| YouTube Channel

मनःशिला (manaHzilA)

 
Capeller Eng
English
मनः°शिला
f.
red arsenic.
Spoken Sanskrit
English
मनःशिला - manaHzilA -
f.
- redarsenic
सोमल - somala -
m.
- arsenicoxide
हरताल - haratAla -
m.
- arsenictrisulphide [ not: hartal ... ]
नैपाली - naipAlI -
f.
- arsenic
कुनटी - kunaTI -
f.
- arsenic
कटम्भरा - kaTambharA -
f.
- red arsenic
कनटी - kanaTI -
f.
- red arsenic
करवीरका - karavIrakA -
f.
- red arsenic
करवीरा - karavIrA -
f.
- red arsenic
कल्याणिका - kalyANikA -
f.
- red arsenic
कुलटापती - kulaTApatI -
f.
- red arsenic
कुम्भकारी - kumbhakArI -
f.
- red arsenic
कुनटी - kunaTI -
f.
- red arsenic
तरुणपीतिका - taruNapItikA -
f.
- red arsenic
दिव्यौषधि - divyauSadhi -
f.
- red arsenic
नटी - naTI -
f.
- red arsenic
नागजिह्विका - nAgajihvikA -
f.
- red arsenic
नागमातृ - nAgamAtR -
f.
- red arsenic
नैपाली - naipAlI -
f.
- red arsenic
नली - nalI -
f.
- red arsenic
मनःशिला manaHzilA
f.
realgar
रसनेत्री rasanetrI
f.
realgar
रसनेत्रिका rasanetrikA
f.
realgar
रोचनी rocanI
f.
realgar
रोगशिला rogazilA
f.
realgar
मानन mAnana
adj.
consisting of realgar or red arsenic
मनःशिला manaHzilA
f.
red arsenic
सोमल somala
m.
arsenic oxide
हरताल haratAla
m.
arsenic trisulphide [ not: hartal ... ]
पायु pAyu
m.
arse [ vulg. ]
अस्त्रशाला astrazAlA
f.
arsenal
आयुधशाला AyudhazAlA
f.
arsenal
नैपाली naipAlI
f.
arsenic
कुनटी kunaTI
f.
arsenic
शस्त्रसमूह zastrasamUha
m.
arsenal
अस्त्रागार astrAgAra
n.
arsenal
आयुधागार AyudhAgAra
n.
arsenal
पायु pAyu
m.
arsehole
विवादप्रिय vivAdapriya
m.
smart-arse
कटम्भरा kaTambharA
f.
red arsenic
कनटी kanaTI
f.
red arsenic
करवीरका karavIrakA
f.
red arsenic
करवीरा karavIrA
f.
red arsenic
कल्याणिका kalyANikA
f.
red arsenic
कुलटापती kulaTApatI
f.
red arsenic
कुम्भकारी kumbhakArI
f.
red arsenic
Monier Williams Cologne
English
मनः—शिला
f.
(L. also °ल
m.
cf.
comp. ) realgar, red arsenic,
MBh.
Kāv.
&c.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मनःशिला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೆಣಶಿಲೆ /ಒಂದು ಗೌರಿಕ ಧಾತು
निष्पत्तिः - > शाकपार्थिवादिः
व्युत्पत्तिः - > मनःशब्दवाच्या शिला
प्रयोगाः - > "अथाङुलिभ्यां हरितालमाद्रं माङ्गल्यमादाय मनःशिलां च"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-२३
मनःशिला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಿಶಿನ
विस्तारः - > वैज०
L R Vaidya
English
manas-SilA {% f. %} red arsenic, टंकैर्मनःशिलगुहेव Mrich.i., R.xii.80.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गन्धाश्मा शुल्वपामाकुष्ठारिर्गन्धिकगन्धकौ १०५७
सौगन्धिकः शुकपुच्छो हरितालं तु पिञ्जरम्
विडालकं विस्रगन्धि खर्जूरं वंशपत्त्रकम् १०५८
आलपीतनतालानि गोदन्तं नटमण्डनम्
वङ्गारिर्लोमहृच्चाथ मनोगुप्ता मनःशिला १०५९
करवीरा नागमाता रोचनी रसनेत्रिका
नैपाली कुनटी गोला मनोह्वा नागजिह्विका १०६०
-wordlist-
गन्धाश्मन् (पुं), शुल्वारि (पुं), पामारि (पुं), कुष्ठारि (पुं), गन्धिक (पुं), गन्धक (पुं), सौगन्धिक (पुं), शुकपुच्छ (पुं), हरिताल (क्ली), पिञ्जर (क्ली), विडालक (क्ली), विस्रगन्धि (क्ली), खर्जूर (क्ली), वंशपत्रक (क्ली), आल (क्ली), पीतन (क्ली), ताल (क्ली), गोदन्त (क्ली), नटमण्डन (क्ली), वङ्गारि (पुं), लोमहृत् (क्ली), मनोगुप्ता (स्त्री), मनःशिला (स्त्री), करवीरा (स्त्री), नागमाता (स्त्री), रोचनी (स्त्री), रसनेत्रिका (स्त्री), नेपाली (स्त्री), कुनटी (स्त्री), गोला (स्त्री), मनोह्वा (स्त्री), नागजिह्विका (स्त्री)
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मनःशिला
Root: मनःशिला
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
Shloka(s):
2|9|108|1 मनःशिला मनोगुप्ता मनोह्वा नागजिह्विका। (वैश्यवर्गः)
2|9|108|2 नैपाली कुनटी गोला यवक्षारो यवाग्रजः॥ (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
2|9|108|1 मनःशिला (मनःशिला) (स्त्री)
2|9|108|1 मनोगुप्ता (मनोगुप्ता) (स्त्री)
2|9|108|1 मनोह्वा (मनोह्वा) (स्त्री)
2|9|108|1 नागजिह्विका (नागजिह्विका) (स्त्री)
2|9|108|2 नैपाली (नैपाली) (स्त्री)
2|9|108|2 कुनटी (कुनटी) (स्त्री)
2|9|108|2 गोला (गोला) (स्त्री)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः धातुविशेषः
जातिः मूलकम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मनःशिला,
स्त्री,
(मनः शिलति आददाति आक-र्षति गन्धेनेति शिल + कः स्त्रियां टाप् ।यद्वा, मनःप्रसादिका शिला धातुविशेषः ।)रक्तवर्णधातुविशेषः मञ्छल इति भाषा
(यथा, कुमारे ५५ ।“मनःशिलाविच्छुरिता निषेदुःशैलेयनद्धेषु शिलातलेषु
”)सा तु लक्ष्मीवीर्य्यम् इति वैद्यकम्
तत्प-र्य्यायः कुनटी मनोज्ञा नागजिह्विका ।इत्यमरः १०८
नैपाली ५शिला इति रत्नमाला
मनोह्वा नेपा-लिका मनोगुप्ता कल्याणिका १० रोग-शिला ११ इति राजनिर्घण्टः
गोला १२दिव्यौषधिः १३ इति भावप्रकाशः
अस्यागुणाः कटुत्वम् स्निग्धत्वम् लेखनत्वम् ।विषभूतावेशभयोन्मादनाशित्वम् वश्यकारि-त्वञ्च इति राजनिर्घण्टः
अपि तिक्त-त्वम् कफनाशित्वम् सारकत्वम् छर्द्दि-कारित्वम् कुष्ठज्वरपाण्डुकासश्वासनाशि-त्वम् शुक्रमङ्गलकारित्वञ्च इति राजवल्लभः
अन्यच्च ।“मनःशिला गुरुर्ब्बल्या सरोष्णा लेखनी कटुः ।तिक्ता स्निग्धा विषश्वासकासभूतकफास्रनुत्
मनःशिला मन्दबलं करोतिजन्तुं ध्रुवं शोधनमन्तरेण ।मलानुबन्धं किल मूत्ररोधंसशर्करं कृच्छ्रगदञ्च कुर्य्यात्
”इति भावप्रकाशः
(अस्याः पर्य्यायः शोधनं गुणाश्च यथा, --“मनःशिला नेपाली शिलाह्वा नागजिह्विका ।मनोज्ञा कुनटी गोली करञ्जी करवीरिका
मनोह्वा ओड्रपुष्पाभा शस्यते सर्व्वकर्म्मसु
”“जयन्ती भृङ्गराजोत्थै रक्तागस्त्यरसैः शिला
दोलायन्त्रे दिनं पाच्या यामं छागस्य मूत्रके ।क्षालयेदारनालेन सर्व्वरोगेषु योजयेत्
”मतान्तरे मनःशिलाशुद्धिर्यथा, --“अगस्त्यपत्रतोयेन भाविता सप्तवासरम् ।शृङ्गवेररसैर्वापि विशुध्यति मनःशिला ।कटुः स्निग्धा शिला तिक्ता कफघ्नी लेखनी सरा ।भूतावेशभयं हन्ति कासश्वासहरा शुभा
”इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणाधि-कारे
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मनःशिला स्त्री मनःशब्दवाच्या शिला (मन्छल) रक्त-वर्णे उपधातुभेदे “मनःशिलाविच्छुरिता निषेदुः”कुमारः पृष० वा ह्रस्वे पुंस्त्वमपि “टङ्कैर्मनःशिल-गुहैरविदार्य्यमाणेति भरतधृतवाक्यम्