मर्कट (markaTa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मर्कट m.
  (-टः)
	 1. A monkey,  or ape.
	 2. A spider.
	 3. The large crane, 
called in India the adjutant,  (Ardea argala.)
	 4. A mode of sexual
enjoyment.
	 5. A kind of venom. 
	 f.
  (-टी)
	 1. A variety of grey
Bonduc,  (Guilandina bonduccella.)
	 2. Cowatch,  (Carpopogon
pruriens.)
	 3. A small or female monkey.
 E.
  मर्क a Sautra root, 
to go,  Unādi aff.
   अटन् ।

Capeller Eng

English

 मर्क॑ट m.
  ई f.
  ape,  monkey.

Yates

English

 मर्कट (टः) 1.
m.
  A monkey or ape
 a
spider
 a large crane,  adjutant
venom. 
f.
  (टी) Grey Bonduc
cowatch
 small female monkey.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	 ape
मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	 monkey
मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	  kind of bird
मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	  mode of coitus
मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	  sort of poison or venom
मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	  spider
मर्कट 	-	 markaTa 	-	 n.
  	-	  iron monkey-shaped bolt

मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	 ape
वानर 	-	 vAnara 	-	 m.
  	-	 ape
कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	 ape
उत्ताल 	-	  uttAla 	-	 m.
  	-	 ape
कीश 	-	  kIza 	-	 m.
  	-	 ape
झम्पाक 	-	  jhampAka 	-	 m.
  	-	 ape
झम्पारु 	-	  jhampAru 	-	 m.
  	-	 ape
तरुमृग 	-	  tarumRga 	-	 m.
  	-	 ape
द्रुमवासिन् 	-	  drumavAsin 	-	 m.
  	-	 ape
पिङ्गाक्ष 	-	  piGgAkSa 	-	 m.
  	-	 ape
पिङ्गल 	-	  piGgala 	-	 m.
  	-	 ape
महावेग 	-	  mahAvega 	-	 m.
  	-	 ape
मर्क 	-	  marka 	-	 m.
  	-	 ape
मर्कटक 	-	  markaTaka 	-	 m.
  	-	 ape
लतामृग 	-	  latAmRga 	-	 m.
  	-	 ape
लोमश 	-	  lomaza 	-	 m.
  	-	 ape
लूतामर्कटक 	-	  lUtAmarkaTaka 	-	 m.
  	-	 ape
वनौकस् 	-	  vanaukas 	-	 m.
  	-	 ape
विपिनौकस् 	-	  vipinaukas 	-	 m.
  	-	 ape
विटपिमृग 	-	  viTapimRga 	-	 m.
  	-	 ape

मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	 monkey
बालिकाः वानरेभ्यः फलानि ददति 	-	 bAlikAHvAnarebhyaHphalAnidadati 	-	 sent.
  	-	 Thegirlsgivefruitstothemonkeys.
बालिका वानरान् फलानि यच्छति 	-	 bAlikAvAnarAnphalAniyacchati 	-	 sent.
  	-	 Thegirlgivesfruitstothemonkeys.
मर्कती 	-	  markatI 	-	 f.
  	-	 monkey  [ female ]
वानरी 	-	  vAnarI 	-	 f.
  	-	 monkey  [ female ]
प्लवग 	-	  plavaga 	-	 m.
  	-	 monkey
प्लवङ्ग 	-	  plavaGga 	-	 m.
  	-	 monkey
शाखामृग 	-	  zAkhAmRga 	-	 m.
  	-	 monkey
कपि 	-	  kapi 	-	 m.
  	-	 monkey
वानर 	-	  vAnara 	-	 m.
  	-	 monkey
काननौकस् 	-	  kAnanaukas 	-	 m.
  	-	 monkey
किखि 	-	  kikhi 	-	 m.
  	-	 monkey
कीलुष 	-	  kIluSa 	-	 m.
  	-	 monkey
कुषाकु 	-	  kuSAku 	-	 m.
  	-	 monkey
कुठारु 	-	  kuThAru 	-	 m.
  	-	 monkey
कुशाक्ष 	-	  kuzAkSa 	-	 m.
  	-	 monkey
जम्बुमत् 	-	  jambumat 	-	 m.
  	-	 monkey
दधिशोण 	-	  dadhizoNa 	-	 m.
  	-	 monkey
दिव्यचक्षुस् 	-	  divyacakSus 	-	 m.
  	-	 monkey
नखायुध 	-	  nakhAyudha 	-	 m.
  	-	 monkey

मर्कट 	-	 markaTa 	-	 m.
  	-	 ape
वानर 	-	 vAnara 	-	 m.
  	-	 ape
कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	 ape
उत्ताल 	-	  uttAla 	-	 m.
  	-	 ape
कीश 	-	  kIza 	-	 m.
  	-	 ape
झम्पाक 	-	  jhampAka 	-	 m.
  	-	 ape
झम्पारु 	-	  jhampAru 	-	 m.
  	-	 ape
तरुमृग 	-	  tarumRga 	-	 m.
  	-	 ape
द्रुमवासिन् 	-	  drumavAsin 	-	 m.
  	-	 ape
पिङ्गाक्ष 	-	  piGgAkSa 	-	 m.
  	-	 ape
पिङ्गल 	-	  piGgala 	-	 m.
  	-	 ape
महावेग 	-	  mahAvega 	-	 m.
  	-	 ape
मर्क 	-	  marka 	-	 m.
  	-	 ape
मर्कटक 	-	  markaTaka 	-	 m.
  	-	 ape
लतामृग 	-	  latAmRga 	-	 m.
  	-	 ape
लोमश 	-	  lomaza 	-	 m.
  	-	 ape
लूतामर्कटक 	-	  lUtAmarkaTaka 	-	 m.
  	-	 ape
वनौकस् 	-	  vanaukas 	-	 m.
  	-	 ape
विपिनौकस् 	-	  vipinaukas 	-	 m.
  	-	 ape
विटपिमृग 	-	  viTapimRga 	-	 m.
  	-	 ape

Wilson

English

 मर्कट
m.
  (-टः)
1 A monkey or ape.
2 A spider.
3 The large crane,  called in India the adjutant,  (Ardea argala.)
4 A kind of venom. 
f.
  (-टी)
1 A variety of grey Bonduc,  (Guilandina bonduccella.)
2 Cowatch,  (Carpopogon pruriens.)
3 A small or female monkey.
E.
  मर्क a Sautra root,  to go,  Uṇādi aff.
   अटन्.

Apte

English

मर्कटः [markaṭḥ],  1 An ape,  a monkey
 हारं वक्षसि केनापि दत्तमज्ञेन मर्कटः । लेढि जिघ्रति संक्षिप्य करोत्युन्नतमासनम् Bv.*
  1.99.

A spider.

A kind of crane.

A kind of coitus or mode of sexual enjoyment.

A kind of poison. 

टी A female ape.

N.
  of various plants.

An iron bolt. Comp.
   -आस्य a.
  monkey-faced. (-स्यम्) copper.-इन्दुः ebony. -कर्ण a.
  monkey-eared. -तिन्दुकः a kind of ebony. -पिप्पली the Apāmārga tree. -न्यायः the mokey-rule (opp.  to मार्जारन्यायः). -पोतः a young monkey. -वासः a cobweb. -शीर्षम् vermilion. 

Apte 1890

English

 मर्कटः 1 An ape,  a monkey
 हारं वक्षसि केनापि दत्तमज्ञेन मर्कटः । लेढि जिघ्रति संक्षिप्य करोत्युन्नतमासनं Bv. 1. 99. 
2 A spider. 
3 A kind of crane. 
4 A kind of coitus or mode of sexual enjoyment. 
5 A kind of poison. 
Comp. 
आस्य a. monkeyfaced. (
स्यं) copper. 
इंदुः ebony. 
तिंदुकः a kind of ebony. 
पिप्पली the Apāmārga tree. 
पोतः a young monkey. 
वासः a cobweb. 
शीर्षं vermilion. 

Monier Williams Cologne

English

 मर्क॑ट m.
  (Uṇ.  iv,  81) a monkey,  ape,  VS.
  &c.
   &c.
  

 a kind of bird,  ṢaḍvBr.  (the adjutant or Indian crane,  L.
 )

 a spider,  L.
 

 a sort of poison or venom,  L.
 

 a mode of coitus,  L.
 

 N.
  of a man,  Pravar.
 

 मर्क॑ट n.
  an iron monkey-shaped bolt,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 मर्कट,  अस्,  m. an ape,  monkey
 a kind of
large crane,  Ardea Argala,  the adjutant bird or Indian
crane
 a spider
 a sort of poison or venom
 a mode
of coitus (स्त्री-करणान्तर)
 N. of a man
 (ई),  f.
a female ape,  female monkey
 N. of various plants
Guilandina Bonduc
 cowatch,  Carpopogon Pruriens
Achyranthes Aspera (= अपामार्ग
 = अज-मोदा
 cf.
मार्कट,  मार्कटी).
—मर्कट-कर्ण,  अस्,  आ or
ई,  अम्,  ‘monkey-eared, ’ having ears like those of an
ape.
—मर्कट-जोड,  अस्,  आ,  अम्,  having the chin
of a monkey.
—मर्कट-तिन्दुक,  अस्,  m. a kind
of ebony (कु-पीलु).
—मर्कट-दन्त,  अस्,  आ and ई, 
अम्,  ‘monkey-toothed, ’ having teeth like those of
an ape.
—मर्कट-नास,  अस्,  आ,  अम्,  ‘monkey-
nosed, ’ having a nose like that of an ape.
—मर्-
कट-पिप्पली,  f. Achyranthes Aspera (= अपामार्ग)।
—मर्कट-पोत,  अस्,  m. a young ape or monkey.
—मर्कट-प्रिय,  अस्,  m. (= क्षीर-वृक्ष), 
Mimosa Kauki.
—मर्कट-लोचन,  अस्,  आ,  अम्, 
‘monkey-eyed, ’ having eyes like those of an ape.
—मर्कट-वास,  अस्,  m. a spider's web,  cobweb.
—मर्कट-ह्रद,  अस्,  m. ‘apes’ pool, ’ N. of a
pool in the neighbourhood of Vaiśāli.
—मर्क-
टास्य (°ट-आस्°),  अस्,  आ,  अम्,  monkey-faced
 (अम्), 
n. copper.
—मर्कटी-भूत,  अस्,  आ,  अम्,  one who
has become an ape.
—मर्कटी-व्रत,  अम्,  n.,  N.
of a particular religious observance.
—मर्कटेन्दु, 
उस्,  m. (perhaps fr. मर्कट-तिन्दु),  ebony (= काक-
तिन्दुक).
—मर्कटोत्प्लवन (°ट-उत्°),  अम्,  n.
the leaping of a monkey,  the act of springing like
an ape.

 मर्कट मर्कट। See col. 2.

Macdonell

English

 मर्कट markáṭa,  m.
  ape,  monkey: ī,  f.
  female 🞄ape
 a-ka,  m.
 ,  i-kā,  f.
  id..

Benfey

English

 मर्कट मर्क + ट,  m.
 
 1. A monkey, 
Man.  12,  67
 Pañc. 118,  12.
 2. A
spider.
 3. A large crane,  Ardea argala.
 4. A kind of venom. 

Apte Hindi

Hindi

मर्कटः
पुं*
  - मर्क + अटन्
"लंगूर,  बन्दर"

मर्कटः
पुं*
  - -
मकड़ी

मर्कटः
पुं*
  - -
एक प्रकार का सारस

मर्कटः
पुं*
  - -
"एक प्रकार का रतिबन्ध,  संभोग,  मैथुन"

मर्कटः
पुं*
  - -
एक प्रकार का विष

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मर्कट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾನರ /ಕಪಿ /ಕೋತಿ
निष्पत्तिः - > मर्क (गतौ) - "अटन्" (उ० ४-८१)
व्युत्पत्तिः - > मर्कति

L R Vaidya

English

 markawa {% m. %} 1. An ape,  a monkey,  युक्तं सभायां खलु मर्कटानाम् Bh.i.85
a spider
a kind of crane
a mode of sexual enjoyment
a kind of poison.

Bopp

Latin

 मर्कट m. simia. Lass. 2. 10.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

हरि
पु
हरि,  अर्क,  मर्कट,  मण्डूक,  विष्णु,  वासव,  वायु,  तुरङ्ग,  सिंह,  सितांशु,  यम,  इन्द्र,  भानु,  मरुत्,  भेक,  वाजिन्,  कपि,  अंशु,  भीरु,  सोम,  शुक्ल,  सर्प,  स्वर्णवर्ण
अर्क-मर्कट-मण्डूक-विष्णु-वासव-वायवः ।
तुरङ्ग-सिंह-सितांशुर्यमाश्च हरयो दश ॥ ७ ॥
हरिरिन्द्रो हरिर्भानुर्हरिर्विष्णुर्हरिर्मरुत् ।
हरिः सिंहो हरिर्भेको हरिर्वाजी हरिः कपिः ॥ ८ ॥
हरिरंशुर्हरिर्भीरुर्हरिः सोमो हरिर्यमः ।
हरिः शुक्लो हरिः सर्पः स्वर्णवर्णो हरिः स्मृतः ॥ ९ ॥
verse 1.1.1.7
page 0001

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Markaṭa, 
(1) n. of a gandharva: Suv 〔162.2〕
(2) nt.,  n. of a town (nigama) in Avanti: Mv 〔iii.382.10〕 (v.l. karttakaṃ)
 cf. Pali Makkarakaṭa,  a locality (once called nagara) in Avanti (DPPN).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 मर्कट m. *Spinne,  Govardh. 322.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
विषः क्ष्वेडो रसस्तीक्ष्णं गरलोऽथ हलाहलः ॥ ११९५ ॥
वत्सनाभः कालकूटो ब्रह्मपुत्रः प्रदीपनः ।
सौराष्ट्रिकः शौल्किकेयः काकोलो दारदोऽपि च ॥ ११९६ ॥
अहिच्छत्त्रो मेषशृङ्गकुष्टवालूकनन्दनाः ।
कैराटको हैमवतो मर्कटः करवीरकः ॥ ११९७ ॥
सर्षपो मूलको गौरार्द्रकः सक्तुककर्दमौ ।
अङ्कोल्लसारः कालिङ्गः शृङ्गिको मधुसिक्थकः ॥ ११९८ ॥
इन्द्रो लाङ्गुलिको विस्फुलिङ्गपिङ्गलगौतमाः ।
मुस्तको दालवश्चेति स्थावरा विषजातयः ॥ ११९९ ॥
-wordlist-
 
विष (पुंक्ली),  क्ष्वेड (पुं),  रस (पुंक्ली),  तीक्ष्ण (क्ली),  गरल (पुंक्ली),  हलाहल (पुं),  वत्सनाभ (पुं),  कालकूट (पुं),  ब्रह्मपुत्र (पुं),  प्रदीपन (पुं),  सौराष्ट्रिक (पुं),  शौल्किकेय (पुं),  काकोल (पुं),  दारद (पुं),  अहिच्छत्त्र (पुं),  मेषशृङ्ग (पुं),  कुष्ठ (पुं),  वालूक (पुं),  नन्दन (पुं),  कैराटक (पुं),  हैमवत (पुं),  मर्कट (पुं),  करवीर (पुं),  सर्षप (पुं),  मूलक (पुं),  गौरार्द्रक (पुं),  सक्तुक (पुं),  कर्दम (पुं),  अङ्कोल्लसार (पुं),  कालिङ्ग (पुं),  शृङ्गिक (पुं),  मधुसिक्थक (पुं),  इन्द्र (पुं),  लाङ्गुलिक (पुं),  विस्फुलिङ्ग (पुं),  पिङ्गल (पुं),  गौतम (पुं),  मुस्तक (पुं),  दालव (पुं),  स्थावरविष (पुं)

--source--
 
पृथौ गृण्डिबलोपाकौ कोकस्त्वीहामृगो वृकः ।
अरण्यश्वा मर्कटस्तु कपिः कीशः प्लवंगमः ॥ १२९१ ॥
प्लवंगः प्लवगः शाखामृगो हरिर्बलीमुखः ।
वनौका वानरोऽथासौ गोलाङ्गूलोऽसिताननः ॥ १२९२ ॥
-wordlist-
 
गुण्डिव (पुं),  लोपाक (पुं),  कोक (पुं),  ईहामृग (पुं),  वृक (पुं),  अरण्यश्वन् (पुं),  मर्कट (पुं),  कपि (पुं),  कीश (पुं),  प्लवङ्गम (पुं),  प्लवङ्ग (पुं),  प्लवग (पुं),  शाखामृग (पुं),  हरि (पुं),  बलीमुख (पुं),  वनौकस् (पुं),  वानर (पुं),  गोलाङ्गूल (पुं),  असितानन (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

लूता
लूता,  ऊर्णनाभ,  मर्कट,  जालिक,  कृमि
लूतोर्णनाभमर्कटजालिककृमयश्च तुल्यार्थाः ॥ २५६ ॥
verse 2.1.1.256
page 0031

हरि
हरि,  अर्क,  मर्कट,  मण्डूक,  विष्णु,  वासव,  वायु,  तुरङ्ग,  सिंह,  शीतांशु,  यम
अर्कमर्कटमण्डूकविष्णुवासववायवः ।
तुरङ्गसिंहशीतांशुयमाश्च हरयो दश ॥ ८५६ ॥
verse 5.1.1.856
page 0098

नाममाला

Sanskrit

अनोकहचर,  तरुचर,  शाखिचर,  विटपिचर,  फलिचर,  नगचर,  द्रुमचर,  अङ्घ्रिपचर,  फलेग्राहिचर,  पादपचर,  अगचर,  वनस्पतिचर,  हरि,  वलिमुख,  कपि,  वानर,  प्लवग,  गोलाङ्गूल,  मर्कट
तत्पर्य्यायचरो ज्ञेयो हरिर्वलिमुखः कपिः ।
वानरः प्लवगश्चैव गोलाङ्गूलोऽथ मर्कटः ॥ १२ ॥
verse 0.1.1.12
page 0006

Vedic Reference

English

 Markaṭa,  ‘ape, ’ is enumerated in the list of victims at the
Aśvamedha (‘horse sacrifice’) in the Yajurveda Saṃhitās.^1 It
is classified in the same Saṃhitās^2 with man and the elephant
as ‘taking hold by the hand’ (hastādāna) instead of ‘taking
hold by the mouth’ (mukhādāna). The animal is mentioned
several times elsewhere also.^3 Cf. Puruṣa Hastin,  Mayu.
1) Taittirīya Saṃhitā,  v. 5,  11,  1
Maitrāyaṇī Saṃhitā,  iii. 14,  11
 Vāja-
saneyi Saṃhitā,  xxiv. 30.
2) Taittirīya Saṃhitā,  vi. 4,  5,  7
Maitāyani Saṃhitā,  iv. 5,  7.
3) Aitareya Āraṇyaka,  iii. 2,  4
Jaiminīya Brāhmaṇa,  i. 184
 Taittirīya
Āraṇyaka,  iii. 11,  32,  etc.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  85.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मर्कटः,  पुं,
   (मर्कति गच्छतीति । मर्क + “शका-दिभ्योऽटन् ।” उणा ० ४ । ८१ । इति अटन् ।)वानरः । इत्यमरः । २ । ५ । ३ ॥
(यथा,  वाजसनेयसंहितायाम् । २४ । ३० ।“यमाय कृष्णो मनुष्यराजाय मर्कटः ॥
”)ऊर्णनाभः । (यथा आर्य्यासप्तशत्याम् । ३२२ ।“अयमुद्गृहीतवडिशः कर्कट इव मर्कटःपुरतः ॥
”“मर्कटो लूता ॥
” इति तट्टीका ॥
) स्थावरविष-भेदः । इति हेमचन्द्रः ॥
 गलेगण्डपक्षी । इतित्रिकाण्डशेषः ॥
 हाडगिल् इति भाषा ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मर्कट पुंस्त्री० मर्क--अटन् । १ वानरे अमरः । स्त्रियां ङीष्२ उर्णनाभे (माकडसा) ३ स्थावरविषभेदे हेमच० (हाड-गिला) ४ पक्षिभेदे च पुंस्त्री० त्रिका० स्त्रियां ङीष् ।स्वार्थे क । मर्कटक तत्रैव संज्ञायां कन् । मत्स्यभेदेदैत्यभेदे च शब्दर० ।

Capeller

German

 मर्कट m.
  Affe (f.  ई Äffin)
 der Adjutant
(Vogel)
 Mannsn. 

Stchoupak

French

 मर्कट-
 m.
  singe (rar. मर्क-) 
 -ई-भूत- a. v. devenu
singe.
°लोचन- a. aux yeux de singe.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.