धातुः: म्ना
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: अभ्यासे
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: (आ)मनति
अनुबन्धादिविशेषः: आकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

म्ना  (अर्थः)  अभ्यासे
( मनति ) "पाघ्रा'' इत्यादिना मनोदशः शिति अन्यत्र ग्लैवत्मन्नावित्यादि ( आम्रायः ) घञि युक् ( आम्रातः ) आम्रातमनेनाम्राती व्याकरणे "इष्टादिभ्यश्च'' इति प्रथमान्तादनेनेत्यर्थे इनिः, सप्मीविधाने [ क्तस्येन्विषयस्य कर्मण्युपसंख्यानम् ] इति कर्मणि सप्तमी नीचभावभ्यस्यतीति ( निम्रम् ) सुपीति योगविभागात् "आतोऽनुपसर्गे''इति वा कः नेनींचभाववचनत्वेन मनत्यर्थस्थाविशेषणान्न तं प्रतीहोपसर्गत्वं, दिने आम्रायत इति ( द्युम्रम् ) घुशब्दो दिनचनम्, दृश्यते च धारयेरत्र ( द्यून् ) सुतरामाम्रायत इति (सुम्री) सुखम् घञर्थे कः 912

म्ना  अभ्यासे 
- मनति । म्नायते । मम्नौ । निम्नम् । सुम्नम् । द्युम्नम् । अम्नाती । व्याकरणे ।। 933 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“म्ना अभ्यासे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> प्रायेणायमाङ्पूर्वक एव प्रयुज्यते। </li> <li>‘अभ्यासः = पारम्पर्येण वृत्तिः।’ इति क्षीरस्वामी। </li> <li>म्नायकः-यिका, म्नापकः-पिका, मिम्नासकः-सिका, माम्नायकः-यिका;</li> <li> म्नाता-त्री;</li> <li> म्नापयिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि प्रातिस्विकरूपाणि <a href="#foot_krm03">3</a> विना भौवादिकधमतिवत् <a href="#foot_krm04">4</a> ज्ञेयानि। </li> <li><a href="#foot_krm05">5</a> आमनन्-ती, <a href="#foot_krm06">6</a> व्यत्यामनमानः, <a href="#foot_krm07">7</a> निम्नम्, <a href="#foot_krm08">8</a> द्युम्नम्, <a href="#foot_krm09">9</a> सुम्नम्, <a href="#foot_krm10">10</a> आम्नायः इतीमानि रूपाण्यस्येति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१३२०)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९२९। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [पृष्ठम्१०५९+ २९]</li> <li id="foot_krm04">04 => (९२४)</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। शतरि, शपि ‘पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्तिसर्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमन--’ (७-३-७८) इत्यादिनाऽस्य मनादेशे पररूपे च रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[२। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानचि, शपि मनादेशे रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[३। नीचभावमभ्यस्तीति निम्नम्। ‘सुपि--’ (३-२-४) इति योगविभागात्, ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति वा कप्रत्यये, ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपे च रूपमेवम्। अत्र धातुवृत्तौ तु --“ --‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति वा कः। नेर्नीचभाववचनत्वेन मन्य (न?) त्यर्थस्याविशेषणान्न तं प्रतीहोपसर्गत्वम्।” इत्युक्तम्। तदिहावधेयम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[४। दिने आम्नायते इति द्युम्नम्। द्युशब्दो दिनवचनः। अत्रापि कप्रत्यये रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[५। सुतरामाम्नायते इति सुम्नम् = सुखम्। ‘घञर्थे कविधानम्--’ (वा। ३-३-५८) इति घञर्थे कप्रत्यये रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[६। आ = समन्तात् म्नायते इति आम्नायः = वेदः। घञि ‘आतो युक्--’ (७-३-३३) इति युगागमे च रूपमेवम्।]]</li></ul>

म्ना (म्ना॒ अभ्यासे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = म्नानम्
अनीयर् = म्नानीयः - म्नानीया
ण्वुल् = म्नायकः - म्नायिका
तुमुँन् = म्नातुम्
तव्य = म्नातव्यः - म्नातव्या
तृच् = म्नाता - म्नात्री
क्त्वा = म्नात्वा
ल्यप् = प्रम्नाय
क्तवतुँ = म्नातवान् - म्नातवती
क्त = म्नातः - म्नाता
शतृँ = मनन् - मनन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

म्ना  अभ्यासे
- (अर्थविवरणम्) अभ्यासः पारम्पर्येण वृत्तिः 
म्नो मनः (द्र0 7378) आमनति  आम्नायः  नामन्सीमन् (उ0 4151) इति नाम  898

मनसागोचरीकारे
1.2.3
चित्ते करोति चित्ते कुरुते[g] मनसि करोति मनसि कुरुते उरसि करोति उरसि कुरुते[h]

manasi- (also manasī-, q.v.)-karoti (= Pali manasi-k°; very rare in Skt., essentially Buddhist word; cf. manasi-, manasī-, manas-kāra, which seem not to occur in Skt. at all), concentrates the mind on, reflects (intently) on, with acc. (a rare case of gen. s.v. manasī-k°): sādhu ca suṣṭhu ca °kuru Mvy 〔6315〕; SP 〔38.10〕; 〔346.6〕; Sukh 〔5.1〕; °karoti LV 〔378.16〕; °kurvanti SP 〔72.15〕 (KN printed, as sometimes elsewhere, as two words); °karotha Mv 〔i.334.1, 2〕, etc.; °kurvāṇasya Gv 〔504.19〕; °kariṣyanti SP 〔478.7〕; °kartavya Av 〔ii.140.8〕; °kṛta (ppp.) SP 〔60.14〕; very common, often (as in some of the above) with parallel synonyms like cintayati; esp. with yoniśaḥ (or ayoniśaḥ), q.v. for examples.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

मनसि loc. of मनस्, in comp.


मनसि (manasi)

Monier Williams Cologne

Hindi

Edgerton Buddhist Hybrid

Akhyata Chandrika