| YouTube Channel

मधुपर्कः (madhuparkaH)

 
Apte Hindi
Hindi
मधुपर्कः
पुं*
मधु-पर्कः -
"‘शहद का मिश्रण’ एक सम्मानयुक्त उपहार जो किसी अतिथि को या कन्या के द्वार पर जाने पर दूल्हे को अर्पित किया जाता हैं, इसमें निम्नांकित पाँच पदार्थ डाले जाते हैं-"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
पञ्चामृतम्, मधुपर्कः, चरणामृतम्
noun
शर्करा-दुग्ध-घृत-दधि-मधु-घटितम् पेयः पदार्थः यं हिन्दूजनाः श्रद्धासमवेतं प्रसादत्वेन पीयते।
"पुरोहितः सत्यनारायणपूजायाः उपरान्तं पञ्चामृतम् अभ्यददत्।"
Synonyms:
मधुपर्कः
noun
एकः ग्रन्थः
"मधुपर्कस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
मधुपर्कः
noun
गरुडस्य पुत्रः
"मधुपर्कस्य उल्लेखः महाभारते वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मधुपर्कः,
पुं,
(पृची + घञ् मधुना पर्कःसम्पर्को यस्य मधुना संयोजनात् तथात्वम् ।)षोडशोपचारपूजान्तर्गतषष्ठोपचारः तस्यप्रमाणं यथा, --“दधि सर्पिर्ज्जलं क्षौद्रं सितैताभिस्तु पञ्चभिः ।प्रोच्यते मधुपर्कस्तु सर्व्वदेवौघतुष्टये
जलन्तु सर्व्वतः स्वल्पं सिता दधि घृतं समम् ।सर्व्वेषामधिकं क्षौद्रं मधुपर्के प्रयोजयेत्
तद्दद्यात् कांस्यपात्रेण रौक्मश्वेतभवेन वा ।ज्योतिष्टोमाश्वमेधादौ पूर्त्ते चेष्टे प्रपूजने
मधुपर्कः प्रतिष्ठोऽयं सर्व्वदेवौघतुष्टिदः ।धर्म्मार्थकाममोक्षाणां साधकः परिकीर्त्तितः
मधुपर्कः सौख्यभोग्यतुष्टिपुष्टिप्रदायकः
”इति कालिकापुराणे ६७ अध्यायः
अपि ।“आज्यं दधिमधुमिश्रं मधुपर्कं विदुर्ब्बुधाः
”इति तन्त्रसारः
तद्दाने मुद्रा यथा, --“संयुक्तानामिकाङ्गुष्ठा तिस्रोऽन्याः संप्र-सारिताः ।मधुपर्के सा मुद्रा विद्बद्भिः परिकीर्त्तिता
”इति हरिभक्तिविलासः