| YouTube Channel

मधुसूदनः (madhusUdanaH)

 
Hindi
Hindi
मधु का हत्यारा
Apte Hindi
Hindi
मधुसूदनः
पुं*
 मधु-सूदनः -
विष्णु के विशेषण
मधुसूदनः
पुं*
 मधु-सूदनः -
भौंरा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भ्रमरः, द्विरेफः, मधुव्रतः, मधुकरः, मधुलिट्, मधुपः, अलिः, अली, पुष्पलिट्, भृङ्गः, षट्पदः, कलालापकः, शिलीमुखः, पुष्पन्धयः, मधुकृत्, द्विपः, भसरः, चञ्चरिकः, सुकाण्डी, मधुलोलुपः, मधुमारकः, इन्दिन्दिरः, मधुपरः, लम्बः, पुष्पकीटः, मधुसूदनः, भृङ्गराजः, मधुलेही, रेणुवासः, कामुकः, कलिङ्गपक्षी, मार्कवः, भृङ्गरजः, अङ्गार्कः, भृङ्गारः
noun
कीटविशेषः, प्रतिकुसुमं भ्राम्यन् कृष्णकीटः।
"भ्रमराणां कदम्बः प्रियः अस्ति।"
Synonyms:
 विष्णुः, नारायणः, कृष्णः, वैकुण्ठः, विष्टरश्रवाः, दामोदरः, हृषीकेशः, केशवः, माधवः, स्वभूः, दैत्यारिः, पुण्डरीकाक्षः, गोविन्दः, गरुडध्वजः, पीताम्बरः, अच्युतः, शार्ङ्गी, विष्वक्सेनः, जनार्दनः, उपेन्द्रः, इन्द्रावरजः, चक्रपाणिः, चतुर्भुजः, पद्मनाभः, मधुरिपुः, वासुदेवः, त्रिविक्रमः, दैवकीनन्दनः, शौरिः, श्रीपतिः, पुरुषोत्तमः, वनमाली, बलिध्वंसी, कंसारातिः, अधोक्षजः, विश्वम्भरः, कैटभजित्, विधुः, श्रीवत्सलाञछनः, पुराणपुरुषः, वृष्णिः, शतधामा, गदाग्रजः, एकशृङ्गः, जगन्नाथः, विश्वरूपः, सनातनः, मुकुन्दः, राहुभेदी, वामनः, शिवकीर्तनः, श्रीनिवासः, अजः, वासुः, श्रीहरिः, कंसारिः, नृहरिः, विभुः, मधुजित्, मधुसूदनः, कान्तः, पुरुषः, श्रीगर्भः, श्रीकरः, श्रीमान्, श्रीधरः, श्रीनिकेतनः, श्रीकान्तः, श्रीशः, प्रभुः, जगदीशः, गदाधरः, अजितः, जितामित्रः, ऋतधामा, शशबिन्दुः, पुनर्वसुः, आदिदेवः, श्रीवराहः, सहस्रवदनः, त्रिपात्, ऊर्ध्वदेवः, गृध्नुः, हरिः, यादवः, चाणूरसूदनः, सदायोगी, ध्रुवः, हेमशङ्खः, शतावर्त्ती, कालनेमिरिपुः, सोमसिन्धुः, विरिञ्चिः, धरणीधरः, बहुमूर्द्धा, वर्धमानः, शतानन्दः, वृषान्तकः, रन्तिदेवः, वृषाकपिः, जिष्णुः, दाशार्हः, अब्धिशयनः, इन्द्रानुजः, जलशयः, यज्ञपुरुषः, तार्क्षध्वजः, षड्बिन्दुः, पद्मेशः, मार्जः, जिनः, कुमोदकः, जह्नुः, वसुः, शतावर्तः, मुञ्जकेशी, बभ्रुः, वेधाः, प्रस्निशृङ्गः, आत्मभूः, सुवर्णबिन्दुः, श्रीवत्सः, गदाभृत्, शार्ङ्गभृत्, चक्रभृत्, श्रीवत्सभृत्, शङ्खभृत्, जलशायी, मुरमर्दनः, लक्ष्मीपतिः, मुरारिः, अमृतः, अरिष्टनेमः, कपिः, केशः, जगदीशः, जनार्दनः, जिनः, जिष्णुः, विक्रमः, शर्वः
noun
देवताविशेषः हिन्दुधर्मानुसारं जगतः पालनकर्ता।
"एकादशस्तथा त्वष्टा द्वादशो विष्णुरुच्यते जघन्यजस्तु सर्वेषामादित्यानां गुणाधिकः।"
Synonyms:
 मधुसूदनः
noun
विदुषां नामविशेषः ।
"नैकेषां विदुषां नाम मधुसूदनः अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मधुसूदनः,
पुं,
 (मधु पुष्परसं सूदयति भक्षय-तोति । सूद् + णिच् + ल्युः ।) भ्रमरः । इतिजटाधरः ॥
(मधुं तन्नामानं असुरं सूद-यति नाशयतीति । सूद् + णिच् + ल्युः ।)श्रीकृष्णः । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
(पक्षद्वयेएकः श्लिष्टश्लोको यथा, छन्दोमञ्जर्य्याम् ।११ । ३ ।“वनेषु कृत्वा सुरभिप्रचारंप्रकाममुग्धो मधुवासरेषु ।गायन् कलं क्रीडति पद्मिनीषुमधूनि पीत्वा मधुसूदनोऽसौ ॥
”)श्रीकृष्णपक्षे व्युत्पत्तिर्यथा, --“सूदनं मधुदैत्यस्य यस्मात् स मधुसूदनः ।इति सन्तो वदन्तीशं वेदैर्भिन्नार्थमीप्सितम् ॥
मधु क्लीवञ्च माध्वीके कृतकर्म्मशुभाशुभे ।भक्तानां कर्म्मणाञ्चैव सूदनं मधुसूदनः ॥
परिणामाशुभं कर्म्म भ्रान्तानां मधुरं मधु ।करोति सूदनं यो हि स एव मधुसूदनः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे ११० अध्यायः ॥
तस्य स्मरणफलम् ।“महाविपत्तौ संसारे यः स्मरेन्मधुसूदनम् ।विपत्तौ तस्य सम्पत्तिर्भवेदित्याह शङ्करः ॥
”तत्रैव प्रकृतिखण्डे ३४ अध्यायः ॥
(सरस्वत्युपनामकः कविविशेषः । यथा, श्रीमद्-भगवद्गीताटीकायाम् । “व्याख्यातं भगवत्पदैःप्रतिपदं श्रीशङ्कराख्यैः पुनर्व्विस्पष्टं मधुसूद-नेन मुनिना स्वज्ञानसिद्ध्यै कृतम् ॥
” अयंहि अद्वैतसिद्धिप्रस्थानभेदभगवद्गीताटीका-महिम्नस्तवटीकासिद्धान्तबिन्दुटीकाद्यनेकग्रन्थ-कर्त्ता ॥
)