| YouTube Channel

मलः (malaH)

 
Apte Hindi
Hindi
मलः
पुं*
- मृज्यते शोध्यते मृज्+कल् टिलोपः-ताराः
"मैल, गंदगी, अपवित्रता, धूल, अशुद्ध सामग्री"
मलः
पुं*
- -
"तलछट, कूड़ाकरकट, गाद, पुरीष, गोबर"
मलः
पुं*
- -
"(धातुओं का) मैल, जंग, खोट"
मलः
पुं*
- -
"नैतिक दोष या अपवित्रता, पाप"
मलः
पुं*
- -
"शरीर का कोई भी अपवित्र स्राव (मनु के अनुसार इस प्रकार के बारह स्राव हैं-वसा शुक्रमसृङ् मज्जा मूत्रविड् घ्राणकर्णविट्, श्लेष्माश्रुदूषिका स्वेदो द्वादशैते नृणां मलाः @ मनु* ५।१३५"
मलः
पुं*
- -
कपूर
मलः
पुं*
- -
‘मसीक्षेपी’ जलंचरविशेष का प्रमार्जन के काम आने वाल भीतरी कवच
मलः
पुं*
- -
"कमाया हुआ चमड़ा, चमड़े का वस्त्र"
मलः
पुं*
- "मृज्+कल, टिलोपः"
"मैल, गन्दगी, धूल अपवित्रता"
मलः
पुं*
- "मृज्+कल, टिलोपः"
"विष्ठा, बीट"
मलः
पुं*
- "मृज्+कल, टिलोपः"
धातुओं का मोर्चा
मलः
पुं*
- "मृज्+कल, टिलोपः"
शरीर के मल
मलः
पुं*
- "मृज्+कल, टिलोपः"
कपूर
मलः
पुं*
- "मृज्+कल, टिलोपः"
कमाया हुआ चमड़ा
मलः
पुं*
- "मृज्+कल, टिलोपः"
"वात, पित तथा कफ नामक दोष"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मलः, मलम्, कल्मषः, कल्मषम्, कल्कः
noun
कस्मिन्नपि वस्तुनि संलग्नाः धूल्यादयः।
"वस्त्रात् मलस्य दूरीकरणार्थे फेनकः उपयोक्तव्यः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: मलः
Root: मल
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Son of Śudra and a Māluki
Shloka(s):
3|5|24|1 पुल्कसी कवटं वाटी मञ्जनं मालुकी मलम्। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
3|5|24|1 मलः (मल) (पुं) Son of Śudra and a Māluki
Related word(s):
isa_k शूद्रस्य पुत्राः स्यर्नानायोषित्समुद्भवाः
Tamil
Tamil
மல: : அழுக்கு, அசுத்தம், சாணம், மலம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मलः,
पुं,
क्ली,
(मृज्यते शोध्यते इति मृज् +“मृजेष्टिलोपश्च ।” उणा १०९ इतिअलच् टिलोपश्च यद्बा, मलते धारयतिव्याध्यादिदौर्गन्धमिति मल् + अच् ।) पापम् ।(यथा, मनुः १०२ ।“पश्चिमान्तु समासीनो मलं हन्ति दिवाकृतम्
”“दिवार्ज्जितं पापं निहन्ति ।” इति तट्टीकायांकुल्लूकभट्टः
*
) विट् (यथा, मनुः ।४ २२० ।“पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्यास्त्वन्नमिन्द्रियम् ।विष्ठा वार्द्धुषिकस्यान्नं शास्त्रविक्रयिणो मलम्
”“विष्ठा मलमेकमेव ।” इति तद्भाष्ये मेधा-तिथिः
) किट्टम् इत्यमरः ६५
(यथा, अभिज्ञानशकुन्तले ।“छाया मूर्च्छति मलोहतप्रासादेशुद्धे तु दर्पणतले सुलभावकाशा
”)“पापं किल्विषम् विट् विष्ठा किट्टंकलङ्को मण्डूरादि स्वेदादि एषु मलः ।‘वसा शुक्रमसृङ्मज्जा मूत्रं विट्कर्णविण्णखाः ।श्लेष्माश्रुदूषिका स्वेदो द्वादशैते नृणां मलाः
’इति स्मृतिः ।” इति तट्टीकायां भरतः
कर्पू-रम् इति शब्दचन्द्रिका
वातपित्तकफाः ।यथा, --“सर्व्वेषामेव रोगाणां निदानं कुपिता मलाः ।तत्प्रकोपस्य तु प्रोक्तं विविधाहितसेवनम्
”इति माधवकरः
(पारिभाषिकमलं यथा, महाभारते ।४५ २३ ।“क्षत्त्रियस्य मलं भैक्ष्यं ब्राह्मणस्याव्रतं मलम् ।मलं पृथिव्या वाहीकाः स्त्रीणां मदश्रियोमलम्
”)