| YouTube Channel

मधुरा (madhurA)

 
Monier Williams Cologne
English
मधुरा
f.
 Anethum Sowa or Panmorium,
L.
Beta Bengalensis,
L.
Asparagus Racemosus and other plants,
L.
liquorice,
L.
a kind of root similar to ginger,
L.
sour rice-water,
L.
N.
 of a town (= मथुरा),
Pat.
 on
Pāṇ.
 i, 2, 51,
Vārtt.
 5
of the tutelary deity of the race of Vandhula,
Cat.
Macdonell
English
मधुरा madhurā,
f.
 N. of a city (= Mathurā).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मधुरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಧುರಾನಗರ /ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವತರಿಸಿದ ಸ್ಥಳ /ಶೂರಸೇನನ ರಾಜಧಾನಿ
मधुरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅತಿಮಧುರ
मधुरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುಳಿತ ಗಂಜಿ
मधुरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಬ್ಬಸಿಗೆ
मधुरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಕ್ಕರೆ ಕುಂಬಳ /ಸಿಹಿ ಕುಂಬಳ
मधुरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುರುಟಗೆ ಗಿಡ
मधुरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಜವಾನ /ಓಮ
व्युत्पत्तिः - > मधुरस्त्यस्याः
विस्तारः - > "मधुरा मधुरापुर्यां यष्टिमोदामधूलिषु । मधुकर्कटिकायां च मिश्रेयाशतपुष्पयोः" - हेम०
मधुरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲವಣಾಸುರನನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಕಾಳಿಂದೀ ನದೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಘ್ನನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಒಂದು ನಗರ
प्रयोगाः - > "उपकूलं तु कालिन्द्याः पुरीं पौरुषभूषणः । निर्ममे निर्ममोऽर्थेषु मधुरां मधुराकृतिः ॥"
उल्लेखाः - > रघु० १५-२८
L R Vaidya
English
maDura {% (I) a. (f. रा) %} 1. Sweet
2. pleasant, attractive, agreeable
3. melodious, R.ix.71.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 हिङ्गु, सहस्त्रवेधि, जतुकम्, वाल्हिकम्, वाल्हीकम्, रामठम्, जन्तुघ्नम्, वाल्ही, गृहिणी, मधुरा, सूपधूपनम्, जतु, केशरम्, उग्रगन्धम्, भूतारिः, जन्तुनाशनम्, सूपाङ्गम्, उग्रवीर्यम्, अगूढगन्धम्, भेदनम्
noun
शतपुष्पाविशेषः।
"हिङ्गुनाम्ना एव द्रव्यम् उपलभ्यते यस्य उपयोगः व्यञ्जनरूपेण औषधरूपेण वा क्रियते।"
Synonyms:
 काकोली, मधुरा, काकी, कालिका, वायसोली, क्षीरा, ध्मांक्षिका, वीरा, शुक्ला, धीरा, मेदुरा, ध्मांक्षोली, स्वादुमांसी, वयःस्था, जीवनी, शुक्लक्षीरा, पयस्विनी, पयस्या, शीतपाकी
noun
शतावर्याः इव लताप्रकारः।
"काकोल्याः मूलं भेषजरूपेण उपयुज्यते।"
Synonyms:
 मेदा, मेदोद्भवा, जीवनी, श्रेष्ठा, मणिच्छिद्रा, विभावरी, वसा, स्वल्पपर्णिका, मेदःसारा, स्नेहवती, मेदिनी, मधुरा, स्निग्धा, मेधा, द्रवा, साध्वी, शल्यदा, बहुरन्ध्रिका, पुरुषदन्तिका, जीवनी
noun
औषधिविशेषः।
"मेदा ज्वरस्य निवारणार्थम् उपयुक्ता भवति।"
Synonyms:
 संहितपुष्पिका, कारवी, मधुरा, मधुरिका, छत्त्रा, अवाक्पुष्पी, वनजा, वन्या, तालपर्णी, सुरसा, सितच्छत्त्रा, सुपुष्पा, शताह्वा, शतपुष्पा, शीतशिवा, शालीना, शालेया, मिशिः, मिश्रेया, तालपत्रा, अतिलम्बी, संहितछत्त्रिका
noun
क्षुपप्रकारः यः शाकरुपेण उपयुज्यते।
"माता द्विजायाः तथा च संहितपुष्पिकायाः शाकं निर्माति।"
Synonyms:
 शतावरी, शतमूली, बहुसुता, अभीरुः, इन्दीवरी, वरी, ऋष्यप्रोक्ता, भीरुपत्री, नारायणी, अहेरुः, रङ्गिणी, शटी, द्वीपिशत्रुः, ऋष्यगता, शतपदी, पीवरी, धीवरी, वृष्या, दिव्या, दीपिका, दरकण्ठिका, सूक्ष्मपत्रा, सुपत्रा, बहुमूला, शताह्वया, खाटुरसा, शताह्वा, लघुपर्णिका, आत्मगुप्ता, जटा, मूला, शतवीर्या, महौषधी, मधुरा, शतमूला, केशिका, शतपत्रिका, विश्वस्था, वैणवी, पार्ष्णी, वासुदेवप्रियङ्करी, दुर्मन्या, तैलवल्ली, ऋष्यप्रोक्ता
noun
क्षुपकवत् वल्लीविशेषः।
"शतावर्याः मूलं बीजं च औषधनिर्माणाय उपयुज्यते।"
Synonyms:
 हिङ्गुः, हिङ्गुकः, सहस्रवेधी, सहस्रवीर्या, शूलहृत्, शूलहृद्, शूलनाशिनी, शूलद्विट्, शालसारः, वाहिकः, रामठः, रामठम्, रमठध्वनिः, रमठम्, रक्षोघ्नः, भेदनम्, भूतारिः, भूतनाशनः, बिल्लम्, विल्लम्, बाह्लिकम्, बल्हिकम्, पिण्याकः, पिण्याकम्, पिन्यासः, दीप्तम्, उग्रगन्धम्, उग्रवीर्यम्, अत्युग्रम्, अगूढगन्धम्, जतुकम्, जन्तुघ्नम्, बाल्ही, सूपधूपनम्, जतु, जन्तुनाशनम्, सूपाङ्गम्, गृहिणी, मधुरा, केशरम्
noun
उपस्करविशेषः- बाल्हिक-पारस्य-खोरासान-मूलतानादि-देशे जायमानात् क्षुपात् निर्यासितम् उग्रगन्धी द्रव्यम्।
"हिङ्गुः उपस्कररूपेण व्यञ्जनेषु तथा च ओषधिरुपेण भेषजेषु उपयुज्यते। "
Synonyms:
 शतपुष्पा, अतिच्छत्रा, मधुरा, शताक्षी, मिशिः, मधुरिका, मिसिः, शताह्वा, अवाक्पुष्पी, कारवी, शतपुष्पिका, घोषा
noun
लघुः क्षुपः यः भेषजरूपेण तथा च व्यञ्जनरूपेण अपि उपयुज्यते।
"तेन उद्याने शतपुष्पा उप्ता।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मथुरा तु मधूपघ्नं मधुराथ गजाह्वयम् ।
स्याद्धास्तिनपुरं हस्तिनीपुरं हस्तिनापुरम् ॥ ९७८ ॥
-wordlist-
मथुरा (स्त्री), मधूपघ्न (क्ली), मधुरा (स्त्री), गजाह्वय (क्ली), हास्तिनपुर (क्ली), हस्तिनीपुर (क्ली), हस्तिनापुर (क्ली)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
दध्नि श्रीघनमङ्गल्ये तक्रे कट्वरसायणे ।
अर्शोघ्नं परमरसः कुल्माषाभिषुते पुनः ॥ ९९ ॥
गृहाम्बु मधुरा चाथ स्यात्कुस्तुम्बुरुरल्लुका ।
-wordlist-
श्रीघन (क्ली), मङ्गल्य (क्ली), कट्व (क्ली), रसायण (क्ली), अर्शोघ्न (क्ली), परमरस (पुं), गृहाम्बु (क्ली), मधुरा (स्त्री), अल्लुका (स्त्री)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: मधुरा
Root: मधुरा
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Name of a town in Śuraséna
Shloka(s):
3|1|25|1 ► मध्ये तु शूरसेनानां मधुरा नाम वै पुरी। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|25|1 ⇢ मधुरा (मधुरा) (स्त्री) ⇒ Name of a town in Śuraséna ⇒
Related word(s):
Mahabharata
English
Madhurā (XII, 3737), v. Mathurā.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मधुरा,
स्त्री,
 (मधुर + टाप् ।) शतपुष्पा ।(अस्याः पर्य्यायो यथा, --“शतपुष्पा शताह्वा च मधुरा कारवी मिसिः ।अतिलम्बी सितच्छत्रा संहिता छत्रिकापि च ।छत्रा शालेयशालीनौ मिश्रेया मधुरा मिषिः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)मिश्रेया । मथुरानगरी । मधुकर्कटिका । मेदा ।मधूली । मधूयष्टिका । इति मेदिनी । रे, १९४ ॥
काकोली । शतावरी । बृहज्जीवन्ती । पालङ्क्य-शाकम् । इति राजनिर्घण्टः ॥