| YouTube Channel

मर्य्यादा (maryyAdA)

 
शब्दसागरः
English
मर्य्यादा
f.
 (-दा)
1. Continance in the right way, propriety of conduct,
steadiness, rectitude.
2. A boundary, a limit.
3. An agreement.
4. A bank, a shore.
E.
 मर्य्या limitative, आदा to have or take, affs.
अङ् and टाप्
or परि about, round, prefixed to आदा, अङ्
aff.
 and
म substituted for प ।
Yates
English
मर्य्या_दा (दा) 1.
f.
 Rectitude, honor-
able conduct
a limit
a shore.
Wilson
English
मर्य्यादा
f.
 (-दा)
1 Continuance in the right way, propriety of conduct, steadiness, rectitude.
2 A boundary, a limit.
3 A bank, a shore.
E.
 मर्य्या limitative, आदा to have or take,
aff.
 अङ् and टाप्
or
परि about, round, prefixed to आदा, and म substituted for प.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मर्य्यादा,
स्त्री,
 (मर्य्या + दा + अङ् । न्याय्यपथ-स्थितिः । (यथा, महाभारते । १५ । २२ । २५ ।“मर्य्यादायां स्थितो धर्म्मः शमश्चैवास्य लक्ष-णम् ॥
”)तत्पर्य्यायः । संस्था २ धारणा ३ स्थितिः ४ ।इत्यमरः । २ । ८ । २६ ॥
“पर्य्यादीयते मर्य्यादापर्य्याङ्पूर्व्वात् दाञो ङः निपातनात् पस्य मः ।”इति तट्टीकायां भरतः ॥
“मर्य्येति सीमार्थेअव्ययं तत्र दीयते मर्य्यादेति स्वामी ।” इतिरायमुकुटः ॥
“म्रियन्तेऽत्रेति मर्य्या तां ददा-तीति मर्य्यादा ।” इति सारसुन्दरी ॥
सीमा ।इति जटाधरः ॥
कूलम् । इति हेमचन्द्रः । ४ । १४३ ॥
(यथा, प्रबोधचन्द्रोदये । १ । ६ ।“कल्पान्तवातसंक्षोभलङ्घिताशेषभूभृतः ।स्थैर्य्यप्रसादमर्य्यादास्ता एव हि महोदधेः ॥
”देवातिथेः पत्नी । यथा, महाभारते । १ ।९५ । २३ ।“देवातिथिः खलु वैदेहीमुपयेमे मर्य्यादां नाम ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मर्य्यादा स्त्री मर्य्यायां सीमायां दीयते दा--घञर्थे कपर्य्यादीयते वा परि + आ--दा--अङ् पृषो० पस्य मः ।१ न्याय्यपथस्थितौ अमरः । २ सीमायाम् जटा० ३ कूले चहेमच० ।