| YouTube Channel

मद्गुर (madgura)

 
शब्दसागरः
English
मद्गुर
m.
 (-रः) A fish, (Macropteronatus Magur, Ham. )
E.
 मद् to intoxi-
cate, उरच् Unādi
aff.
 , and गुक् augment, form
irr
 .
also with
कन् added मद्गुरक ।
Capeller Eng
English
मद्गुर
m.
 a kind of fish
a diver or pearl fisher (a
cert.
 caste).
Yates
English
मद्गुर (रः) 1.
m.
 A sheat fish.
Spoken Sanskrit
English
मद्गुर madgura
m.
 kind of sheatfish [ Silurus pelorius - Bot. ]
मद्गुर madgura
m.
 pearl-fisher
मद्गुर madgura
m.
 species of fish
मद्गुर madgura
m.
 diver
Wilson
English
मद्गुर
m.
 (-रः) A fish, (Macropteronatus Magur, HAM.)
E.
 मद to intoxicate, उरच् Uṇādi
aff.
 , and गुक् augment, form
irr
 .
also with कन् added, मद्गुरक्.
Apte
English
मद्गुरः [madgurḥ], [मद् गुक् उरच् न्यङक्वा˚
cf.
Uṇ.*
 4.41]
A diver, pearl-fisher.
A kind of sheat-fish.
N.
 of a degraded mixed tribe
see मद्गु (5).
Apte 1890
English
मद्गुरः [मद् गुक् उरच् न्यंक्वा° cf. Uṇ. 1. 41] 1 A diver, pearl-fisher.
2 A kind of sheat-fish.
3 N. of a degraded mixed tribe
see मद्गु (5).
Monier Williams Cologne
English
मद्गुर
m.
 (Uṇ. i, 42) a species of fish, Macropteronatus Magur,
Lalit.
Bhpr.
 (-प्रिया
f.
 a female M°,
L.
 )
a diver, pearl-fisher (as a partic. mixed caste),
MBh.
Hariv.
Monier Williams 1872
English
मद्गुर, अस्, m. (probably fr. rt. मज्ज्, but ac-
cording to Uṇādi-s. 1. 42. fr. rt. 2. मद्), a species
of fish (Macropteronatus Magur)
a kind of sheat-
fish [cf. कर्ण-म्°]
a diver, pearl-fisher.
—मद्-
गुर-प्रिया, f. the female of the above fish.
Benfey
English
मद्गुर मद्गुर, i. e. मज्ज् + उर (see
मज्ज्),
m.
 A sort of fish.
Apte Hindi
Hindi
मद्गुरः
पुं*
 - "मद + गुक् + उरच्, न्यङ्क्वा*"
"गोताखोर, मोती निकालने वाला"
मद्गुरः
पुं*
 - -
जर्मनमछली
मद्गुरः
पुं*
 - -
एक पतित वर्णसंकर जाति-दे* मद्गु (5)
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मद्गुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಮೀನು
निष्पत्तिः - > टु मस्जो (शुद्धौ), मदी (हर्षे) वा "उरच्" (उ० १-४१) । निपा० ।
व्युत्पत्तिः - > मज्जति इति
मद्गुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ಮಿಶ್ರಜಾತಿಯವನು
मद्गुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುತ್ತಿನ ಚಿಪ್ಪಿಗಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವವನು
L R Vaidya
English
madgura {% m. %} 1. A pearl-fisher
2. a kind of sheat-fish
3. name of a mixed tribe.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
madgura, once (by error?) madguru, madgula, also (v.l.) maṅgula, in comp. with chavi (= Pali maṅgurachavi
also maṅgula, as separate adj.
cf. perh. AMg. and general Pkt. maṅgula, evil, homely, inauspicious
prob. not connected with Skt. madgura, Lex. maṅgura, a certain fish, unless indeed the fish was named for its color), something like sallow(-complexioned), unhealthy (in aspect): madgura-chavir vata bhoḥ śramaṇo gautamaḥ LV 〔255.5〕 and (with vv.ll. maṅgula°, mañjura°) 〔256.8〕
same passage, madgura-(but one ms. once, both mss. the other time, madgula-)-chavi dāni śramaṇo gautamo Mv 〔ii.126.11〕
〔127.15〕
read (a-)madguru-cchavir MSV 〔i.36.17〕, of a cakravartinʼs strīratna.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मद्गुरस्तु राजशृङ्गः शृङ्गी तु मद्गुरप्रिया ।
-wordlist-
मद्गुर (पुं), राजशृङ्ग (पुं), शृङ्गी (स्त्री), मद्गुरप्रिया (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
शाल
शाल, शकुल, कुलिश, राजीव, रोहित, पल्लवक, शृङ्गी, मद्गुर, वागुस, नन्द्य, आवर्त, महामत्स्य
शालः शकुलः कुलिशो राजीवो रोहितश्च पल्लवकः ।
शृङ्गीमद्गुरवागुसनन्द्यावर्तादयो महामत्स्याः ॥ ६५९ ॥
verse 3.1.1.659
page 0075
Mahabharata
English
Madgura (“pearl-fisher”), name of a caste: XIII, 2583 (dāsaṃ nāvopajīvanaṃ).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मद्गुरः,
पुं,
 (माद्यति जलं प्राप्य हृष्यतीति ।मद् + “मद्गुरादयश्च ।” उणा० । १ । ४२ ।इति उरच् निपातितश्च ।) मत्स्यविशेषः ।इत्यमरः । १ । १० । १९ ॥
मागुर इति भाषा ।(यथा । ललितविस्तरे । ३२० । ७ ।“श्रमणो गौतमः श्यामको वत भोश्रमणो गौतमो मद्गुरच्छविः ।”)अस्य गुणाः । मधुरत्वम् । स्निग्धत्वम् । संग्रा-हित्वम् । शुक्लत्वम् । गुरुत्वञ्च । इति राज-वल्लभः ॥
(यथाच भावप्रकाशपूर्व्वखण्डे द्वितीय-भागे ।“मद्गुरो वातहृद्बल्यो वृष्यः कफकरो लघुः ॥
”वर्णशङ्करजातितिशेषः । यथा, महाभारते ।१३ । २५ । ८३ ।“निषादं मुद्गुरं सूते दाशं नावोपजीविनम् ।”“मद्गून् मीनविशेषान् राति आदत्ते इतिरा + कः । तम् ।” इति तट्टीकायां नीलकण्ठः ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मद्गुर पुंस्त्री० मद--अरच न्यङ्क्वा० । (मागुर) १ मत्स्यमेदे । स्वार्थेस । तत्रैव अमरा स्त्रियां ङीप् । तद्गुणाः मत्स्यशब्देभावप्र० उक्ताः । “निषादो मद्गुरं सूते” भा० अनु० ४८उक्ते २ सङ्कीर्णजातिभेदे (डुबुरि) पुंस्त्री० । “मद्गूनिमीनभेदान् लाति ला--क लस्य रः” नीलकण्ठः । जल-मज्जनेन मीनहारित्वात् तस्य तथात्वम् । “तस्मादेते जलेमग्नाः मद्गुरा नाम विश्रुताः । ये हरन्ति सदाऽसं-ख्यान् समुद्रोदरचारिणः” हरिवं० ९५ अ० ।
Capeller
German
मद्गुर
m.
 Art Fisch
Taucher (best. Kaste).