मरीचिः (marIciH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

मरीचिः [marīciḥ],  (Rarely मरीची also) m.
  f.
  [मृ-ईचि Uṇ.*
  4.7]

A ray of light
 न चन्द्रमरीचयः V.*
  3.1
 सवितुर्मरीचिभिः Ṛs.*
  1.16
 R.*
  9.13
13.4.

A particle of light.

Light.

Mirage.

A spark of fire
 मरीच्य इव निष्पेतु- रग्नेर्धूमाकुलार्चिषः Rām.*
  1.56.18.

चिः N.
  of a Prajāpati,  one of the ten patriarchs created by the first Manu,  or one of the ten mindborn sons of Brahman
 he was father of Kaśyapa. 

N.
  of a lawgiver.

N.
  of Kṛiṣṇa. 

A miser. Comp.
   -गर्भ a.
  containing particles of light (N.  of a world). -तोयम् a mirage
 मरीचितोयान्यभिधावति क्वचित् Bhāg.*
  5.13.5. -प a.
  drinking in particles of light
 वैखानसा वालखिल्याः संप्रक्षाला मरीचिपाः (तापसाः) Rām.*
  3.6.2. -मालिन् a.
  encircled by rays,  radiant,  shining. (m.  ) the sun. 

Apte 1890

English

 मरीचिः m. f. [मृ-ईचि Uṇ. 4. 70] 1 A ray of light
 न चंद्रमरीचयः V. 3. 10
 सवितुर्मरीचिभिः Rs. 1. 16
 R. 9. 13,  13. 4. 
2 A particle of light. 
3 Light. 
4 Mirage. 
चिः 1 N. of a Prajāpati,  one of the ten patriarchs created by the first Manu,  or one of the ten mindborn sons of Brahman
 he was father of Kaśyapa. 
2 N. of a lawgiver. 
3 N. of Kṛṣṇa. 
4 A miser. 
Comp. 
गर्भ a. containing particles of light. 
तोयं a mirage. 
मालिन् a. encircled by rays,  radiant,  shining (
m.) the sun. 

Hindi

Marici

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte Hindi

Hindi

मरीचिः
पुं*
  - मृ + इचि
प्रकाश की किरण

मरीचिः
पुं*
  - -
प्रकाश का कण

मरीचिः
पुं*
  - -
मृगतृष्णा

मरीचिः
पुं*
  - -
"प्रजापति,  प्रथम मनु से उत्पन्न दस मूल पुरुषों में से एक,  या-ब्रह्मा के दस मानस पुत्रों में एक,  यह कश्यप का पिता था"

मरीचिः
पुं*
  - -
एक स्मृतिकार

मरीचिः
पुं*
  - -
कृष्ण का नामान्तर

मरीचिः
पुं*
  - -
कंजूस

मरीचिः
पुं*
  - मृ+ईचि
प्रकाश की किरण

मरीचिः
पुं*
  - मृ+ईचि
प्रकाशकण

मरीचिः
पुं*
  - मृ+ईचि
प्रकाश

मरीचिः
पुं*
  - मृ+ईचि
मृगतृष्णा

मरीचिः
पुं*
  - मृ+ईचि
आग की चिगारी

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मरीचिः
noun
 
दैत्यविशेषः।
 "मरीचेः वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"

Synonyms:
  मरीचिः
noun
 
इन्द्रस्य पुत्रविशेषः।
 "मरीचेः वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"

Synonyms:
  रश्मिः,  मरीचिः,  करः,  अभीशुः,  अभीषुः,  मयूखः,  गभस्तिः,  दीधितिः,  अर्कत्विट्,  पादः,  उस्रः,  रुचिः,  त्विषिः,  विभा,  अर्चिस्,  भानुः,  शिपिः,  धृष्णिः,  पृष्टिः,  वीचिः,  घृणिः,  उपधृतिः,  पृश्निः,  स्योनः,  स्यूमः,  किरणः,  अंशुः,  किरणः
noun
 
प्रकाशस्य अतिसूक्ष्माः रेखाः याः सूर्यचन्द्रादिभ्यः ज्योतिष्मद्भ्यः पदार्थेभ्यः निष्कस्य विकीर्यमाणाः दृश्यन्ते।
 "सूर्यस्य रश्मिभिः दिनस्य प्रारम्भः भवति।"

Synonyms:
  प्रकाशः,  द्युतिः,  दीप्तिः,  तेजः,  प्रदीपः,  ज्योतिः,  ज्योतिः,  प्रभा,  आभा,  छविः,  आलोकः,  रुचिः,  रुच्,  कान्तिः,  छटा,  निभा,  भा,  भाः,  छाया,  त्विषा,  त्विष्,  शोचिः,  शोभा,  वर्चः,  महः,  द्योतः,  दूशानम्,  मरीचिः,  झल्लिका
noun
 
सा शक्तिः तत्त्वं वा यया अन्यानि वस्तूनि दृग्गोचराणि भवन्ति।
 "सूर्यस्य आगमनेन दिशः प्रकाशेण कास्यन्ति।"

Tamil

மரீசி: : ஒளிக் கிரணம்.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मरीचिः,  पुं,
   (म्रियते पापराशिर्यस्मिन्निति ।मृ + “मृकणिभ्यामीचिः ।” उणा० ४ । ७० ।इति ईचिः । तपःप्रभावादस्य तथात्वम् ।)मुनिविशेषः । स तु ब्रह्मणो ज्येष्ठमानसपुत्त्रः ।अस्य भार्य्या कर्द्दममुनिकन्या कला,  पुत्त्रःकश्यपः पूर्णिमासश्च । इति श्रीभागवतम् ॥
(अस्य भार्य्या सम्भूतिरिति नाम्नापि ख्याता ।यथा,  मार्कण्डेये । ५२ । १९ ।“पत्नी मरीचेः सम्भूतिः पौर्णमासमसूयत ॥
”)कृपणः । इति हेमचन्द्रः ॥
 (दनुपुत्त्रः । यथा, हरिवंशे । ३ । ८२ ।“मरीचिर्मघवांश्चैव इरा शङ्कुशिरा वृकः ॥
”मरुद्गणानामन्यतमः । यथा,  श्रीभगवद्गीता-याम् । १० । २१ ।“मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥
”प्रियव्रतवंशीयस्य सम्राजः पुत्त्रः । यथा,  श्रीमद्भा-गवते । ५ । १५ । १४ -- १५ । “चित्ररथा-दूर्णायां सम्राडजनिष्ट । ततः उत्कलायांमरीचिर्मरीचेर्बिन्दुमत्यां बिन्दुमानुदपद्यत ।तस्मात् सरघायां मधुनामाभवत् ॥
”)

 मरीचिः,  पुं,
   स्त्री,
   (म्रियन्ते नश्यन्ति क्षुद्रजन्तव-स्तमांसि वानेन । मृ + ईचिः ।) किरणः । इत्य-मरः । १ । ४ । ३३ ॥
 (यथा,  रघौ । १३ । ४ ।“गर्भं दधत्यर्कमरीचयोऽस्माद्विवृद्धिमत्राश्नुवते वसूनि ॥
”यथा च ।“मरीचीनसतो मेघान् मेघान् वाप्यसतोऽम्बरे ।विद्युतो वा विना मेघैः पश्यन् मरणमृच्छति ॥
”इति चरके इन्द्रियस्थाने चतुर्थेऽध्याये ॥
)षट्त्र्यसरेणुपरिमाणम् । इति वैद्यकपरिभाषा ॥
(स्त्री,   म्रियन्ते इव देवा यद्दर्शनादिति ।मृ + ईचिः । अप्सरोविशेषः । यथा,  महा-भारते । १ । १२३ । ५९ ।“मरीचिः शुचिका चैव विद्युद्वर्णा तिलोत्तमा ।अम्बिका लक्षणा क्षेमा देवी रम्भा मनोरमा ॥
”म्रियते वारिभ्रमेण जीवा यस्याः । मृ + अपा-दाने ईचिः । मरीचिका । यथा,  कथासरित्-सागरे । ५७ । ९१ ।“वेश्याप्रेमणि सद्भावो यदस्मिन् बुध्यते त्वया ।सत्यंभवति किं जातु जलं मरुमरीचिषु ॥
”)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.