouTube Channel

मशकः (mazakaH)

 
Apte
English
मशकः [maśakḥ], [मश्-वुन्]
A mosquito, gnat
सर्वं खलस्य चरितं मशकः करोति
H.*
 1.78
Ms.*
 1.45.
A particular disease of the skin.
A leather water-bag.
N.
 of a district in Śākadvīpa inhabited by Kṣatriyas.
Gadfly, any fly that stings (दंशमशक)
Mb.
 * 3.141.27.-की A female mosquito
मद्गेहे मशकीव मूषकवधूः ...... Sūkti.5.19.
Comp.
 -कुटिः, -टी
f.
 , -वरणम् a whisk for scaring away mosquitos. -हरी a mosquito-curtain.
Apte 1890
English
मशकः [मश्-वुन्] 1 A mosquito, gnat
सर्वं खलस्य चरितं मशकः करोति H. 1. 81
Ms. 1. 85.
2 A particular disease of the skin.
3 A leather water-bag.
4 N. of a district in Śākadvīpa inhabited by Kṣatriyas.
Comp.
कुटिः
टी f.,
वरणं a whisk for scaring away mosquitos.
हरी a mosquito-curtain.
Hindi
Hindi
(पु) मच्छर
Apte Hindi
Hindi
मशकः
पुं*
 - मंश् + वुन्
"मच्छर, पिस्सू, डांस"
मशकः
पुं*
 - -
चमड़ी का एक विशेष रोग
मशकः
पुं*
 - -
"मशक, चमड़े का बना पानी भरने का थैला"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कटुकीटः, दंशः, पुत्तिका, भम्भरालिका, मशः, मशकः, मलिम्लुचः, रणरणः, सूचीतुण्डः, सूचीमुखः, सूच्यास्यः, वज्रतुण्डः, सूक्ष्ममक्षिका, क्षुद्रः
noun
झिरीविशेषः।
"बालाः कटुकीटं ग्रहितुम् अयतन्त।"
Synonyms:
 मशकः, वज्रतुण्डः, सूच्यास्यः, रात्रिजागरदः
noun
कीटविशेषः, यः ध्वनति, दंशति च।
"मशकाः आमत्वचं तुदन्ति।"
Synonyms:
 मशकः
noun
एकं मण्डलम् ।
"मशकः शाकद्वीपे वर्तते"
Synonyms:
 मशकः
noun
एकः पाठकः ।
"मशकेन कल्पसूत्राणि लिखितानि"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: मशकः
Root: मशक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ मशकः इति किटविशेषः
Meaning(s):
⇒ Mosquito
Shloka(s):
2|3|44|2 ► मलिम्लुचास्तु मशका भम्भराली तु मक्षिका॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|44|2 ⇢ मलिम्लुचः (मलिम्लुच) (पुं) ⇒ Mosquito ⇒ मशकः इति किटविशेषः
➠ 2|3|44|2 ⇢ मशकः (मशक) (पुं) ⇒ Mosquito ⇒ मशकः इति किटविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्षुद्रपक्षी
जातिः ➡ कीटः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मशकः,
पुं,
 (मशति ध्वनतीति । मश् + अच् ।संज्ञायां कन् ।) कीटविशेषः । मशा इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । वज्रतुण्डः २ सूच्यास्यः ३ सूक्ष्म-मक्षिकः ४ रात्रिजागरदः ५ । इति राज-निर्घण्टः ॥
(यथा, श्रीमद्भागवते । ३ । ३१ । २७ ।“तुदन्त्यामत्वचं दंशा मशका मत्कुणादयः ।रुदन्तं विगतज्ञानं कृमयः कृमिकं यथा ॥
”)तन्नाशकधूपो यथा, --“त्रिफलार्ज्जुनपुष्पाणि भल्लातकशिरीषकम् ।लाक्षासर्ज्जरसश्चैव विडङ्गश्चैव गुग्गुलुः ।एतैर्धूपैर्म्मक्षिकाणां मशकानां विनाशनम् ॥
”इति गारुडे १८१ अध्यायः ॥
चर्म्मभेदः । स तु स्वनामख्यातचर्म्मनिर्म्मित-स्नेहादिपात्रम् । रोगविशेषः । माशा इतिहिन्दी । आँचिल इति वङ्गभाषा ॥
इति शब्द-रत्नावली ॥
* ॥
मशकरोगमाह ।“अवेदनं स्थिरञ्चैव यत्तु गात्रे प्रदृश्यते ।माषवत् कृष्णमुत्सन्नं मलिनं मशकं दिशेत् ॥
”स्थिरं अचलम् । अस्य चिकित्सा यथा, --“चर्म्मकीलं जतुमणिं मशकांस्तिलकालकान् ।उत्कृत्य शस्त्रेण दहेत् क्षाराग्निभ्यामशेषतः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
अपि च“लशुनानान्तु चूर्णस्य घर्षो मशकनाशनः ।”इति गारुडे १७५ अध्यायः ॥