मन्द (manda)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मन्द mfn.
   (-न्दः-न्दा-न्दं)
	 1. Slow,  tardy.
	 2. Dull,  stupid,  heavy.
	 3. Fool-
ish,  a fool.
	 4. Unlucky.
	 5. Sick,  diseased.
	 6. Little.
	 7. Idle,  lazy.
8. Drunken,  addicted to drunkenness.
	 9. Vile,  wicked.
	 10. Self-
willed.
	 11. Cold,  phlegmatic,  apathetic.
	 12. Low,  (as a tone.)
	 13.
Withered,  (as flowers.)
	 m.
  (-न्दः)
	 1. A name of SATURN.
	 2. A sort
of elephant.
	 3. A name of YAMA.
	 4. (In astronomy.) Anomaly.
5. A destruction of the universe.
 E.
  मदि to be lazy,  &c.
aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 मन्द a.
  slow,  lazy,  tardy in (loc.  or —°)
 dull,  inert, 
weak (lit.   & fig.
  ),  stupid.  °— & n.
  (also doubled) slowly,  tardily, 
gradually,  softly. Abstr.  °ता f.
 ,  °त्व n.
 

Yates

English

 मन्द (न्दः-न्दा-न्दं)
a. Slow,  dull
 fool-
ish
 vile.
m.
  Saturn
 Yama
 an
elephant
 anomaly
 finale.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मन्द 	-	 manda 	-	 adj.
  	-	 lazy
अलस 	-	  alasa 	-	 adj.
  	-	 lazy
तन्द्रयु 	-	  tandrayu 	-	 adj.
  	-	 lazy
अलम 	-	  alama 	-	 adj.
  	-	 lazy
निरुद्यम 	-	  nirudyama 	-	 adj.
  	-	 lazy
अनुद्योगिन् 	-	  anudyogin 	-	 adj.
  	-	 lazy
अनुष्ण 	-	  anuSNa 	-	 adj.
  	-	 lazy
आलस्यवत् 	-	  Alasyavat 	-	 adj.
  	-	 lazy
उत्थानहीन 	-	  utthAnahIna 	-	 adj.
  	-	 lazy
कुबेर 	-	  kubera 	-	 adj.
  	-	 lazy
कुण्ठ 	-	  kuNTha 	-	 adj.
  	-	 lazy
कुसीद 	-	  kusIda 	-	 adj.
  	-	 lazy
जिह्म 	-	  jihma 	-	 adj.
  	-	 lazy
तुन्दपरिमृज 	-	  tundaparimRja 	-	 adj.
  	-	 lazy
दुरोष 	-	  duroSa 	-	 adj.
  	-	 lazy
दुरोषस् 	-	  duroSas 	-	 adj.
  	-	 lazy
निर्यत्न 	-	  niryatna 	-	 adj.
  	-	 lazy
निष्क्रियात्मन् 	-	  niSkriyAtman 	-	 adj.
  	-	 lazy
मनाक्कर 	-	  manAkkara 	-	 adj.
  	-	 lazy
मन्थर 	-	  manthara 	-	 adj.
  	-	 lazy
मुखनिरीक्षक 	-	  mukhanirIkSaka 	-	 adj.
  	-	 lazy
शीतक 	-	  zItaka 	-	 adj.
  	-	 lazy
शोठ 	-	  zoTha 	-	 adj.
  	-	 lazy
सालस 	-	  sAlasa 	-	 adj.
  	-	 lazy
न्यञ्च् 	-	  nyaJc 	-	 adj.
  	-	 lazy
शिक्कु 	-	  zikku 	-	 adj.
  	-	 lazy
आलस्यं करोति  { कृ } 	-	  AlasyaM karoti  { kR } 	-	 verb 8 	-	  be lazy
अनलस 	-	  analasa 	-	 adj.
  	-	  not lazy
निस्तन्द्र 	-	  nistandra 	-	 adj.
  	-	  not lazy
शीतक 	-	  zItaka 	-	 m.
  	-	 lazy man
महालसा 	-	  mahAlasA 	-	 f.
  	-	  very lazy
जिह्मेतर 	-	  jihmetara 	-	 adj.
  	-	  other than lazy
शाथयति  { शठ् } 	-	  zAthayati  { zaTh } 	-	 verb 10 	-	  be idle or lazy
मन्थरित 	-	  mantharita 	-	 adj.
  	-	  made slow or lazy
कुण्ठति  { कुण्ठ् } 	-	  kuNThati  { kuNTh } 	-	 verb 	-	  be lazy or stupid
गदायते  { गदाय } 	-	  gadAyate  { gadAya } 	-	 verb 	-	  become lazy or idle
मदालस 	-	  madAlasa 	-	 adj.
  	-	 lazy from drunkenness
आलसः तम् अनिन्दत् 	-	  AlasaH tam anindat 	-	 sent.
  	-	  the lazy person rebuked him
किङ्क्षण 	-	  kiGkSaNa 	-	 m.
  	-	 lazy fellow who does not value moments

मन्द 	-	 manda 	-	 adj.
  	-	 dull
मूढ 	-	 mUDha 	-	 adj.
  	-	 dull
मन्दता 	-	 mandatA 	-	 f.
  	-	 dullness
मन्दबुद्धि 	-	 mandabuddhi 	-	 adj.
  	-	 dullwitted
मूर्ख 	-	 mUrkha 	-	 adj.
  	-	 dull-headed
मन्दबुद्धि 	-	  mandabuddhi 	-	 adj.
  	-	 dull
जटमति 	-	  jaTamati 	-	 adj.
  	-	 dull
अलस 	-	  alasa 	-	 adj.
  	-	 dull
जड 	-	  jaDa 	-	 adj.
  	-	 dull
अप्रखर 	-	  aprakhara 	-	 adj.
  	-	 dull
अप्रभ 	-	  aprabha 	-	 adj.
  	-	 dull
अरत 	-	  arata 	-	 adj.
  	-	 dull
अरतिज्ञ 	-	  aratijJa 	-	 adj.
  	-	 dull
अरसिक 	-	  arasika 	-	 adj.
  	-	 dull
कुण्ठ 	-	  kuNTha 	-	 adj.
  	-	 dull
जर्जर 	-	  jarjara 	-	 adj.
  	-	 dull
धीर 	-	  dhIra 	-	 adj.
  	-	 dull
नीरस 	-	  nIrasa 	-	 adj.
  	-	 dull
निष्प्रतिभ 	-	  niSpratibha 	-	 adj.
  	-	 dull
निस्तेजस् 	-	  nistejas 	-	 adj.
  	-	 dull

 
   मन्द  manda  adj.
    inactive    
   निरुद्यम  nirudyama adj.
   inactive    
   निरीह  nirIha adj.
   inactive   
   निष्कर्मन्  niSkarman adj.
   inactive    
   सुप्त  supta adj.
   inactive   
   अकारिन्  akArin adj.
   inactive    
   अक्रिय  akriya adj.
   inactive   
   अक्र  akra adj.
   inactive    
   अजवस्  ajavas adj.
   inactive   
   अनुद्यत  anudyata adj.
   inactive    
   अनुद्योगिन्  anudyogin adj.
   inactive   
   अप्रवृत्ति  apravRtti adj.
   inactive    
   अयत्नवत्  ayatnavat adj.
   inactive   
   अलस  alasa adj.
   inactive    
   अव्यवसायिन्  avyavasAyin adj.
   inactive   
   उत्थानहीन  utthAnahIna adj.
   inactive    
   उदासीन  udAsIna adj.
   inactive   
   ग्लाविन्  glAvin adj.
   inactive    
   निर्यत्न  niryatna adj.
   inactive   
   निष्क्रियात्मन्  niSkriyAtman adj.
   inactive    
   निष्प्रयत्न  niSprayatna adj.
   inactive   
   प्रसुप्त  prasupta adj.
   inactive    
   मन्दकर्मन्  mandakarman adj.
   inactive   
   विनिरोध  vinirodha adj.
   inactive    
   उपारमति  { उपा- रम् }  upAramati  { upA- ram } verb 1  be inactive   
   निषद्  niSad adj.
   sitting inactive    
   सस्ति  { सस् }  sasti  { sas } verb  be inactive or idle  
   उपरमते  { उपरम् }  uparamate  { uparam } verb  be inactive or quiet   
   उपरमति  { उपरम् }  uparamati  { uparam } verb  be inactive or quiet  
   पर्यास्ते  { पर्यास् }  paryAste  { paryAs } verb  remain sitting or inactive    
   अमर्धत्  amardhat adj.
   not getting tired or inactive   
   लय  laya adj.
   making the mind inactive or indifferent     
            

 
   मन्द  manda  adj.
    tardy    
   व्यतीत  vyatIta adj.
   tardy    
   मन्दर  mandara adj.
   tardy   
   मन्थर  manthara adj.
   tardy    
   विलम्बित  vilambita adj.
   tardy   
   स्तब्ध  stabdha adj.
   tardy    
   नातिविलम्बिन्  nAtivilambin adj.
   not too slow or tardy   
   नातिविलम्बित  nAtivilambita adj.
   not too slow or tardy    
   परिमन्थर  parimanthara adj.
   extremely slow or tardy   
   विलम्बितगति  vilambitagati f.
   slow or tardy in motion     
            

 
   मन्द  manda  adj.
    blunt    
   व्यावर्तकाल्ङ्कार  vyAvartakAlGkAra  f.
    blunt     
   स्पष्टवादी  spaSTavAdI  m.
    blunt    
   अतीक्ष्ण  atIkSNa adj.
   blunt    
   कुण्ठ  kuNTha adj.
   blunt   
   तूपर  tUpara adj.
   blunt    
   मुण्ड  muNDa adj.
   blunt   
   विशिख  vizikha adj.
   blunt    
   परिहृष्ट  parihRSTa adj.
   blunt   
   अतीव्र  atIvra adj.
   blunt    
   कुण्ठित  kuNThita ppp.  blunt   
   आहत  Ahata adj.
   blunted   
   चिपिट  cipiTa adj.
   blunted  
   प्रतिहत  pratihata adj.
   blunted   
   विकुण्ठित  vikuNThita adj.
   blunted  
   हृषित  hRSita adj.
   blunted   
   हृष्ट  hRSTa adj.
   blunted  
   कुज्ठित  kujThita ppp.  blunted   
   कुण्ठित  kuNThita ppp.  blunted  
   प्रतिशरण  pratizaraNa n.
   blunting   
   कुण्ठता  kuNThatA f.
   bluntness  [ dullness ]  
   उपलेप  upalepa m.
   bluntness   
   कौण्ठ्य  kauNThya n.
   bluntness  
   विकुण्ठ  vikuNTha adj.
   very blunt    
   सौपर्न  sauparna adj.
   not blunted  
   अकुण्ठ  akuNTha adj.
   not blunted   
   चिपिटविषाण  cipiTaviSANa adj.
   blunt horned  
   अविकुण्ठ  avikuNTha adj.
   not blunt or obtuse   
   प्रतिबद्धप्रसर  pratibaddhaprasara adj.
   hindered or blunted in its course  
   कुण्ठिताश्रि  kuNThitAzri adj.
   having the edge or corners blunted   
   शक्तिकुण्ठन  zaktikuNThana n.
   deadening or blunting of a faculty  
   कुण्ठति  { कुण्ठ् }  kuNThati  { kuNTh } verb  be lame or mutilated or blunted or dulled     
            

 
   मन्द  manda adj.
   loitering   
   विलम्बित  vilambita adj.
   loitering    
   प्रविलम्बित  pravilambita n.
   loitering      
            

 
   मन्द  manda m.
   apsis of a planet's course or its anomalistic motion

Wilson

English

 मन्द
mfn.
   (-न्दः-न्दा-न्दं)
1 Slow,  tardy.
2 Dull,  stupid,  heavy.
3 Foolish,  a fool.
4 Unlucky.
5 Sick,  diseased.
6 Little.
7 Idle,  lazy.
8 Drunken,  addicted to drunkenness.
9 Vile,  wicked.
10 Self-willed.
11 Cold,  phlegmatic,  apathetic.
12 Low,  (as a tone.)
m.
  (-न्दः)
1 A name of SATURN.
2 A sort of elephant.
3 A name of YAMA.
4 (In astronomy, ) Anomaly.
5 A destruction of the universe.
E.
  मदि to be lazy,  &c. aff.
   घञ्.

Apte

English

मन्द [manda],  a.
  [मन्द्-अच्]

Slow,  tardy,  inactive,  lazy,  dull,  loitering
 (न) भिन्दन्ति मन्दां गतिमश्वमुख्यः Ku.*
  1.11
 तच्चरितं गोविन्दे मनसिजमन्दे सखी प्राह Gīt.*
  6.

Cold,  indifferent,  apathetic.

Stupid,  dull-witted,  foolish,  ignorant,  weak-brained
 प्रयोजनमनुद्दिश्य न मन्दो$पि प्रवर्तते Subhāṣ.
 मन्दो$प्यमन्दतामेति संसर्गेण विपश्चितः M.*
  2.8
 मन्दः कवियशःप्रार्थी गमिष्याम्युपहास्यताम् R.*
  1.3
 द्विषन्ति मन्दाश्चरितं महात्मनाम् Ku.*
  5.75.

Low,  deep,  hollow (as sound).

Soft ,  faint,  gentle
 as in मन्दस्मितम्.

Small,  little,  slight
 मन्दोदरी
 see अ ind.
  1 (d) also.

Weak,  defective,  feeble,  as मन्दाग्नि.

Unlucky,  unhappy.

Faded.

Wicked,  vile.

Addicted to drinking.

Weak,  slack (as a bow).

Sick,  afflicted with disease.

Independent (स्वतन्त्र).

न्दः The planet Saturn. 

An epithet of Yama. 

The dissolution of the world.

A kind of elephant
 मन्दो$पि नाम न महानवगृह्य साध्यः Śi.*
  5.49 (where मन्द means 'a fool' also).

The apsis of a planet's course. -न्दा A pot,  vessel. -न्दम्ind. 

Slowly,  gradually,  by degree
 यातं यच्च नितम्बयो- र्गुरुतया मन्दं विलासादिव Ś.*
  2.2.

Gently,  soft ly,  not violently
 मन्दं मन्दं नुदति पवनश्चानुकूलो यथा त्वाम् Me.*
  9.

Faintly,  feebly,  weakly,  lightly.

In a low tone,  deeply. Comp.
   -अक्ष a.
  weak-eyed. (-क्षम्) sense of shame,  modesty,  bashfulness
 मन्दाक्षं ह्रीस्त्रपा व्रीडा लज्जा सा$पत्रपा$न्यतः Ak
 मन्दाक्षमन्दाक्षरमुद्रमुक्त्वा N.*
  3.61
14.47
 22.33. -अग्नि a.
  having a weak digestion.  (-ग्निः) slowness of digestion.  -अनिलः a gentle breeze. -असु a.
  having weak or faint breath. -आक्रान्ता N.
  of a metre
 see App.I
 सुवशा कालिदासस्य मन्दाक्रान्ता प्रवल्गति । सदश्व- दमकस्येव काम्बोजतुरगाङ्गना ॥ According to prof.  Sukumāra Sen,  Kālidāsa is the inventor of this metre. -आचारa.  badly conducted. -आत्मन् a.
  dull-witted,  silly,  ignorant
 मन्दात्मानुजिघृक्षया Malli. -आदर a.
 

having little respect for,  disregarding,  caring little for.

neglectful. -आस्यम् shyness. -उच्चः the upper apsis of the course of a planet. -उत्साह a.
  discouraged,  dispirited
 मन्दोत्साहः कृतो$स्मि मृगयापवादिना माढव्येन Ś.*
  2.-उदरी N.
  of the wife of Rāvaṇa,  regarded as one of the five very chaste women
 cf.
   अहल्या. She advised her husband to deliver Sītā to Rāma and thus save himself from certain ruin,  but he did not heed her
 मन्दोदरीकुटिलकोमलकेशपाशमन्दारदाममकरन्दरसं पिबन्तः P.
  R.*
  1. 58. -उष्ण a.
  tepid,  lukewarm.  (-ष्णम्) gentle heat.-औत्सुक्य a.
  slackened in eagerness,  cast down,  disinclined
 मन्दौत्सुक्यो$स्मि नगरगमनं प्रति Ś.*
  1. -कर्ण a.
  slightly deaf
 (Proverb: बधिरान्मन्दकर्णः श्रेयान् 'something is better than nothing'). -कर्मन् a.
  inactive. n.
   the process for determining the apsis of a planet's course. -कान्तिः the moon.  -कारिन् a.
  acting slowly or foolishly. -गः Saturn.  -गति,  -गामिन् a.
  walking slowly,  slow of pace. -चेतस् a.
 

dull-witted,  silly,  foolish.

absent-minded.

fainting away,  scarcely conscious. -छाय a.
  dim,  faint,  lustreless
 Me.*
  82 (v. l. ). -जननी the mother of Saturn.  -जरस् a.
  slowly growing old. -धार a.
  flowing in a slow stream.  -धी,  -प्रज्ञ,  -बुद्धि,  -मति,  -मेधस् a.
  dull-witted,  silly,  foolish.-परिधिः m.
  (in astr.
 ) the epicycle of the apsis.-पुण्य a.
  unfortunate,  ill-fated. -फलम् equation of the apsis. -भागिन्,  -भाग्य,  -भाज् unfortunate,  ill-fated,  wretched,  miserable. -भास् a.
  dim,  of fading lustre
 सेनानिवेशान् पृथिवीक्षितो$पि जग्मुर्विभातग्रहमन्दभासः R.*
  7.2.-मन्दम् ind.
  slowly,  leisurely. -रश्मि a.
  dim.  -विचेष्टितa.  slowly moving. -विभव a.
  poor,  impoverished
 नश्यति विपुलमतेरपि बुद्धिः पुरुषस्य मन्दविभवस्य Pt.*
  5.5. -विभ्रंश a.
  slightly purgative. -विसर्पिन् a.
  creeping along slowly (as a louse)
 cf.
   Pt.*
  1.252 (N.  of a louse). -वीर्य a.
  weak. -वृष्टिः f.
  slight rain.  -स्मितम्,  -हासः,  -हास्यम् a gentle laugh,  a smile.

Apte 1890

English

 मंद a. [मंद्-अच्] 1 Slow,  tardy,  inactive,  lazy,  dull,  loitering
 (न) 
भिंदंति मंदां गतिमश्वमुख्यः Ku. 1. 11
 तच्चरितं गोविंदे मनसिजमंदे सखी प्राह Gīt. 6. 
2 Cold,  indifferent,  apathetic. 
3 Stupid,  dull-witted,  foolish,  ignorant,  weak-brained
 प्रयोजनमनुद्दिश्य न मंदोपि प्रवर्तते Subhāṣ.
 मंदोप्यमंदतामेति संसर्गेण विपश्चितः M. 2. 8
 मंदः कवियशः पार्थी गमिष्याम्युपहास्यतां R. 1. 3
 द्विषंति मंदाश्चरितं महात्मनां Ku. 5. 75. 
4 Low,  deep,  hollow (as sound). 
5 Soft,  faint,  gentle
 as in मंदस्मितं. 
6 Small,  little,  slight
 मंदोदरी
 see अ also. 
7 Weak,  defective,  feeble
 as मंदाग्नि. 
8 Unlucky,  unhappy. 
9 Faded. 
10 Wicked,  vile 
11 Addicted to drinking. 
12 Weak,  slack (as a bow). 
13 Sick,  afflicted with disease. 
14 Independent. (स्वतंत्र) 
दः 1 The planet Saturn. 
2 An epithet of Yama. 
3 The dissolution of the world. 
4 A kind of elephant
 मंदोपि न म न महनवगृह्य साध्यः Śi. 4. 49 (where मंद means ‘a fool’ also). 
5 The apsis of a planet's course. 
दा A pot,  vessel. 
दं ind. 1 Slowly,  gradually,  by degrees
 यातं यच्च नितंबयोर्गुरुतया मंदं विलासादिव Ś. 2. 2. 
2 Gently,  softly,  not violently
 मंदं मंदं नुदति पवनश्चानुकूलो यथा त्वां Me. 9. 
3 Faintly,  feebly,  weakly,  lightly. 
4 In a low tone,  deeply. 
Comp. 
अक्ष a. weak eyed. (
क्षं) sense of shame,  modesty,  bashfulness. 
अग्नि a. having a weak digestion. (
ग्निः) slowness of digestion. 
अनिलः a gentle breeze 
असु a. having weak or faint breath. 
आक्रांता N. of a metre
 see App. {1} 
आत्मन् a. dull-witted,  silly,  ignorant
 मंदात्मानजिघृक्षया Malli. 
आदर a. {1} having little respect for,  disregarding,  caring little for. {2} neglectful. 
उच्चः the upper apsis of the course of a planet. 
उत्साह a. discouraged,  dispirited: मदोत्साहः कृतोऽस्मि मृगयापव दिना माठठ्येन Ś. 2. 
उदरी N. of the wife of Rāvaṇa,  regarded as one of the five very chaste women
 cf. अहल्या. She advised her husband to deliver Sītā to Rāma and thus save him self from certain ruin,  but he did not heed her. 
उष्ण a. tepid,  lukewarm. (
ष्णं) gentle heat. 
औत्सुक्य a. slackened in eagerness,  cast down,  disinclined
 मंदौत्सुक्योऽस्मि नगरगमनं प्रति Ś. 1. 
कर्ण a. slightly deaf
 (Proverb: 
बधिरान्मंदकर्ण श्रेयन् ‘something is better than nothing’). 
कांतिः the moon. 
कारिन् a. acting slowly or foolishly 
गः Saturn. 
गति,  
गामिन् a. walking slowly,  slow of pace. 
चेतस् a. {1} dull-witted,  silly,  foolish. {2} absent-minded {3} fainting away,  scarcely conscious. 
छाय a. dim,  faint,  lustreless
 Me. 80. 
जननी the mother of Saturn. 
धी,  
प्रज्ञ,  
बुद्धि,  मति,  
मेधस् a. dull-witted,  silly,  foolish. 
फलं equation of the apsis. 
भागि न्,  
भ ग्य a. unfortunate,  ill-fated,  wretched,  miserable. 
भास् a. dim. of fading lustre
 R. 7. 2 
मंदं ind. slowly,  leisurely. 
रश्मि a. dim. 
विभव a. poor,  impoverished
 Pt. 5. 5. 
विसर्पिन् a. creeping along slowly (as a louse)
 Pt. 1. 252. 
वीर्य a. weak. 
वृष्टिः f. slight rain. 
स्मित,  
हासः,  हास्यं a gentle laugh,  a smile. 

Monier Williams Cologne

English

 मन्द mf(आ)n.  slow,  tardy,  moving slowly or softly,  loitering,  idle,  lazy,  sluggish in (loc.   or comp. ),  apathetic,  phlegmatic,  indifferent to (dat. ),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 weak,  slight,  slack (as a bow),  dull,  faint (as light),  low (as a voice),  gentle (as rain or wind),  feeble (as the digestive faculty),  ib.

 weak i.e. tolerant,  indulgent to (loc.  ),  MBh.
  

 dull-witted,  silly,  stupid,  foolish,  KaṭhUp.
   
 MBh.
   &c.
  

 unhappy,  miserable (L.  =
  कृपण),  MBh.
  
 Hariv.
 

 languid,  ill,  sick,  Mālav.
 

 bad,  wicked,  MārkP.
  

 drunken,  addicted to intoxication,  L.
 

 =
  -मन्द्र,  L.
 

 मन्द m.
  the planet Saturn,  Var.
 

 the (upper) apsis of a planet's course or (according to some) its anomalistic motion,  Sūryas.
 

 N.
  of Yama,  L.
 

 a stupid or slow elephant,  L.
  (cf.   मन्द्र,  भद्र-मन्द,  मृग-मन्द)

 the end of the world (=  प्रलय),  L.
 

 मन्द n.
  the second change which takes place in warm milk when mixed with Takra,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 मन्द,  अस्,  आ,  अम्,  slow,  tardy,  moving slowly or
softly,  loitering,  inert,  inactive,  idle,  lazy,  laggardly
cold,  unimpassioned,  apathetic,  phlegmatic
 dull, 
heavy,  stupid,  silly,  foolish,  weak-minded,  self-willed
low,  deep,  hollow,  low-sounding,  soft (said of the
voice &c.)
 weak,  weakly,  slight,  slack (as a bow)
dull,  faint (as light)
 little,  miserable,  ill,  feeble (as
the digestive faculty &c.),  sick,  bad,  evil,  wicked, 
vile
 unhappy,  unlucky
 weakly,  indulgent,  good-
natured
 drunken,  addicted to intoxication
 (अस्), 
m. the planet Saturn
 the (upper) apsis of a planet's
course or (according to some) its anomalistic motion
epithet of Yama
 one of the three kinds of ele-
phants [cf. मन्द्र,  भद्र-मन्द,  मृग-
मन्द]
 the end of the world,  the dissolution (प्र-
लय) of all things
 (आ),  f. a pot,  vessel
 scil.
सङ्क्रान्ति,  a particular astronomical conjunction
N. of Dākṣāyaṇī
 (अम्),  ind. slowly,  tardily,  by
degrees,  gradually
 softly,  gently,  (मन्दम् मन्-
दम्,  very slowly or gently,  step by step,  e. g.
मन्दम् मन्दं नुदति पवनस् त्वाम्,  the
breeze wafts thee very gently onwards)
 idly,  indo-
lently,  weakly,  feebly,  slightly,  faintly,  (मन्दम्
उच्छ्वसन्,  sighing faintly)
 deeply,  in a low or
soft tone,  in a low voice,  (मन्दम् मन्दम्
उवाच,  he spoke very softly)
 [cf. Hib. mall, 
‘slow.’]
—मन्द-कर्णि,  इस्,  m.,  N. of a Muni.
—मन्द-कर्मन्,  अ,  n. the process for the apsis
of a planet's course
 (आ,  आ,  अ),  having little to do, 
inactive.
—मन्द-कान्त,  अस्,  आ,  अम्,  slightly or
faintly bright,  of a dull lustre.
—मन्द-कान्ति,  इस्, 
m. ‘having a soft lustre, ’ epithet of the moon.
—मन्द-कारिन्,  ई,  इणी,  इ,  acting or working
slowly,  acting foolishly,  going to work in a foolish
manner.
—मन्द-ग,  अस्,  आ,  अम्,  moving or flow-
ing slowly
 (अस्),  m. the planet Saturn
 (आस्),  m. pl.
epithet of the Śūdras in Śāka-dvīpa
 (आ),  f.,  N. of
a river.
—मन्द-गति,  इस्,  इस्,  इ,  having a slow
motion,  moving slowly.
—मन्दगति-त्व,  अम्,  n.
slowness of motion,  tardiness.
—मन्द-गमन, 
अस्,  आ,  अम्,  who or what goes slowly
 (अम्),  n. the
act of moving or going slowly,  slow motion.
—मन्-
द-गामिन्,  ई,  इनी,  इ,  going slowly,  marching slowly.
—मन्द-चेतस्,  आस्,  आस्,  अस्,  having little conscious-
ness,  hardly conscious,  fainting away
 absent in
mind.
—मन्द-च्छाय,  अस्,  आ,  अम्,  of little bril-
liance,  dull,  dim,  faint,  lustreless.
—मन्द-जननी, 
f. the mother of Manda or Saturn (and wife of
Sūrya).
—मन्द-जरस्,  आस्,  आस्,  अस्,  slowly growing
old.
—मन्द-जात,  अस्,  आ,  अम्,  produced slowly, 
arising slowly.
—मन्द-तर,  अस्,  आ,  अम्,  more
slow,  very slow,  &c.
 (अम्),  ind. very slowly or
gently.
—मन्द-ता,  f. or मन्द-त्व,  अम्,  n.
slowness,  tardiness,  inertness,  inactivity,  indolence
dulness,  heaviness,  stupidity,  simplicity,  folly,  weak-
ness,  feebleness
 faintness (of light &c.)
 littleness, 
insignificance.
—मन्द-धार,  अस्,  आ,  अम्,  flowing
in a slow stream.
—मन्द-धी,  ईस्,  ईस्,  इ,  slow-
witted,  possessing little intelligence,  simple,  silly.
—मन्द-नाग,  अस्,  m.,  N. of a man,  (perhaps
more correctly मल्ल-नाग।)
—मन्द-परिधि, 
इस्,  m. (in astronomy) the epicycle of the apsis.
—मन्द-पाल,  अस्,  m.,  N. of a Ṛṣi.
—मन्द-
प्रज्ञ,  अस्,  आ,  अम्,  slow-witted,  possessed of little
understanding,  foolish.
—मन्द-प्राण,  अस्,  आ,  अम्, 
having slow or weak breath.
—मन्द-फल,  अम्, 
n. (in astronomy) equation of the apsis or (accord-
ing to some) the anomalistic equation of a planet
(अस्,  आ,  अम्),  having unimportant results or effects
bearing little fruit.
—मन्द-बुद्धि,  इस्,  इस्,  इ,  slow-
witted,  dull-witted,  possessed of little understanding, 
stupid,  foolish.
—मन्द-भागिन्,  ई,  इनी,  इ,  unfortu-
nate,  ill-fated,  unhappy.
—मन्द-भाग्य,  अस्,  आ, 
अम्,  or मन्द-भाज्,  क्,  क्,  क्,  ill-fated,  unfortunate, 
unhappy,  wretched,  miserable
 (अम्),  n. adverse for-
tune,  misfortune.
—मन्दभाग्य-ता,  f. ill-fortune, 
ill-fatedness,  misfortune.
—मन्द-भाषिणी,  f.
a kind of metre (= मञ्जु-भाषिणी).
—मन्द-
मति,  इस्,  इस्,  इ,  slow-minded,  dull-witted,  possessed
of little understanding,  slow in apprehension,  dull, 
stupid,  foolish
 (इस्),  m.,  N. of a wheelwright (in the
Hitopadeśa,  p. 63).
—मन्द-मन्दम्,  ind. slowly, 
softly,  in a low tone.
—मन्द-मन्दातप (°द-
आत्°),  अस्,  आ,  अम्,  having decreasing sunshine.
—मन्-
द-मेधस्,  आस्,  आस्,  अस्,  dull-witted,  possessed of
little understanding.
—मन्द-रश्मि,  इस्,  इस्,  इ,  hav-
ing weak or faint rays,  dim.
—मन्द-वाहिनी,  f.
‘gently flowing, ’ N. of a river.
—मन्द-विष,  अस्, 
आ,  अम्,  containing little poison,  having little venom
(अस्),  m.,  N. of a snake.
—मन्द-विसर्प,  अस्,  m.
‘slowly crawling, ’ N. of a snake.
—मन्द-विसर्पिन्, 
ई,  इणी,  इ,  crawling or creeping slowly
 (इणी),  f.,  N.
of a louse.
—मन्द-वीर्य,  अस्,  आ,  अम्,  having little
vigour,  weak.
—मन्द-वृष्टि,  इस्,  f. slight rain.
—मन्द-समीरण,  अस्,  m. a gentle breeze.
—मन्द-स्मित,  अम्,  n. or मन्द-हास,  अस्,  m.
or मन्द-हास्य,  अम्,  n. a gentle laugh,  smile.
—मन्दाक्रान्ता (°द-आक्°),  f. ‘slowly advancing, ’
N. of a kind of metre,  four times. ¯ ¯ ¯ ¯ ,  ˘ ˘ ˘ ˘ ˘ ¯ , 
¯ ˘ ¯ ¯ ˘ ¯ ¯ (the Megha-dūta of Kālidāsa is written
in this metre,  cf. भाराक्रान्ता).
—मन्दाक्ष
(°द-अक्°),  अस्,  ई,  अम्,  weak-eyed
 (अम्),  n. bashful-
ness,  sense of shame,  embarrassment,  modesty.
—मन्दाग्नि (°द-अग्°),  इस्,  इस्,  इ,  having weak
digestion,  dyspeptic
 (इस्),  m. slowness or weakness
of digestion.
—मन्दात्मन् (°द-आत्°),  आ,  आ,  अ, 
slow-minded,  simple,  foolish.
—मन्दादर (°द-
आद्°),  अस्,  आ,  अम्,  having little respect (for another
person),  caring little for,  remiss,  slack,  neglectful, 
inattentive,  disregarding,  neglecting.
—मन्दानल
(°द-अन्°),  अस्,  आ,  अम्,  having weak digestion.
—मन्दानल-त्व,  अम्,  n. weakness of digestion.
—मन्दानिल (°द-अन्°),  अस्,  m. a gentle breeze, 
zephyr.
—मन्दायुस् (°द-आय्°),  ऊस्,  ऊस्,  उस्,  short-
lived.
—१। मन्दारित्-ता (°द-अर्°),  f. hatred of the
bad,  the having foolish enemies
 (for 2. see under
मन्दारिन्,  col. 3.)
—मन्दासु (°द-असु),  उस्,  उस्, 
उ,  having slow or weak breath,  one from whom the
breath of life is departing.
—मन्दी-कृ,  cl. 8. P.
-करोति,  -कर्तुम्,  to weaken,  to diminish.
—मन्दी-
भाव,  अस्,  m. slowness,  tardiness,  stupidity.
—मन्-
दी-भू,  cl. 1. P. -भवति,  -भवितुम्,  to become
weak or faint,  diminish.
—मन्दी-भूत,  अस्,  आ,  अम्, 
‘become slow, ’ dull,  stupid.
—मन्दोच्च (°द-उच्°), 
अस्,  m. (in astronomy) the upper apsis of the course
of a planet.
—मन्दोत्साह (°द-उत्°),  अस्,  आ,  अम्, 
weak in effort,  unenergetic.
—मन्दोदरी (°द-
उद्°),  f.,  N. of Rāvaṇa's favourite wife (mother of
Indra-jit)
 of one of the Mātṛs attending on Skanda
of the mother of the lexicographer Jaṭā-dhara.
—मन्दोदरीश (°री-ईश),  अस्,  m. ‘Mandodarī's
lord, ’ N. of Rāvaṇa.
—मन्दोदरी-सुत,  अस्,  m.
‘son of Mandodarī, ’ Indra-jit.
—मन्दोष्ण (°द-
उष्°),  अस्,  आ,  अम्,  tepid,  moderately warm,  luke-
warm,  temperate
 (अम्),  n. gentle heat,  warmth.
—मन्दोष्ण-ता,  f. moderate temperature,  gentle
heat,  lukewarmness.
—मन्दौत्सुक्य (°द-औत्°), 
अस्,  आ,  अम्,  having no great desire.

Macdonell

English

 मन्द mand-a,  a.
  slow,  sluggish,  in (lc. or 🞄—°)
 apathetic,  indifferent to (d.)
 weak,  🞄slight
 faint,  low (voice),  gentle (rain,  wind)
 🞄dull-witted,  stupid,  foolish
 unhappy
 diseased,  🞄ill: -m,  ad. slowly,  gradually (also 🞄—°)
 slightly
 faintly,  softly,  in a low voice: 🞄mandaṃ mandam,  ad. very slowly,  quite 🞄gradually
 m.
  the planet Saturn: -ka,  a.
  🞄scanty,  little
 dull,  stupid
 -karṇi,  m.
  N. of 🞄a sage
 -karman,  a.
  inactive
 -kārin,  a.
  🞄acting foolishly
 -kiraṇa,  a.
  weak-rayed
 🞄-ga,  a.
  moving or going slowly
 m.
  planet 🞄Saturn
 -gati,  a.
  moving slowly: -tva,  n.
  🞄slow pace
 -cetas,  a.
  absent-minded
 dullwitted,  🞄stupid,  foolish
 -cchāya,  a.
  having 🞄its beauty dimmed,  dull-looking,  lustreless
 🞄-jaras,  a.
  aging slowly
 -jāta,  pp. slowly 🞄produced
 -tā,  f.
  indolence
 slightness,  insignificance
 🞄dulness,  stupidity,  foolishness
 🞄-tva,  n.
  slightness,  insignificance,  feebleness
 🞄-dhī,  a.
  dull-witted,  stupid,  foolish
 -pāla,  🞄m.  N. of a Ṛṣi
 -puṇya,  a.
  unfortunate,  🞄ill-fated
 -prajña,  a.
  dull-witted
 -preman,  🞄a.  having little affection
 -phala,  a.
  bearing 🞄little fruit
 having an insignificant result
 🞄-buddhi,  a.
  dull-witted
 -bhāgin,  a.
  ill-fated,  🞄wretched
 -bhāgya,  n.
  misfortune
 a.
  🞄ill-fated,  unlucky,  unfortunate,  miserable: 🞄-tā,  f.
  wretchedness
 -bhāj,  a.
  ill-fated
 -mati,  a.
  dull-witted
 m.
  N. of a wheelwright
 🞄N. of a lion
 -mandam,  ad. very slowly or 🞄gradually,  by degrees
 very softly
 -manda‿ātapa,  a.
  having very slight heat,  cool.

Benfey

English

 मन्द मन्द, 
 I. adj.
 
 1. Slow, 
Śṛṅgārat...
 2. Stupid,  Chr. 8,  31.
 3. Unlucky.
 4. Little,  Hit. 58,  13.
 5. Low (as a tone),  Rām.  3,  55,  36
(adv.)
 Pañc. 173,  1.
 6. Doubled, 
मन्दंमन्दम्,  adv. Very slowly, 
Pañc. 90,  21.
 II. m.
 
 1. A name of
Saturn. 
 2. A name of Yama.
 -- Comp.
 
पिचु-,  m.
  a tree,  Azadiracta indica
A. Juss. (also,  but erroneously,  पिचु-
मर्द),  Śiś. 5,  66.

Apte Hindi

Hindi

मन्द
वि* - मन्द् + अच्
"धीमा,  विलंबकारी,  अकर्मण्य,  सुस्त,  मंद,  मटरगश्ती करने वाला"

मन्द
वि* - -
"निरुत्साही,  तटस्थ-उदासीन"

मन्द
वि* - -
"जड,  मंदबुद्धि,  मूढ़,  अज्ञानी,  निर्बल-मस्तिष्क"

मन्द
वि* - -
"धीमा,  गहरा,  खोखला,  (ध्वनि आदि)"

मन्द
वि* - -
"कोमल,  धुंधला,  मृदु यथा ‘मंदस्मितम्’ में "

मन्द
वि* - -
"थोड़ा,  अल्प,  जरा सा,  मन्दोदरी दे* ‘अमन्द’ भी"

मन्द
वि* - -
"दुर्बल,  बलहीन,  कमजोर यथा ‘मन्दाग्नि’ में"

मन्द
वि* - -
"दुर्भाग्यग्रस्त,  अभागा"

मन्द
वि* - -
मुर्झाया हुआ

मन्द
वि* - -
"दुष्ट,  दुश्चरित्र"

मन्द
पुं*
  - -
शराब की लतवाला

मन्दः
पुं*
  - -
शनिग्रह

मन्दः
पुं*
  - -
यम का विशेषण

मन्दः
पुं*
  - -
सृष्टि का विघटन

मन्दः
पुं*
  - -
एक प्रकार का हाथी

मन्दम्
अव्य* - -
"घीमे से,  क्रमशः,  धीरे-धीरे"

मन्दम्
अव्य* - -
"धीरे-धीरे,  हल्के-हल्के,  शान्ति से"

मन्दम्
अव्य* - -
"धीमे-धीमे,  मन्द गति से,  मंद स्वर से,  हल्केपन से"

मन्दम्
अव्य* - -
"मद्धमस्वर में,  गहराई के साथ"

मन्द
वि* - मन्द्+अच्
"ढीला,  शिथिल,  निष्क्रियात्मक,  अलस"

मन्द
वि* - मन्द्+अच्
"शीतल,  उदासीन"

मन्द
वि* - मन्द्+अच्
"मूढ,  दुर्बद्धि,  मूर्ख"

मन्द
वि* - मन्द्+अच्
"नीचा,  गहरा,  खोखला"

मन्द
वि* - मन्द्+अच्
"मृदु,  सुकुमार"

मन्द
वि* - मन्द्+अच्
छोटा

मन्द
वि* - मन्द्+अच्
दुर्बल

मन्दः
पुं*
  - मन्द्+अच्
शनिग्रह

मन्दः
पुं*
  - मन्द्+अच्
यम का विशेषण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶನಿಗ್ರಹ
निष्पत्तिः - > मदि (स्तुतिमोदमदस्वप्नकान्तिगतिषु) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > मन्दते इति
प्रयोगाः - > "भौमगुरुशुक्रमन्दाश्चन्द्रान्मेषूरणर्क्षगाः प्रसवे । जनयन्ति नरं धीरं कुटुम्बयुक्तं घनोपेतम् ॥"
उल्लेखाः - > सारा०
मन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಆನೆ
मन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಮಧರ್ಮರಾಯ
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿಧಾನವಾದ /ಚುರುಕಾಗಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "भिन्दन्ति मन्दां गतिमश्वमुख्यः"
उल्लेखाः - > कुमा० १-११
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಿಕ್ಕದಾದ /ಅಲ್ಪವಾದ /ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಲಸ /ಸೋಮಾರಿ/ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "प्रायेणाल्पायुषः सभ्य कलावस्मिन् युगे जनाः । मन्दाः सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुताः ॥"
उल्लेखाः - > भाग० १-१-१०
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂಢ /ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದವನು
प्रयोगाः - > "मन्दः कवियशःप्रार्थी गमिष्याम्युपहास्यताम्"
उल्लेखाः - > रघु० १-३
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅದೃಷ್ಟಹೀನ /ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದವನು
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ವತಂತ್ರ /ಇತರರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಲ್ಲದ
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರ್ಖ /ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವನು
प्रयोगाः - > "प्रयोजनमनुद्दिश्य न मन्दोऽपि प्रवर्तते"
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಶಕ್ತ /ಬಲವಿಲ್ಲದವನು
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರೋಗಿ /ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ತ
मन्द
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಜನ
विस्तारः - > "मन्दः पुंसि रवेः सूनौ गजभेदे त्वयं त्रिषु । खलमूर्खज्डस्वैरस्चल्पनिर्भाग्यरोगिषु" - नानार्थर० "यमराड्यमुनाभ्राता मन्दो वैवस्वतोऽन्तकः" - वैज०
मन्द
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಮೆಲ್ಲಗೆ /ನಿಧಾನವಾಗಿ
प्रयोगाः - > "यातं यच्च नितम्बयोर्गुरुतया मन्दं विलासादिव"
उल्लेखाः - > शाकु० २-२
मन्द
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಮೃದುವಾಗಿ /ಮೆತ್ತಗೆ /ಬಿರುಸಾಗಿಲ್ಲದೆ
प्रयोगाः - > "मन्दं मन्दं नुदति पवनश्चानुकूलो यथा त्वाम्"
उल्लेखाः - > मेघ० २-९

L R Vaidya

English

 maMda {% (I) a. (f. दा) %} 1. Slow,  tardy,  inactive,  idle,  loitering,  भिंदंति मंदां गतिमश्वमुख्यः K.S.i.11
apathetic,  cold
silly,  foolish,  stupid,  dull,  मंदः कवियशःप्रार्थी गमिष्याम्युपहास्यताम् R.i.3,  द्विषंति मंदाश्चरितं महात्मनाम् K.S.v.75
feeble,  blunt,  miserable
wicked,  vile
addicted to drinking
unhappy,  unlucky
little,  small,  (e.g. मंदोदरी)
withered (as flowers).

 maMda {% (II) m. %} 1. the planet Saturn
 2. an epithet of Yama
 3. the end of the world
 4. a kind of elephant.(मंदम् is used as an indeclinable in the sense of- (1) slowly,  gradually,  by degrees,  स्तनभरपरिखेदान्मंदमंदं व्रजंत्यः Rt.v.15
 (2) gently,  softly,  मंदं मंदं नुदति पवनश्चानुकूलो यथा त्वाम् Megh.i.9
 (3) weakly,  feebly,  faintly
 (4) in a low voice. मंदीक्रू ‘to slacken, ’ Sak.i.)

Bopp

Latin

 मन्द (r. मन्द् s. अ)
1) paucus. मन्दम् Adv. parum,  pau-
lulum. N. 16. 8. DR. 3. 1.
2) tardus.
3) stultus,  stolidus.
N. 15. 10. 14. (Hib. mall «slow,  dilatory,  tardy,  tedious, 
prolix».)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

मन्द
पु
मन्द,  रोगार्त,  अभाग्य,  मूढ,  अल्प
रोगार्ताभाग्यमूढाल्पा मन्दाः प्रोक्ता विचक्षणैः ।
verse 2.1.1.48
page 0011

Lanman

English

 manda,  a.
	—1. tarrying,  slow
	—2.
(sluggish,  and so) weak
 insignificant
little
	—3. (like Eng. colloq. slow) stupid.
[√2mand,  ‘tarry.’]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 मन्द Adj. ° = प्रचुर,  S II,  223,  1 (Ko. 16)
 °Bez. einer Art Pferde,  H XL,  35 [Ko.: तत्र मन्दमृगाख्यास् तु तुरगा लक्षणान्विताः].

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मन्द
adjective
 
यस्मिन् अधिका उग्रता तीव्रता वा नास्ति।
 "इदानीमपि मन्दः ज्वरः अस्ति।"

Synonyms:
  मन्द,  चिरकारिन्
adjective
 
यः शनैः शनैः स्वप्रभावं दर्शयति।
 "मादकानि भेषजानि मन्दस्य विषस्य कार्यं कुर्वन्ति।"

Synonyms:
  मन्द,  शिथिल,  अप्रतिभ,  अतत्पर
adjective
 
यः कस्माद्  अपि कारणात् मन्दायते।
 "उद्विग्नः सः मन्दया गत्या अग्रे गच्छति।"

Synonyms:
  मन्द,  अबल,  अल्पशक्ति,  निर्बल,  निर्माय,  फल्ग्व,  कुण्ठित
adjective
 
यः प्रबलः नास्ति।
 "मन्दा बुद्धिः अपि प्रयत्नेन प्रबला भवति।"

Synonyms:
  मन्द,  मन्थर,  मन्दगति,  मन्दगमन,  मन्दगामिन्,  अद्रुत,  अशीघ्र,  विलम्बित,  विलम्बिन्
adjective
 
यस्य वेगः बलम् वा अल्पीभवति।
 "तस्य वाहनस्य गतिः मन्दा जाता।"

Synonyms:
  निरुद्योगिन्,  निरुद्योग,  अनुद्योग,  अलस,  आलस्य,  आलस्यशील,  मन्द,  मन्थर,  मन्दर,  अनुद्योगशील,  उद्योगद्वेषिन्,  उद्योगविमुख,  मनाक्कर,  कुण्ठ,  जड,  शीत,  तन्द्रालु,  मन्दगति
adjective
 
यः कर्मशीलः नास्ति।
 "निरुद्योगिनः व्यक्तेः जीवनं काठिन्येन परिपूर्णम्।"

Synonyms:
  मूर्ख,  मूढ,  अज्ञ,  यथाजात,  वैधेय,  बालिश,  मूढमति,  अल्पमति,  मन्दमति,  मन्द,  निर्बुद्ध,  जड,  अल्पबुद्धि,  अचतुर,  अल्पधी,  मूढधी,  मूढात्मा,  मतिहीन,  बुद्धिहीन,  अबुध,  अविचक्षण,  अविद्,  अविद्य,  अविद्वस्,  अविबुध
adjective
 
यः मुह्यति यस्य बुद्धिः अल्पा वा।
 "मूर्खैः पुरुषैः सह न विवदेत्।/उपदेशो हि मूर्खाणां जनानां प्रकोपाय न शान्तये।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ngan pa
१) अज्ञ २) अभिषक्त ३) अमेध्य (?) ४) असत्य ५) इत्वर ६) कु ° ७) कुटिल ८) कुहना ९) खल १०) चण्ड ११) दुः ° १२) दुर्विदग्ध १३) धिक् १४) धूर्त १५) प्रत्यवर १६) मन्द १७) लूह १८) वि° १९) शठ २०) हीन

jam pa
१) कोमल २) चारु ३) मञ्जु ४) ५) मन्द ६) मृदु ७) मृदुक ८) मृदुका ९) श्लक्ष्ण १०) श्लक्ष्णत्व ११) स्निग्ध

nyung ba
१) अल्प २) कनिष्ठ ३) दभ्र ४) मन्द

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शुक्रो मघाभवः काव्य उशना भार्गवः कविः ॥ ११९ ॥
षोडशार्चिर्दैत्यगुरुर्धिष्ण्यः शनैश्चरः शनिः ।
छायासुतोऽसितः सौरिः सप्तार्ची रेवतीभवः ॥ १२० ॥
मन्दः क्रोडो नीलवासाः स्वर्भाणुस्तु विधुंतुदः ।
तमो राहुः सैंहिकेयो भरणीभूरथाहिकः ॥ १२१ ॥
-wordlist-
 
शुक्र (पुं),  मघाभव (पुं),  काव्य (पुं),  उशनस् (पुं),  भार्गव (पुं),  कवि (पुं),  षोडशार्चिस् (पुं),  दैत्यगुरु (पुं),  धिष्ण्य (पुं),  शनैश्चर (पुं),  शनि (पुं),  छायासुत (पुं),  असित (पुं),  सौरि (पुं),  सप्तार्चिस् (पुं),  रेवतीभव (पुं),  मन्द (पुं),  क्रोड (पुं),  नीलवासस् (पुं),  स्वर्भाणु (पुं),  विधुन्तुद (पुं),  तमस् (पुंक्ली),  राहु (पुं),  सैंहिकेय (पुं),  भरणीभू (पुं)

--source--
 
दानशीलः स वदान्यो वदन्योऽप्यथ बालिशः ॥ ३५१ ॥
मूढो मन्दो यथाजातो बालो मातृमुखो जडः ।
मूर्खोऽमेधो विवर्णाज्ञौ वैधेयो मातृशासितः ॥ ३५२ ॥
देवानांप्रियजाल्मौ च दीर्घसूत्रश्चिरक्रियः ।
-wordlist-
 
दानशील (पुं),  वदान्य (पुं),  वदन्य (पुं),  बालिश (पुं),  मूढ (पुं),  मन्द (पुं),  यथाजात (पुं),  बाल (पुं),  मातृमुख (पुं),  जड (पुं),  मूर्ख (पुं),  अमेध (पुं),  विवर्ण (पुं),  अज्ञ (पुं),  वैधेय (पुं),  मातृशासित (पुं),  देवानाम्प्रिय (पुं),  जाल्म (पुं),  दीर्घसूत्र (पुं),  चिरक्रिय (पुं)

--source--
 
मन्दः क्रियासु कुण्ठः स्यात्क्रियावान्कर्मसूद्यतः ॥ ३५३ ॥
-wordlist-
 
मन्द (पुं),  कुण्ठ (पुं),  क्रियावत् (पुं)

--source--
 
यद्भविष्यो दैवपरोऽथालस्यः शीतकोऽलसः ॥ ३८३ ॥
मन्दस्तुन्दपरिमृजोऽनुष्णो दक्षस्तु पेशलः ।
पटूष्णोष्णकसूत्थानचतुराश्चाथ तत्परः ॥ ३८४ ॥
आसक्तः प्रवणः प्रह्वः प्रसितश्च परायणः ।
-wordlist-
 
यद्भविष्य (पुं),  दैवपर (पुं),  आलस्य (पुं),  शीतक (पुं),  अलस (पुं),  मन्द (पुं),  तुन्दपरिमृज (पुं),  अनुष्ण (पुं),  दक्ष (पुं),  पटु (पुं),  उष्ण (पुं),  उष्णक (पुं),  सूत्थान (पुं),  चतुर (पुं),  तत्पर (पुं),  आसक्त (पुं),  प्रवण (पुं),  प्रह्व (पुं),  प्रसित (पुं),  परायण (पुं)

--source--
 
भद्रो मन्द मृगो मिश्रश्चतस्रो गजजातयः ॥ १२१८ ॥
-wordlist-
 
भद्र (पुं),  मन्द (पुं),  मृग (पुं),  मिश्र (पुं),  गजजाति (स्त्री)

--source--
 
शनैर्मन्देऽवरे त्वर्वाग्रोषोक्तावुं नतौ नमः ॥ १५४२ ॥
-wordlist-
 
शनैस् (अ),  मन्द (क्ली),  अवर (क्ली),  अर्वाञ्च् (अ),  रोषोक्ति (स्त्री),  उम् (अ),  नति (स्त्री),  नमस् (अ)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भद्र
भद्र,  मन्द,  मृग
भद्रो मन्दो मृगश्चेति विज्ञेयास्त्रिविधा गजाः ।
वनप्रचारसारूप्यसत्त्वभेदोपलक्षिताः ॥ २१५ ॥
verse 2.1.1.215
page 0027

वैधेय
वैधेय,  बालिश,  बाल,  जड,  जाल्म,  यथोद्गत,  मूढ,  मन्द,  विवर्ण,  मूर्ख,  मातृशासित
वैधेयो बालिशो बालो जडो जाल्मो यथोद्गतः ।
मूढो मन्दो विवर्णश्च मूर्खः स्यान्मातृशासितः ॥ ३३६ ॥
verse 2.1.1.336
page 0040

कुण्ठ
कुण्ठ,  मन्द
विहस्तो व्याकुलः प्रोक्तः कुण्ठो मन्दः क्रियासु यः ॥ ३८२ ॥
verse 2.1.1.382
page 0045

अलस
अलस,  शीतक,  मन्द,  जड,  जिह्म,  मन्थर
अलसः शीतको मन्दो जडो जिह्मश्च मन्थरः ॥ ३८७ ॥
verse 2.1.1.387
page 0045

स्वैर
स्वैर,  मन्द,  स्वच्छन्द
मन्दस्वच्छन्दयोः स्वैरं कक्षः स्यात्कच्छवीरुधोः ।
verse 5.1.1.833
page 0095

नाममाला

Sanskrit

देवानांप्रिय,  अप्राज्ञ,  मन्द
स देवानां प्रियोऽप्राज्ञो मन्दः धीनामवर्जितः ॥ १६६ ॥
verse 0.1.1.166
page 0081

शीतल,  तिमिर,  याथ,  मन्द,  विलम्बित
शीतलं तिमिरं याथं मन्दं विद्धि विलम्बितम् ॥ १८४ ॥
verse 0.1.1.184
page 0088

Tamil

மந்த3 : மந்தமான,  தாமதமான,  சோம்பேறியான,  மூடமான,  மிருதுவான,  குறைவான.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मन्दः,  पुं,
   (मन्दते इति । मदि + अच् ।) शनिः ।(यथा,  ज्योतिषे ।“शुक्रेन्दुबुधजीवानां वाराः सर्व्वत्र शोभनाः ।भानुभूसुतमन्दानां शुभकर्म्मसु केष्वपि ॥
”)हस्तिजातिविशेषः । इति मेदिनी । दे,  १३ ॥
यमः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 (यथा,  कथा-सरित्सागरे । ३२ । १५५ ।“तत्र मन्दमिवालोक्य साभिप्रायः स मां नृपः ।पप्रच्छ रे किमीदृक् त्वं सञ्जातः कथ्यतामिति ॥
”)प्रलयः । इत्यजयः ॥
 (जठरानलविशेषः । यथा, हारीते चिकित्सितस्थाने ६ अध्याये ।“तीक्ष्णः पित्ताधिकत्वेन जायते जठराग्निकः ।वातश्लेष्माधिकत्वेन जायते मन्दसंज्ञकः ॥
”)

 मन्दः,  त्रि,  (मदि + अच् ।) अतीक्ष्णः । मूर्खः ।(यथा,  रघुवंशे । १ । ३ ।“मन्दः कवियशःप्रार्थी गमिष्याम्युपहास्य-ताम् ॥
”)स्वैरः । अभाग्यः । रोगी । अल्पः । इतिमेदिनी । दे,  १३ ॥
 (यथा,  मेघदूते । १ । ४ ।“मन्दं मन्दं नुदति पवनश्चानुकूलो यथात्वाम् ॥
”अलसः । यथा,  श्रीमद्भागवते । १ । १ । १० ।“प्रायेणाल्पायुषः सभ्य ! कलावस्मिन् युगे जनाः ।मन्दाः सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुताः ॥
”“मन्दाः अलसाः ।” इति तट्टीकायां श्रीधर-स्वामी ॥
)मदरतः । खलः । इति हेमचन्द्रः । ३ । ४८ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मन्द त्रि०
  मदि--अच् । १ मूर्खे २ मृदौ ३ अभाग्ये ४ रोगिणि५ अल्पे ६ स्वतन्त्रे ७ खले च हेम० । ८ मदरते ९ शनिग्रहे१० हस्तिभेदे च पु०
  मेदि० । ११ यमे त्रिका० । १२ प्रलयेच पु०
  अजयः । १३ ज्योतिषोक्ते रविसंक्रान्तिभेदे १४ ग्रह-गतिभेदे च स्त्री ।

Capeller

German

 मन्द langsam,  träge,  säumig in (Loc. o.
—°)
 schwach,  einfältig,  unglücklich, 
krank. °— u. n.
  (auch soppelt) adv.
langsam,  schwach,  allmählich. Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

 मन्द॑ u. मन्दि॑न् (sich) ergötzend o. begeisternd.

Grassman

German

 (manda),  a.,  träge [von mand = 2. man],  nur in dem an einer Stelle erscheinenden ámanda (ámandān) enthalten.

Burnouf

French

 मन्द मन्द a. endormi
 lent,  tardif
 paresseux
 apathique
languissant,  malade
		 fou
		 ivrogne
		 vil,  bas.
		 Petit.
		 Bas
[en pariant du ton],  cf.  मन्द्र। -- S. m.
  esp. d'éléphant
		 Yama.
		 Le Régent de la planète de Saturne.
मन्दक्रान्त n.
  (क्रम्) sorte de mètre poétique.
मन्दगामिन् m.
  (गम्) qui marche lentement. -- S. m.
  soldat
retardataire.
मन्दजननी f.
  Sūryā,  mère de Manda.

Stchoupak

French

 मन्द-
 a. lent,  mou,  languide,  indolent 
 malade 
 indifférent à (dat.) 
faible (coup,  lumière,  voix,  vent,  etc.) 
 qui pardonne à (loc.) 
 sot, 
stupide 
 malheureux 
 -अम् mollement,  doucement,  etc. 
 -ई-कृ-
diminuer 
 -ई-भू- devenir lent,  s'affaiblir 
 -ता- f.
  -त्व- nt.
stupidité 
 insignifiance.
°कर्णि- m.
  n.
  d'un Muni.
°कारिन्- a. qui agit de façon stupide.
°गति- a. lent à se mouvoir 
 -त्व- nt. lenteur,  etc.
°चेतस्- a. peu conscient 
 stupide,  sot.
°च्छाय- a. de faible éclat,  sans grande beauté.
°धी- a. niais,  sot.
°पाल- m.
  n.
  d'un Ṛṣi.
°पुण्य- a. infortuné.
°प्रज्ञ- a. niais.
°प्रेमन्- a. qui a peu d'inclination. 
°फल- a. qui a peu de fruits.
°बल- a. faible.
°बुद्धि- a. niais.
°भागिन्- °भाज्- a. infortuné 
 °भाग्य- id. 
 nt. infortune.
°मति- a. sot 
 m.
  n.
  d'un charron 
 d'un lion. 
°मन्दम् adv. tout doucement,  peu à peu.
°मेधस्- a. niais,  sot.
°रश्मि- a. aux faibles rayons.
°विष- m.
  n.
  d'un serpent 
 °विसर्प- id. 
 -इणी- f.
  n.
  d'un
pou.
°वीर्य- a. sans courage,  sans forces.
°शिशिर- a. légèrement frais.
°हास- a. souriant.
मन्दाक्ष- a. aux yeux faibles 
 nt. excès d'indulgence.
मन्दाग्नि- a. qui digère mal.
मन्दात्मन्- a. faible d'esprit.
मन्दादर- a. qui a peu d'égard à.
मन्दानिल- m.
  brise légère.
मन्दाभिनिवेश- a. qui a peu d'inclination pour (loc.).
मन्दायुस्- a. qui ne vit pas longtemps.
मन्दासु- a. dont le souffle est près de partir.
मन्दोत्साह- a. sans énergie (pour.).
मन्दोदक- a. qui manque d'eau.
मन्दोदरी- f.
  femme de Rāvaṇa.
मन्दौत्सुक्य- a. qui a peu d'inclination pour (प्रति).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.