| YouTube Channel

मव (mava)

 
Wilson
English
मव r. 1st cl. (-मवति) To bind, to tie.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 मव्
मूलधातुः:
 मव
धात्वर्थः:
 बन्धने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 मवति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
मवँ मव बन्धने
- मवति । ममाव । मेवतुः । मेवुः । मूः, मुवौ, मुवः ।यङ्लुगन्तात् क्विप्-मामूः ।। 599 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मव, नहे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-मक०-सेट् ।) नहो बन्धनम् । मवति चौरंलोकः । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मव बन्धे
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । मवति अमवीत् अमाकीत् ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
मवँ मव बन्धने
- ज्वरत्वरस्रिव्यविमवामुपधायाश्च (6420) इत्यूठ् मूः, मुवौ 584
धातुवृत्तिः
Sanskrit
मवँ मव (अर्थः) बन्धने
( मवति ममाव मेवतुः मविता अमवोत् अमावीत् ) "अतो हलादेः'' इति वा वृद्धिः ( मिमविषति मामव्यते मामवीति सामोति मामूतः मामवति मामोषि मामोमि मामावः मामूमः ) "ज्वरत्वरस्त्रिव्यविमवामुपधायाश्च'' ज्वरादिनामुपधावकारयोः क्कौ ज्ञलादावनुनासिकादौ च प्रत्यये परे ऊडित्यूडादेशे पिति गुणः मामवतीत्यत्र परत्वात् नित्यत्वात् अद्भावे ऽज्ञलादित्वं पर्यवसन्नमिति ऊण्न भवति मामावेतृयत्र वलि लोपे "अतो दीर्घो यञि'' इति दीर्घः "ज्वरत्वर'' इत्यत्र क्क चित् वृत्तिकारैः क्कौ ज्ञलादौ किङतीति न पठ्यते तत्र किङ्द्ग्रहणं संपातायातम् अवतेस्तुन्योरिति दर्शनात्, तथा अनुनासिकादिग्रहणं चावश्यमत्रानुवर्त्यम् अवतेर्मनिन्प्रत्यये तस्य च टिलोपे ओमिति दर्शनात् तथा च "न धातुलोप'' इत्यत्र कैयटे आस्त्रेमाणमिति उपादाय छन्दसत्वाद्वकारस्य ऊण् न भवतीत्युक्तम् ( मामोतु मामौतात् मामौहि मामवानि ) नित्यत्वादाटि अज्ञलादित्वं पर्यवसन्न्मित्यूडभावः लङि तिप्सिपोरूठि ( अमामोत् अमामोः ) मिपि नित्यत्वादम्भावे ( अवामवम् मावयति अमीमवत् ) वकारान्तानामूढ्भाविनां यङ्लुङ् नेति यदुक्तं तत् "च्छ्वोः''इति ऊढ्विषयं द्रष्टव्यम् क्किपि ( मूः, मुवौ ) 591
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“मव बन्धने”@} 2 मावकः-विका, मावकः-विका, मिमविषकः-षिका, मामवकः-विका
मविता-त्री, मावयिता-त्री, मिमविषिता-त्री, मामविता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि विशेषरूपाणि विना भौवादिककसतिवत् 3 4 बोध्यानि।
क्विपि- 5स्रिव्यविमवामुपधायाश्च’ 6 इति उपधायाः वकारस्य च स्थाने ऊठादेशे सवर्णदीर्घे विसर्गे च रूपमेवम्।
एवं क्तिन्यपि ज्ञेयम्।]] मूः-मुवौ-मुवः, निष्ठायाम्- 7 मवितम्-तः-तवान्, मूतम्-मूतः-मूतवान्, क्तिनि 8 मूतिः
इमानि रूपाण्यस्य धातोः विशेषेण भवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२२९)
02
=>
 (१-भ्वादिः-५९९। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्१००७+ २९]
04
=>
 (१८०)
05
=>
 [[१। क्वौ परतः ‘ज्वरत्वर[श्रि]
06
=>
 (६-४-२०)
07
=>
 [[२। धातोरस्य सेट्त्वात् मवितम् इति रूपम्। काशिकायां तु (६-४-२०) मूतम्-तः-तवान् इति दृश्यते।]]
08
=>
 [[आ। ‘कृण्वन्तमाश्चर्यगतीरमूतिदं जगन्त्यवन्तं त्रिदशोपधावितम्।।’ धा। का। १। ७६।]]
Capeller
German
मव॑ unbesonnen, thöricht.