| YouTube Channel

मयु (mayu)

 
शब्दसागरः
English
मयु
m.
 (-युः)
1. A KINNARA or chorister of Swarga, 2. A deer.
E.
 मि to
scatter, (sweet sounds, &c.) Unādi
aff.
 उ ।
Capeller Eng
English
मयु॑
m.
 a Kimpuruṣa or some other manlike animal.
Yates
English
मयु (युः) 2.
m.
 A
Kinnara
a deer.
Wilson
English
मयु
m.
 (-युः)
1 A Kinnara or chorister of Svarga.
2 A deer.
E.
 मि to scatter, (sweet sounds, &c., ) Uṇādi
aff.
 उ.
Apte
English
मयुः [mayuḥ], 1 A Kinnara, a celestial musician.
A deer, an antelope.
Comp.
 -राजः an epithet of Kubera.
Apte 1890
English
मयुः 1 A Kinnara, a celestial musician.
2 A deer, an antelope.
Comp.
राजः an epithet of Kubera.
Monier Williams Cologne
English
मयु॑
m.
 (prob.
fr.
 √ 2. मा) a Kimpuruṣa (s.v. ) or a partic. man-like animal,
VS.
TS.
ŚBr.
an antelope, deer,
L.
Monier Williams 1872
English
मयु मयु, उस्, m. (according to Uṇādi-s. 1.
7. fr. rt. 1. मि
by some referred to rt. 2. मा), N.
of a class of attendants on Kuvera, a Kim-puruṣa,
Kin-nara, chorister of Svarga, celestial musician
an
antelope, deer.
—मयु-राज, अस्, m. ‘king of the
Kim-puruṣas, ’ epithet of Kuvera.
Macdonell
English
मयु may-ú,
m.
 Kiṃnara or kind of animal 🞄resembling man.
Benfey
English
मयु मयु,
m.
 The name of a class
of attendants on Kuvera.
Apte Hindi
Hindi
मयुः
पुं*
 - मय + कु
"किन्नर, स्वर्गीय संगीतज्ञ"
मयुः
पुं*
 - -
"हरिण, बारहसिंगा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मयु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೃಗ /ಜಿಂಕೆ
निष्पत्तिः - > डुमिञ् (प्रक्षेपणे) - "उः" (उ० १-७)
मयु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿನ್ನರ /ಕಿಂಪುರುಷ
विस्तारः - > "मयुर्ना किन्नरे मृगे" - मेदि०
L R Vaidya
English
mayu {% m. %} 1. A Kinnara, a celestial musician
2. a deer, an antelope.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
किंनरस्तु किंपुरुषस्तुरंगवदनो मयुः ॥ १९४ ॥
-wordlist-
किन्नर (पुं), किम्पुरुष (पुं), तुरङ्गवदन (पुं), मयु (पुं)
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
मयुरुष्ट्रे गोपतौ तु शण्ड इत्वर इत्यपि ॥ १११ ॥
-wordlist-
मयु (पुं), ऊष्ट्र (पुं), शण्ड (पुं), इत्वर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
किन्नर
किन्नर, किम्पुरुष, मयु, अश्वमुख
किन्नरः स्यात्किम्पुरुषो मयुरश्वमुखस्तथा ॥ ८२ ॥
verse 1.1.1.82
page 0011
Vedic Reference
English
Mayu occurs in the list of victims at the Aśvamedha (‘horse
sacrifice’) in the Yajurveda Saṃhitās.^1 The commentator on
the Taittirīya Saṃhitā^1 explains the word as meaning either
an ‘ape’ (kiṃpuruṣa) or a ‘forest peacock’ (āraṇya-mayūra).
The former sense is supported by another passage of the
Vājasaneyi Saṃhitā, ^2 where the Mayu, being a substitute for
the man, must be an ape. This sense also suits the word in
the other passage^3 where it occurs.
1) Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 12, 1
Vājasanevi Saṃhitā, xxiv. 31.
1) Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 12, 1: Vājasanevi Saṃhitā, xxiv. 31.
2) viii. 47
mayu āraṇya in Taittirīya
Saṃhitā, iv. 2, 10, 1.
3) Śatapatha Brāhmaṇa, vii. 5, 2, 22.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 85
Weber, Indische Studien, 9, 246.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मयुः,
पुं,
 (मयङ् गतौ + न्यङ्क्वादित्वात् कुः । इत्यमर-टीकायां रघुनाथः ॥
यद्वा, मिनोति सुशब्दंकरोतीति । मि + “भृमृशीतॄचरित्सरितनिध-निमिमस्जिभ्य उः ।” उणा० १ । ७ । इति उः ।)किन्नरः । इत्यमरः । १ । १ । ७४ ॥
मृगः ।इति मेदिनी । मे, ४३ ॥
(यथा, वाजसनेय-संहितायाम् । १३ । ४७ ।“मयुं पशुं मेधमग्ने ! जुषस्वतेन चिन्वानस्तन्वो निषीद ।”“मयुं पशुं तुरङ्गवदनं किम्पुरुषं पशुं मयुंकृष्णमृगं वा जुषस्व ।” इति तद्भाष्ये महीधरः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मयु
पु०
 मि--उ । १ किन्नरे अमरः २ मृगे मदि० ।
Capeller
German
मयु॑
m.
 ein best. mythisches Wesen.
Burnouf
French
मयु मयु
m.
 (मि ou मा
sfx. यु) un Kiṃnara.
Antilope.
मयुराज
m.
 Kuvera, chef des Kiṃnaras.