| YouTube Channel

मधुमथन (madhumathana)

 
शब्दसागरः
English
मधुमथन
m.
(-नः) A name of VISHṆU.
E.
मधु the Daitya, and मथन destroyer.
Yates
English
मधु-मथन (नः) 1.
m.
Vishnu.
Wilson
English
मधुमथन
m.
(-नः) A name of VIṢṆU.
E.
मधु the Daitya, and मथन destroyer.
Monier Williams Cologne
English
मधु—मथन
m.
=
prec.
Kāv.
BhP.
Chandom.
Apte Hindi
Hindi
मधुमथनः
पुं*
मधु-मथनः -
विष्णु के विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मधुमथन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಧುವೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > मन्थ (विलोडने) - "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > मधुं मथ्नाति
प्रयोगाः - > "मधुमथनवधूरिवाह्वयन्ति"
उल्लेखाः - > माघ० ७-२५
L R Vaidya
English
maDu-maTana {% m. %} an epithet of Vishṇu, R.ix.48, Sis.xv.1.
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
विष्णु
विष्णु, कृष्ण, केशव, मञ्जुकेशी, श्रीवत्साङ्क, श्रीपति, पीतवासस्, विष्वक्सेन, विश्वरूप, मुरारि, शौरि, शार्ङ्गिन्, पद्मनाभ, मुकुन्द, गोविन्द, धरणिधर, सुपर्णकेतु, वैकुण्ठ, जलशयन, चतुर्भुज, दैत्यारि, मधुमथन, रथाङ्गपाणि, दाशार्ह, क्रतुपुरुष, वृषाकपि, जनार्दन, अधोक्षज, वासुदेव, दामोदर, श्रीधर, अच्युत, उपेन्द्र, इन्द्रावरज, बभ्र, हरि, हृषीकेश, आत्मभू, पुण्डरीकाक्ष, श्रीवत्स, विष्टरश्रवस्, नारायण, जगन्नाथ, वनमाली, गदाधर, सनातन, जिन, शम्भु, विधि, वेधस्, गदाग्रज, कैटभारि, अज, जिष्णु, कंसजित्, पुरुषोत्तम
विष्णुः कृष्णः केशवो मञ्जुकेशी,
श्रीवत्साङ्कः श्रीपतिः पीतवासाः
विष्वक्सेनो विश्वरूपो मुरारिः,
शौरिः शार्ङ्गी पद्मनाभो मुकुन्दः २१
गोविन्दो धरणिधरः सुपर्णकेतु-
र्वैकुण्ठो जलशयनश्चतुर्भुजश्च
दैत्यारिर्मधुमथनो रथाङ्गपाणि-
र्दाशार्हः क्रतुपुरुषो वृषाकपिः स्यात् २२
जनार्दनाधोक्षजवासुदेवं दामोदरं श्रीधरमच्युतं
उपेन्द्रमिन्द्रावरजं बभ्रं हरिं हृषीकेशमुदाहरन्ति २३
आत्मभूः पुण्डरीकाक्षः श्रीवत्सो विष्टरश्रवाः
नारायणो जगन्नाथो वनमाली गदाधरः २४
सनातनो जिनः शम्भुर्विधिर्वेधा गदाग्रजः
कैटभारिरजो जिष्णुः कंसजित्पुरुषोत्तमः २५
verse 1.1.1.21
page 0004
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मधुमथनः,
पुं,
(मधुं तन्नामानं दैत्यं मथ्नातीति ।मन्थ + ल्यु ।) विष्णुः इति हलायुधः
(यथा, भागवते ३९ ।“सर्व्वात्मनि निरतनिर्वृ तमनसः कथमुह वाएते मधुमथन ! पुनः स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रिय-सुहृदः साधवस्तच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्तिन यत्र पुनरयं संसारपर्य्यावर्त्तः
”)