| YouTube Channel

मर्यादा (maryAdA)

 
शब्दसागरः
English
मर्य्यादा
f.
 (-दा)
1. Continance in the right way, propriety of conduct,
steadiness, rectitude.
2. A boundary, a limit.
3. An agreement.
4. A bank, a shore.
E.
 मर्य्या limitative, आदा to have or take, affs.
अङ् and टाप्
or परि about, round, prefixed to आदा, अङ्
aff.
 and
म substituted for प ।
Capeller Eng
English
मर्या॑दा
f.
 limit, boundary, frontier
coast, shore
the
legal or moral bounds, order, law, rule, agreement, contract.
Yates
English
मर्य्या_दा (दा) 1.
f.
 Rectitude, honor-
able conduct
a limit
a shore.
Spoken Sanskrit
English
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - end
समाप्ति - samApti -
f.
 - end
विराम - virAma -
m.
 - end
अन्त - anta -
m.
n.
 - end
निर्वहण - nirvahaNa -
n.
 - end
शमन - zamana -
n.
 - end
जघन्य - jaghanya -
adj.
 - lowend [ computer ]
न्यूनमूल्य - nyUnamUlya -
adj.
 - lowend [ computer ]
न्यूनार्घ - nyUnArgha -
adj.
 - lowend [ computer ]
अत्यन्त - atyanta -
adj.
 - endless
प्रशस्ततम - prazastatama -
adj.
 - highend [ computer ]
श्रेष्ठतम - zreSThatama -
adj.
 - highend [ computer ]
उपभोक्ता - upabhoktA -
f.
 - enduser [ computer ]
उपयोक्ता - upayoktA -
f.
 - enduser [ computer ]
समक्षभाग - samakSabhAga -
m.
 - frontend [ computer ]
प्रयास - prayAsa -
m.
 - endeavour
समक्षाङ्ग - samakSAGga -
n.
 - frontend [ computer ]
पृष्टःआङ्कन - pRSTHAGkana -
n.
 - endorsement
अनन्तपरिक्रम - anantaparikrama -
m.
 - endlessloop [ computer ]
अविरतपरिक्रम - avirataparikrama -
m.
 - endlessloop [ computer ]
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - range
पङ्क्ति - paGkti -
m.
 - range
गण - gaNa -
m.
 - range [ computer ]
समूह - samUha -
m.
 - range [ computer ]
गोचरव्याहृति - gocaravyAhRti -
f.
 - rangeexpression [ computer ]
गोचरवाचनिक - gocaravAcanika -
n.
 - rangeexpression [ computer ]
आली - AlI -
f.
 - range
आवलि - Avali -
f.
 - range
पदवी - padavI -
f.
 - range
पालि - pAli -
f.
 - range
प्राप्ति - prApti -
f.
 - range
राजि - rAji -
f.
 - range
रेखा - rekhA -
f.
 - range
विञ्जोली - viJjolI -
f.
 - range
श्रेणि - zreNi -
f.
 - range
प्रचार - pracAra -
m.
 - range
गोचर - gocara -
m.
 - range
विषय - viSaya -
m.
 - range
अध्याचार - adhyAcAra -
m.
 - range
परिधि - paridhi -
m.
 - range
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - restriction
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - limit
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - range
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - end
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - goal
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - bond
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - covenant
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - mark
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - border
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - distinct law or definition
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - propriety of conduct
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - bounds or limits of morality and propriety
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - frontier
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - extreme point
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - agreement
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - boundary
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - rule or custom
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - continuance in the right way
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - giving or containing clear marks or signs
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - bank
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - shore
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - contract
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - bound
मर्यादा-चाप - maryAdA-cApa -
m.
 - bounding arc [ Math. ]
मर्यादा-रेखा - maryAdA-rekhA -
f.
 - bounding line [ Math. ]
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - restriction
नियम - niyama -
m.
 - restriction
निर्बन्ध - nirbandha -
m.
 - restriction
नियति - niyati -
f.
 - restriction
पीडा - pIDA -
f.
 - restriction
विनियम - viniyama -
m.
 - restriction
विनिग्रह - vinigraha -
m.
 - restriction
सङ्कोच - saGkoca -
m.
 - restriction
संरोध - saMrodha -
m.
 - restriction
नियमन - niyamana -
n.
 - restriction
यन्त्रण - yantraNa -
n.
 - restriction
विनियम - viniyama -
m.
 - restriction to
पुरुषनियम - puruSaniyama -
m.
 - restriction as to person
नियम - niyama -
m.
 - reduction or restriction to
सावधारण - sAvadhAraNa -
adj.
 - having a limitation or restriction
दीक्षा - dIkSA -
f.
 - complete resignation or restriction to
अवधारण - avadhAraNa -
n.
 - restriction to a certain instance or instances with exclusion of any other
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - limit
परिमित - parimita -
adj.
 - limited
सीमारहितम् - sImArahitam -
adj.
 - limitless
नियम - niyama -
m.
 - limitation
सर्वस्य अपि मितिः भवेत् - sarvasyaapimitiHbhavet -
sent.
 - Thereshouldbesomelimitforeverything.
सीमक - sImaka - limit
मर्या - maryA -
f.
 - limit
काष्ठा - kASThA -
f.
 - limit
आयत्ति - Ayatti -
f.
 - limit
पालि - pAli -
f.
 - limit
परिच्छित्ति - paricchitti -
f.
 - limit
भुक्ति - bhukti -
f.
 - limit
भूमि - bhUmi -
f.
 - limit
रीति - rIti -
f.
 - limit
वेला - velA -
f.
 - limit
सन्ध्या - sandhyA -
f.
 - limit
सीमन् - sIman -
f.
 - limit
स्थिति - sthiti -
f.
 - limit
प्रतिष्ठा - pratiSThA -
f.
 - limit
सन्धा - sandhA -
f.
 - limit
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - covenant
संविद् - saMvid -
f.
 - covenant
संयत् - saMyat -
f.
 - covenant
समयधर्म - samayadharma -
m.
 - covenant
समय - samaya -
m.
 - covenant
प्रीतिसङ्गति - prItisaGgati -
f.
 - covenant of friendship
काञ्चन - kAJcana -
m.
 - covenant binding for the whole life
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - frontier
सीमन् - sIman -
f.
 - frontier
परान्तक - parAntaka -
m.
 - frontier
प्रत्यन्त - pratyanta -
m.
 - frontier
द्वैराज्य - dvairAjya -
n.
 - frontier
अन्तपाल - antapAla -
m.
 - frontier-guard
प्रत्यन्तवास - pratyantavAsa -
n.
 - frontier-place
सीमाधिप - sImAdhipa -
m.
 - frontier-guardian
सीमोल्लङ्घन - sImollaGghana -
n.
 - passing a frontier
अन्तचर - antacara -
adj.
 - going to the frontiers
अन्तचर - antacara -
adj.
 - walking about the frontiers
मर्यादाचल - maryAdAcala -
m.
 - mountain which serves as a frontier
मर्यादागिरि - maryAdAgiri -
m.
 - mountain which serves as a frontier
मर्यादापर्वतवत् - maryAdAparvatavat -
adj.
 - having a range of mountains for a frontier
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - end
समाप्ति - samApti -
f.
 - end
अहङ्कार - ahaGkAra -
m.
 - ego
विराम - virAma -
m.
 - end
काल - kAla -
m.
 - era
अन्त - anta -
m.
n.
 - end
श्रवण - zravaNa -
n.
 - ear
अण्ड - aNDa -
n.
 - egg
निर्वहण - nirvahaNa -
n.
 - end
शमन - zamana -
n.
 - end
लोचन - locana -
n.
 - eye
नेत्र - netra -
n.
 - eye
भक्षणं करोति { कृ } - bhakSaNaMkaroti{kR} - verb - eat
भक्षति { भक्ष् } - bhakSati{bhakS} - verb 1 - eat
खादति { खाद् } - khAdati{khAd} - verb 1 - eat
अत्ति { अद् } - atti{ad} - verb 2 - eat
सरल - sarala -
adj.
 - easy
सुलभ - sulabha -
adj.
 - easy
युग्म - yugma -
adj.
 - even
पूर्वा - pUrvA -
f.
 - east
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - restriction
नियम - niyama -
m.
 - restriction
निर्बन्ध - nirbandha -
m.
 - restriction
नियन्त्रण - niyantraNa -
n.
 - restricting
नियच्छति { नियम् } - niyacchati { niyam } - verb - restrict
कालं परिमिमीते { परि- मा } - kAlaM parimimIte { pari- mA } - verb 3 - restrict [ time ]
अवधारयति { अव- धृ } - avadhArayati { ava- dhR } - verb caus. - restrict
नियमयति { नि- यम् } - niyamayati { ni- yam } - verb caus. - restrict
सनियम - saniyama -
adj.
 - restricted
सपरिबाध - saparibAdha -
adj.
 - restricted
सावधारण - sAvadhAraNa -
adj.
 - restricted
नियत - niyata -
adj.
 - restricted
अवधारक - avadhAraka -
adj.
 - restricting
नियामक - niyAmaka -
adj.
 - restrictive
अवधारण - avadhAraNa -
adj.
 - restrictive
नियति - niyati -
f.
 - restriction
पीडा - pIDA -
f.
 - restriction
विनियम - viniyama -
m.
 - restriction
विनिग्रह - vinigraha -
m.
 - restriction
सङ्कोच - saGkoca -
m.
 - restriction
मर्यादा - maryAdA -
f.
 - end
समाप्ति - samApti -
f.
 - end
विराम - virAma -
m.
 - end
अन्त - anta -
m.
n.
 - end
निर्वहण - nirvahaNa -
n.
 - end
शमन - zamana -
n.
 - end
मात्सर्य - mAtsarya -
n.
 - envy
ईर्ष्यति { ईर्ष्य् } - IrSyati{IrSy} - verb 1 - envy
रिपु - ripu -
m.
 - enemy
प्रविशति / -ते { प्रविश् } - pravizati/-te{praviz} - verb - enter
पर्याप्त - paryApta -
adj.
 - enough
अखिल - akhila -
adj.
 - entire
निःशेष - niHzeSa -
adj.
 - entire
निखिल - nikhila -
adj.
 - entire
सम्पूर्ण - sampUrNa -
adj.
 - entire
शक्ति { शक्ति } - zakti{zakti} -
f.
 - energy [ power ]
शत्रुता - zatrutA -
f.
 - enmity
विषय - viSaya -
m.
 - entity [ computer ]
सङ्कूटन - saGkUTana -
n.
 - encode [ computer ]
वीर्य - vIrya -
n.
 - energy
मर्यादा maryAdA
f.
 end
समाप्ति samApti
f.
 end
अहङ्कार ahaGkAra
m.
 ego
विराम virAma
m.
 end
काल kAla
m.
 era
अन्त anta
m.
n.
 end
श्रवण zravaNa
n.
 ear
अण्ड aNDa
n.
 egg
निर्वहण nirvahaNa
n.
 end
शमन zamana
n.
 end
लोचन locana
n.
 eye
नेत्र netra
n.
 eye
भक्षणं करोति { कृ } bhakSaNaM karoti { kR } verb eat
भक्षति { भक्ष् } bhakSati { bhakS } verb 1 eat
खादति { खाद् } khAdati { khAd } verb 1 eat
अत्ति { अद् } atti { ad } verb 2 eat
सरल sarala
adj.
 easy
सुलभ sulabha
adj.
 easy
युग्म yugma
adj.
 even
पूर्वा pUrvA
f.
 east
Wilson
English
मर्य्यादा
f.
 (-दा)
1 Continuance in the right way, propriety of conduct, steadiness, rectitude.
2 A boundary, a limit.
3 A bank, a shore.
E.
 मर्य्या limitative, आदा to have or take,
aff.
 अङ् and टाप्
or
परि about, round, prefixed to आदा, and म substituted for प.
Apte
English
मर्यादा [maryādā], [मर्यायां सीमायां दीयते दा-घञर्थे क]
A limit, boundary (fig. also)
bound, border, frontier, verge
मर्यादाव्यतिक्रमः
Pt.*
 1.
End, termination, terminus.
A shore, bank.
A mark, land-mark.
The bounds of morality, any fixed usage or established rule, moral law
मर्यादानां च लोकस्य कर्ता कारयिता च सः
Rām.*
 5. 35.11.
A rule of propriety or decorum, bounds or limits of propriety, propriety of conduct
आस्तातापवाद- भिन्नमर्याद
U.*
 5
मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति सर्वदा
Pt.*
 1.142.
A contract, covenant, an agreement
गृह्यतां पाणिना पाणिर्मर्यादा बध्यतां ध्रुवा
Rām.*
 4.5.11.
Comp.
 -अचलः, -गिरिः, -पर्वतः a frontier-mountain. -धावनम् running towards a mark. -बन्धः keeping within limits
Buddh.-भेदकः a destroyer of land-marks
मर्यादाभेदकश्चैव विकृतं प्राप्नुयाद्वधम्
Ms.*
 9.291. -वचनम् statement of the limit
P.
 III.3.136. -व्यतिक्रमः overstepping limits.
Apte 1890
English
मर्यादा [मर्यायां सीमायां दीयते दा-घञर्थे क] 1 A limit, boundary (fig. also)
bound, border, frontier, verge
मर्यादाव्यतिक्रमः Pt. 1.
2 End, termination, terminus.
3 A shore, bank.
4 A mark, land-mark.
5 The bounds of morality, any fixed usage or established rule, moral law.
6 A rule of propriety or decorum, bounds or limits of propriety, propriety of conduct
आस्तातापवादभिन्नमर्याद U. 5
Pt. 1. 142.
7 A contract, covenant, an agreement.
Comp.
अचलः,
गिरिः,
पर्वतः a frontier-mountain.
भेदकः a destroyer of land-marks.
Monier Williams Cologne
English
मर्यादा
f.
 (doubtful whether
fr.
 मर्या
+
 दा or मर्या
+
 आद [fr. आ √ दा]
fancifully said to be
fr.
 मर्य
+
 अद, ‘devouring young men’ who are killed in defending boundaries) ‘giving or containing clear marks or signs’, a frontier, limit, boundary, border, bank, shore, mark, end, extreme point, goal (in space and time),
RV.
&c.
&c.
 (षण्-मास-मर्यादया, within six months,
VarBṛS.
 )
the bounds or limits of morality and propriety, rule or custom, distinct law or definition,
Mn.
MBh.
&c.
a covenant, agreement, bond, contract,
MBh.
Kāv.
&c.
continuance in the right way, propriety of conduct,
Kāv.
Pañcat.
N.
 of a kind of ring used as an amulet,
AV.
 vi, 81, 2
N.
 of the wife of Avācīna (daughter of a king of Vidarbha),
MBh.
of the wife of Devātithi (daughter of a king of Videha), ib.
Monier Williams 1872
English
मर्यादा, f. a limit, boundary, border, verge,
frontier, bounds, coast, bank, shore, mark, landmark,
end, termination, terminus, (धर्म-मर्यादां
रक्षन्, keeping within the bounds of the law
इति शास्त्र-मर्यादा, such is the definition of the
law-books)
the bounds of morality or propriety,
moral law, established rule or custom, fixed usage,
rule of decorum or decency, any clearly defined rule,
distinct law or definition
a covenant, agreement,
bond, contract, (स्थिरा मर्यादा बध्यताम्, let
a firm covenant be ratified
अग्नि-साक्षिक-मर्-
यादो भर्ता, a husband who has entered into the
marriage-contract with the sacrificial fire for a witness)
continuance in the right way, keeping within limits,
decorum of behaviour, propriety of conduct, steadi-
ness, rectitude
N. of the wife of Avācīna (daughter
of a king of Vidarbha)
N. of the wife of Devātithi
(daughter of a king of Videha).
—मर्यादा-गिरि,
इस्, or मर्यादाचल (°दा-अच्°), अस्, or मर्यादा-
पर्वत, अस्, m. a mountain which forms a boundary
line, a frontier mountain.
—मर्यादा-धावन,
अम्, n. running towards a mark.
—मर्यादा-भे-
दक, अस्, m. a destroyer of landmarks.
—मर्यादा-
सिन्धु, N. of a work.
—मर्यादी-कृ, cl. 8. P.
-करोति, -कर्तुम्, to make anything a limit, form a
boundary, to reach, attain.
Macdonell
English
मर्यादा maryā́-dā,
f.
 [giving a clear sign: 🞄√ mar*, shine], mark, landmark
boundary, 🞄limit
end
goal
verge of the ocean, coast
🞄strictly defined relation
bounds of morality, 🞄moral law
established usage
limits of propriety
🞄definite or fixed rule
fast alliance 🞄or contract
-giri, -acala,
m.
 frontier mountain
🞄-dhāvana,
n.
 running towards a goal
🞄-bhedaka,
m.
 destroyer of landmarks
-maya, 🞄a. forming the bounds of morality
-vacana, 🞄n. statement of the limit.
Benfey
English
मर्यादा मर्यादा, i. e. मर्या-द
(vb. दा),
f.
1. A landmark, Mān. 9,
201.
2. A boundary, limit, Pañc. i.
d. 65.
3. Continuance in the right
way, rectitude.
--
Comp.
 अ-मर्याद,
adj.
 not keeping within the right way,
Pañc. i. d. 158
unrestrained, unruly.
अग्नि-साक्षिक-,
adj.
 one who is married
in presence of the sacred fire, Hit. i. d.
191.
अन्-अप-ईक्षित-,
adj.
 regardless
of the limits (drawn by the holy scrip-
tures), Man. 8, 309. दुर्म्°, i. e. दुस्
-मर्याद,
adj.
 wicked, Utt. Rāmac.
113, 4. निर्म्°, i. e.
निस्-,
I
adj.
 1.
boundless. 2. unruly. 3. sinful, im-
pious, Pañc. 152, 7. 4. confused,
Rām. 3, 69, 19.
II.
n.
 confusion, MBh.
4, 1052
a sort of battle, Hariv. 15978.
भिन्न- (vb. भिद्),
adj.
 unbounded, un-
restrained, Utt. Rāmac. 137, 3.
स-,
adj.
 1. bounded. 2. near. 3. correct
in conduct.
Apte Hindi
Hindi
मर्यादा
स्त्री*
 - "मर्यायां सीमाया दीयते, मर्या+दा+अङ+टाप्"
"सीमा, हद (आलं से भी) छोर, सीमान्त, सरहद, किनारा"
मर्यादा
स्त्री*
 - -
"अन्त, अवसान, अन्तिम मंजिल, उद्धेश्य"
मर्यादा
स्त्री*
 - -
"तट, किनारा"
मर्यादा
स्त्री*
 - -
"चिन्ह, सीमाचिन्ह"
मर्यादा
स्त्री*
 - -
"नीति का बन्धन, निश्चित प्रथा या व्यवस्थित नियम, नैतिक विधि"
मर्यादा
स्त्री*
 - -
"शिष्टाचार या औचित्य का नियम, औचित्य की सीमा, सदाचरण का औचित्य"
मर्यादा
स्त्री*
 - -
"संविदा, अनुबन्ध, करार"
मर्यादा
स्त्री*
 - मर्या+दा+क
सीमा
मर्यादा
स्त्री*
 - मर्या+दा+क
अन्त
मर्यादा
स्त्री*
 - मर्या+दा+क
"किनारा, तट"
मर्यादा
स्त्री*
 - मर्या+दा+क
चिन्ह
मर्यादा
स्त्री*
 - मर्या+दा+क
"नैतिकता की सीमा प्रचलित नियम्, प्रचलन"
मर्यादा
स्त्री*
 - मर्या+दा+क
औचित्य का सिद्धान्त
मर्यादा
स्त्री*
 - मर्या+दा+क
करार
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मर्यादा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರ್ಯಾದೆ /ನ್ಯಾಯವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದು /ಯೋಗ್ಯರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು
निष्पत्तिः - > डुदाञ् (दाने) - "अङ्" (३-३-१०६)
व्युत्पत्तिः - > मर्या सीमा तत्र दीयते
प्रयोगाः - > "आः तातापवादिन्, भिन्नमर्यादा अपि हि नाम प्रगल्भसे"
उल्लेखाः - > उ० रा० ५
मर्यादा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೀಮೆ /ಎಲ್ಲೆ /ಗಡಿ
विस्तारः - > ಇದು ದೇಶರೂಪಮರ್ಯಾದೆ.
मर्यादा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅವಧಿ /ಗಡುವಾಯಿದೆ
विस्तारः - > ಇದು ಕಾಲರೂಪಮರ್ಯಾದೆ.
मर्यादा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಡಲ ದಡ /ಸಮುದ್ರ ತೀರ
विस्तारः - > "स्तम्भी स्नतम्भिर्महोदधिः । कूलेऽस्य मर्यादा" - मेदि०
L R Vaidya
English
maryAdA {% f. %} 1. A limit, boundary, a terminus, मर्यादायाः प्रभेदे च सीमातिक्रमणे तथा Yaj.ii.155
2. a shore, a bank
3. the bounds of morality, fixed uaago, moral law
4. decorum of behaviour, propriety of conduct
5. an agreement, a covenant.
Bopp
Latin
मर्यादा f. (e praec. et द dans vel आद sumens, in fem.) id.
Indian Epigraphical Glossary
English
maryādā (SITI), Tamil mariyādi
customary dues
manners
ways
extent
limit
also spelt in Tamil as marjādi, mariśādi,
maruśādi, etc.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सीमा, मर्यादा, आघाटः, अवधिः, मर्या, अणी, आणिः, अणिः, आयत्तिः, अन्तः, अन्तकः, परिसीमा, सीमन्तः, पालिः, वेला, अवच्छेदः, परिच्छेदः
noun
कस्यापि प्रदेशस्य वस्तुनः वा विस्तारस्य अन्तिमा रेखा।
"भारतदेशस्य सीम्नि सैनिकाः सन्ति।"
Synonyms:
 मर्यादा, सीमा
noun
कस्यापि विषयस्य अन्तिमः भागः।
"केनापि स्वाधिकाराणां मर्यादा न लङ्घनीया।"
Synonyms:
 मर्यादा, सीमा, अवधिः
noun
कस्यापि कार्यस्य पदार्थस्य वा इयत्ता याम् अनु तत् कार्यं सम्भवति।
"किमपि कार्यं मर्यादाम् अनतिक्रान्त्वा करणीयम्।/ अतिक्रान्तश्च मर्यादां काव्यैतत्कथयामि ते। "
Synonyms:
 यशः, कीर्तिः, ख्यातिः, प्रतिष्ठा, मर्यादा, सुकीर्तिः, सत्कीर्तिः, सुख्यातिः, परिख्यातिः, विश्रुतिः, प्रतिष्ठा, विश्रावः, प्रसिद्धिः, प्रकीर्तिः, कीर्तनम्, प्रथा, प्रथितिः, सम्प्रथी, समज्ञा, समाज्ञा, प्रतिपत्तिः, विख्यातिः, प्रविख्यातिः, प्रतिख्यातिः, समाख्या, जनश्रुतिः, जनप्रवादः, जनोदाहरणम्, कीर्तना, अभिख्यानम्, समज्या, आज्ञा
noun
दानादि-सद्गुण-प्रभवाद् विद्या-कलादिषु प्रावीण्याद् वा आदरस्य भावनया सहिता जनेषु श्रुतिः।
"सचिन तेण्डुलकर महोदयेन क्रिकेट क्रीडायां यशः धनं च अर्जितम्।/ मन्दः कविः यशःप्रार्थी गमिष्यामि उपहास्यताम्। प्रांशुलभ्ये फले लोभाद् उद्बाहुर् इव वामनः॥"
Synonyms:
 मर्यादा
noun
देवातिथेः पत्नी ।
"मर्यादा विदेहस्य राजकन्या आसीत्"
Synonyms:
 मर्यादा
noun
अवाचीनस्य पत्नी ।
"मर्यादा विदर्भस्य राजकन्या आसीत्"
Synonyms:
 मर्यादा
noun
अङ्गुलीयप्रकारः ।
"मर्यादा भद्रिका अस्ति"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khrims lugs
१) निग्रह २) मर्यादा ३) सत्य ४) समर्याद ५) साधन ६) स्थिति
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रक्रिया त्वधिकारोऽथ मर्यादा धारणा स्थितिः ।
संस्थाऽपराधस्तु मन्तुर्व्यलीकं विप्रियागसी ॥ ७४४ ॥
-wordlist-
प्रक्रिया (स्त्री), अधिकार (पुं), मर्यादा (स्त्री), धारणा (स्त्री), स्थिति (स्त्री), संस्था (स्त्री), अपराध (पुं), मन्तु (पुं), व्यलीक (क्ली), विप्रिय (क्ली), आगस् (क्ली)
--source--
पाटकस्तु तदर्धे स्यादाघाटस्तु घटोऽवधिः ।
अन्तोऽवसानं सीमा च मर्यादापि च सीमनि ॥ ९६२ ॥
-wordlist-
पाटक (पुं), आघाट (पुं), घट (पुं), अवधि (पुं), अन्त (पुं), अवसान (क्ली), सीमा (स्त्री), मर्यादा (स्त्री), सीमन् (स्त्री)
--source--
मर्यादा कूलभूः कूलं प्रपातः कच्छरोधसी ॥ १०७७ ॥
तटं तीरं प्रतीरं च पुलिनं तज्जलोज्झितम् ।
सैकतं चान्तरीपं तु द्वीपमन्तर्जले तटम् ॥ १०७८ ॥
-wordlist-
मर्यादा (स्त्री), कूलभू (स्त्री), कूल (क्ली), प्रपात (पुं), कच्छ (पुं), रोधस् (क्ली), तट (क्ली), तीर (क्ली), प्रतीर (क्ली), पुलिन (क्ली), सैकत (क्ली), अन्तरीप (क्ली), द्वीप (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अवधि
अवधि, मर्यादा, आघाट, सीमन्, सीमा
अवधिर्मर्यादा स्यादाघाटः सीम सीमा च ॥ २५९ ॥
verse 2.1.1.259
page 0032
मर्यादा
मर्यादा, कूलदेश, वेला
मर्यादा कूलदेशोऽस्य वेला वृद्धिश्च वारिणः ।
verse 3.1.1.654
page 0074
Tamil
Tamil
மர்யாதா3 : எல்லை, ஒழுங்கு, முறை, முடிவு, கெளரவம், மரியாதை.
Mahabharata
English
Maryādā^1, a Vidarbha princess. § 156 (Pūruvaṃś.): I, 95, ††3771 (Vaidarbhīṃ, wife of Avācīna and mother of Ariha^1).
Maryādā^2, a Videha princess. § 156 (Pūruvaṃś.): I, 95, ††3776 (Vaidehīṃ, wife of Devātithi and mother of Ariha^2).
पुराणम्
English
मर्यादा १ / MARYĀDĀ I. A princess of vidarbha. She was married by the king named Arvācīna. In mahābhārata, Ādi Parva, Chapter 95, Verse 18, it is said that a son named ariha was born to them.
मर्यादा २ / MARYĀDĀ II. A daughter of the king of videha, devātithi a king of the pūru dynasty married her. mahābhārata, Ādi Parva, Chapter 95, verse 23 says that a son, ariha was born to them.
Vedic Reference
English
Maryādā, ‘boundary, ’ is found in the Śatapatha Brāhmaṇa^1
referring to the boundary between the Kosalas and the Videhas.
Usually the word is metaphorically employed.^2
1) i. 4, 1, 17. Cf. xiii. 8, 4, 12.
2) Rv. iv. 5, 13
x. 5, 6
Av. vi. 81, 2
(of an amulet). In the Atharvaveda
passage Whitney, Translation of the
Atharvaveda, 392, suggests, owing to
the very curious use of the word, the
emendation marya-dā, ‘giver of a son.’
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मर्यादा
Root: मर्यादा
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ end
⇒ goal
⇒ bond
⇒ bank
⇒ mark
⇒ range
⇒ shore
⇒ bound
⇒ limit
⇒ border
⇒ frontier
⇒ covenant
⇒ boundary
⇒ contract
⇒ agreement
⇒ restriction
⇒ extreme point
⇒ rule or custom
⇒ propriety of conduct
⇒ distinct law or definition
⇒ continuance in the right way
⇒ giving or containing clear marks or signs
⇒ bounds or limits of morality and propriety
Shloka(s):
2|8|26|1 ► शिष्टिश्चाज्ञा च संस्था तु मर्यादा धारणा स्थितिः। (क्षत्रियवर्गः)
3|3|41|1 ► निष्ठा निष्पत्तिनाशान्ताः काष्ठोत्कर्षे स्थितौ दिशि। (नानार्थवर्गः)
3|3|54|1 ► प्रमाणं हेतुमर्यादाशास्त्रेयत्ताप्रमातृषु। (नानार्थवर्गः)
3|3|102|2 ► सन्धा प्रतिज्ञा मर्यादा श्रद्धासम्प्रत्ययः स्पृहा॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|199|1 ► अब्ध्यम्बुविकृतौ वेला कालमर्यादयोरपि। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|26|1 ⇢ संस्था (संस्था) (स्त्री) ⇒ end, rule, form, stay, next, shape, death, nature, sojourn, killing, company, quality, standard, business, assembly, property, inherence, direction, cremation, assemblage, conclusion, profession, completion, appearance, occupation, termination, institution, organization, manifestation, royal ordinance, established order, staying or abiding with, destruction of the world, complete liturgical course, continuation in the right way, basis or essential form of a sacrifice, spy or secret emissary in a king's own country
➠ 2|8|26|1 ⇢ मर्यादा (मर्यादा) (स्त्री) ⇒ end, goal, bond, bank, mark, range, shore, bound, limit, border, frontier, covenant, boundary, contract, agreement, restriction, extreme point, rule or custom, propriety of conduct, distinct law or definition, continuance in the right way, giving or containing clear marks or signs, bounds or limits of morality and propriety
➠ 2|8|26|1 ⇢ धारणा (धारणा) (स्त्री) ⇒ bearing, wearing, firmness, intellect, retaining, certainty, supporting, good memory, maintaining, keeping back, righteousness, steadfastness, understanding, concentration, act of holding, fixed preceptor settled rule, collection or concentration of the mind, 8th to the 11th day in the light half of month jyaiSTha
➠ 2|8|26|1 ⇢ स्थितिः (स्थिति) (स्त्री) ⇒ form, stay, rank, term, maxim, shape, earth, usage, limit, axiom, world, custom, decree, conduct, sojourn, inertia, staying, station, halting, stopping, standing, duration, position, rectitude, ordinance, procedure, fixedness, constancy, propriety, behaviour, residence, stability, remaining, situation, occurrence, permanence, conviction, immobility, depositing, steadiness, sustenance, institution, not falling, maintenance, laying down, perseverance, settled rule, constellation, intentness on, high position, halting-place, standing still, fixed decision, standing-place, permanent state, standing firmly, duration of life, manner of acting, standing upright, settled practice, virtuous conduct, state of abidance, continued existence, permanent condition, maintenance of life, resistance to motion, continuance in being, sojourn in or on or at, duration of an eclipse, devotion or addiction to, maintenance of discipline, settled boundary or bounds, standing upright or firmly, firm persuasion or opinion, establishment of good order, regard or consideration for, standing of a word by itself, stand or place or fixed abode, that which continually exists, continued existence in any place, staying in a particular condition, any situation or state or position or abode, continuance or steadfastness in the path of duty, staying or remaining or being in any state or condition
➠ 3|3|41|1 ⇢ काष्ठा (काष्ठा) (स्त्री) ⇒ top, aim, sun, form, goal, mark, pitch, limit, water, summit, course, solstice, raceground, race-ground, highest limit, cardinal point, measure of time, place for running, form of appearance, quarter or region of the world, sixteenth part of the disk of the moon, Temu lawak ginger [Curcuma xanthorrhiza - Bot.]
➠ 3|3|54|1 ⇢ प्रमाणम् (प्रमाण) (नपुं) ⇒ proof, scale, unity, limit, extent, capital, oneness, measure, warrant, standard, guideline, dimension, authority, principal, right measure, correct notion, right perception, measure in music, prosodical length, measure of any kind, measure of physical strength, means of knowledge [science of], first term in a rule of three sum, any proof or testimony or evidence, measure of a square i.e. a side of it, means of acquiring pramA or certain knowledge, accordance of the movements in dancing with music and song
➠ 3|3|102|2 ⇢ सन्धा (सन्धा) (स्त्री) ⇒ vow, limit, union, treaty, design, compact, promise, mixture, boundary, intention, condition, agreement, association, fixed state, intimate union, preparation of a beverage
➠ 3|3|199|1 ⇢ वेला (वेला) (स्त्री) ⇒ end, meal, gums, tide, hour, time, flow, shore, limit, period, stream, season, speech, leisure, current, interval, occasion, boundary, distance, last hour, meal-time, time of day, opportunity, hour of death, limit of time, coast [seashore], time (of the day), sickness or passion, easy or painless death, boundary of sea and land
Related word(s):
जातिः ➡ मानसिकभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मर्य्यादा,
स्त्री,
 (मर्य्या + दा + अङ् । न्याय्यपथ-स्थितिः । (यथा, महाभारते । १५ । २२ । २५ ।“मर्य्यादायां स्थितो धर्म्मः शमश्चैवास्य लक्ष-णम् ॥
”)तत्पर्य्यायः । संस्था २ धारणा ३ स्थितिः ४ ।इत्यमरः । २ । ८ । २६ ॥
“पर्य्यादीयते मर्य्यादापर्य्याङ्पूर्व्वात् दाञो ङः निपातनात् पस्य मः ।”इति तट्टीकायां भरतः ॥
“मर्य्येति सीमार्थेअव्ययं तत्र दीयते मर्य्यादेति स्वामी ।” इतिरायमुकुटः ॥
“म्रियन्तेऽत्रेति मर्य्या तां ददा-तीति मर्य्यादा ।” इति सारसुन्दरी ॥
सीमा ।इति जटाधरः ॥
कूलम् । इति हेमचन्द्रः । ४ । १४३ ॥
(यथा, प्रबोधचन्द्रोदये । १ । ६ ।“कल्पान्तवातसंक्षोभलङ्घिताशेषभूभृतः ।स्थैर्य्यप्रसादमर्य्यादास्ता एव हि महोदधेः ॥
”देवातिथेः पत्नी । यथा, महाभारते । १ ।९५ । २३ ।“देवातिथिः खलु वैदेहीमुपयेमे मर्य्यादां नाम ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मर्य्यादा स्त्री मर्य्यायां सीमायां दीयते दा--घञर्थे कपर्य्यादीयते वा परि + आ--दा--अङ् पृषो० पस्य मः ।१ न्याय्यपथस्थितौ अमरः । २ सीमायाम् जटा० ३ कूले चहेमच० ।
Capeller
German
मर्यादा
f.
 Merkzeichen, Grenze, Schranke,
Ordnung, Bestimmung.
Grassman
German
maryā́dā, f., Merkzeichen, wol zusammengesetzt aus dem in gleicher Bedeutung angeführten maryā, welches auf die Wurzel *mar leuchten, zurückzugehen und das Merkzeichen als weithin sichtbares zu bezeichnen scheint, und dā oder ā́ mit dā zusammengesetzt, also ein Merkzeichen tragend oder haltend. — Zu vergleichen sind hier und bei den vorigen Worten vor allem die germanischen Worte gleicher Bedeutung.
-ā {301, 13} kā́ 〰 vayúnā.
-ās [A. p.] {831, 6} saptá 〰 kaváyas tatakṣus.
Stchoupak
French
मर्यादा-
f.
 marque de frontière, borne, frontière, limite,
extrémité, terme (aussi fig.), rivage
rapports (bien définis), contrat,
accord, coutume, loi
justice, bonne conduite
n.
 de plusieurs femmes
-मय-
-ई- a. qui forme limite
-इन्- a. qui se tient dans les (bonnes) limites
(aussi fig.).
°गिरि-
m.
 montagne frontière
मर्यादाचल- id.
°भेदक- ag. qui détruit les bornes-frontières.
°व्यतिक्रम-
m.
 fait de franchir les bornes.