| YouTube Channel

मर्कटी (markaTI)

 
Spoken Sanskrit
English
मर्कटी - markaTI -
f.
 - iron monkey-shaped bolt
मर्कट - markaTa -
n.
 - iron monkey-shaped bolt
कापिक - kApika -
adj.
 - shaped or behaving like a monkey
Monier Williams Cologne
English
मर्क॑टी a (ई),
f.
 See 1. मर्कटी
1. मर्कटी
f.
 a female ape,
L.
N.
 of various plants,
Suśr.
Bhpr.
 (= Galedupa Piscidia
Carpopogon Pruriens
&c.
 ),
L.
an iron monkey-shaped bolt,
L.
2. मर्कटी in comp. for मर्कट.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೇಡರ ಹುಳ
निष्पत्तिः - > स्त्रियां "ङीष्" (४-१-६३)
मर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುರತದ ಒಂದು ಭೇದ
विस्तारः - > "मर्कटस्तु कपावूर्णनाभे स्त्रीकरणान्तरे" - हेम०
मर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪಾಮಾರ್ಗ /ಉತ್ತರಣೆ ಗಿಡ
मर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಓಮ /ಅಜವಾನ /ವಾದಕ್ಕಿ
मर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಸುಗುನ್ನಿ ಗಿಡ
मर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಣ್ಣು ಕಪಿ
मर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುಲಿಯುಗುರು ಗಿಡ
विस्तारः - > "मर्कटी करञ्जभेदः स्यात् शूकशिम्बी च वानरी" - हेम०
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मर्कटी °Spinne, S II, 224, 11 (Ko.).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कण्डूरा, आत्मगुप्ता, जहा, अव्यण्डा, प्रावृषायणी, ऋष्यप्रोक्ता, शूकशिम्बिः, कपिकच्छुः, मर्कटी, अजहा, शूकशिम्बी, शूकशिम्बा, ऋषभः, स्वगुप्ता
noun
लताविशेषः यस्य बीजगुप्तिः शिम्बीसदृशा अस्ति।
"शुकशिम्बा बहु वर्धिता।"
Synonyms:
 मर्कटी, वानरी
noun
स्त्रीत्वविशिष्टः मर्कटः।
"वृक्षे मर्कटी शिशुं दुग्धं पाययति।"
Synonyms:
 मर्कटी
noun
क्षुपनामविशेषः ।
"नैकेषां क्षुपाणां नाम मर्कटी इति अस्ति"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ka rany dza
१) करञ्ज २) प्रकीर्य ३) मर्कटी
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मर्कटी
Root: मर्कटी
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ female ape
⇒ iron monkey-shaped bolt
Shloka(s):
2|4|86|2 ► आत्मगुप्ताजहाव्यण्डा कण्डुरा प्रावृषायणी॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|87|1 ► ऋष्यप्रोक्ता शूकशिम्बिः कपिकच्छुश्च मर्कटी। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|86|2 ⇢ आत्मगुप्ता (आत्मगुप्ता) (स्त्री) ⇒ velvet bean [Mucuna Pruritus - Bot.], cowach [velvet bean, Mucuna Pruritus Hook]
➠ 2|4|86|2 ⇢ जहा (जहा) (स्त्री)
➠ 2|4|86|2 ⇢ अव्यण्डा (अव्यण्डा) (स्त्री)
➠ 2|4|86|2 ⇢ कण्डूरा (कण्डूरा) (स्त्री)
➠ 2|4|86|2 ⇢ प्रावृषायणी (प्रावृषायणी) (स्त्री) ⇒ produced by rains, velvet bean [Mucuna Pruritus - Bot.], Red Hogweed plant [Boerhavia Procumbens - Bot.]
➠ 2|4|87|1 ⇢ ऋष्यप्रोक्ता (ऋष्यप्रोक्ता) (स्त्री)
➠ 2|4|87|1 ⇢ शूकशिम्बि (शूकशिम्बि) (स्त्री)
➠ 2|4|87|1 ⇢ कपिकच्छूः (कपिकच्छू) (स्त्री)
➠ 2|4|87|1 ⇢ मर्कटी (मर्कटी) (स्त्री)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ लता
जातिः ➡ ओषधिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मर्कटी,
स्त्री,
 (मर्कति वायुवेगेन इतस्ततोगच्छतीति । मर्क + अटन् । स्त्रियां ङीप् ।)कपिकच्छुः । (यथा, भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डेप्रथमे भागे ।“कपिकच्छुरात्मगुप्ता वृष्या प्रोक्ता च मर्कटी ।अजरा कण्डुरा व्यङ्गा दुःस्पर्शा प्रावृषायणी ॥
जाङ्गली शूकशिम्बी च सैव प्रोक्ता मह-र्षिभिः ॥
”)अपामार्गः । (यथा, --“अपामार्गस्तु शिखरी ह्यधःशल्यो मयूरकः ।मर्कटी दुर्ग्रहा चापि किणिही खरमञ्जरी ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)अजमोदा । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा, सुश्रुते उत्तरतन्त्रे । ३३ । ५ ।“कुच्चटीं मर्कटीं शिम्बीमनन्ताञ्चापि धारयेत् ।मांसमामं तथा पक्वं शोणितञ्च चतुष्पथे ॥
”)करञ्जभेदः । इत्यमरः । २ । ४ । ८७ ॥
माकडाकरञ्जा इति भाषा ॥
(यथास्याः पर्य्यायोभावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे १ भागे ।“उदकीर्य्यस्तृतीयोऽन्यः षड्ग्रन्था हस्तिवारुणी ।मर्कटी वायसी चापि करञ्जी करभञ्जिका ॥
”मर्कट + ङीष् ।) वानरी च ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मर्कटी स्त्री मर्कटोस्त्यस्याः स्निग्धत्वेन अच् गौ० ङीष् ।१ अपामार्गे २ अजमोदायाम् राजनि० ३ करञ्जभेदे(माकडकरमचा) अमरः । ४ मर्कटीजाले पिङ्गलः ।