| YouTube Channel

मत्सरः (matsaraH)

 
Apte Hindi
Hindi
मत्सरः
पुं*
 - मद् + सरन्
"ईर्ष्यालु, डाह करनेवाला"
मत्सरः
पुं*
 - -
"अतृप्त लालची, लोभी"
मत्सरः
पुं*
 - -
दरिद्र
मत्सरः
पुं*
 - -
दुष्ट
मत्सरः
पुं*
 - -
"ईर्ष्या, डाह"
मत्सरः
पुं*
 - -
"विरोधिता, शत्रुता"
मत्सरः
पुं*
 - -
घमंड
मत्सरः
पुं*
 - -
"लोभ, लालच"
मत्सरः
पुं*
 - -
"क्रोध, कोपावेश"
मत्सरः
पुं*
 - -
डांस या मच्छर
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मत्सरः, स्वार्थबुद्धिः, मात्सर्यभावः, आत्मम्भरित्वम्, स्वलाभबुद्धिः
noun
स्वार्थिनः अवस्था भावः वा।
"लेखापालस्य मत्सरस्य कारणात् जनाः घृणाम् अकुर्वन्।"
Synonyms:
 मत्सरः, मात्सर्यम्, मत्सरता, ईर्ष्या, असूया, स्पर्धा, सापत्न्यम्, सापत्नभावः, दृष्टिवक्रता, अक्षान्तिः
noun
परोत्कर्षासहिष्णुता।
"मम उत्कर्षं दृष्ट्वा तस्य मनसि मत्सरो जातः।"
Tamil
Tamil
மத்ஸர: : பொறாமை, கோபம், துவேஷம், கர்வம், விரோதம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मत्सरः
Root: मत्सरः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ hot
⇒ sharp
⇒ acrid
⇒ bitter
⇒ fierce
⇒ caustic
⇒ pungent
⇒ envious
⇒ pungency
⇒ acerbity
⇒ impetuous
⇒ displeasing
⇒ ill-smelling
⇒ strong-scented
⇒ kind of camphor
⇒ stimulating [smell]
⇒ caustic displeasing
⇒ disagreeable [as sounds]
⇒ sampangi [Michelia champaca - Bot.]
⇒ pointed gourd [Trichosanthes Dioeca Roxb - Bot.]
Shloka(s):
3|3|35|2 ► रसे कटुः कट्वकार्ये त्रिषु मत्सरतीक्ष्णयोः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|35|2 ⇢ कटुः (कटु) (पुं) ⇒ hot, sharp, acrid, bitter, fierce, caustic, pungent, envious, pungency, acerbity, impetuous, displeasing, ill-smelling, strong-scented, kind of camphor, stimulating [smell], caustic displeasing, disagreeable [as sounds], sampangi [Michelia champaca - Bot.], pointed gourd [Trichosanthes Dioeca Roxb - Bot.]
➠ 3|3|35|2 ⇢ कटुः (कटु) (स्त्री) ⇒ hot, sharp, acrid, bitter, fierce, caustic, pungent, envious, pungency, acerbity, impetuous, displeasing, ill-smelling, strong-scented, kind of camphor, stimulating [smell], caustic displeasing, disagreeable [as sounds], sampangi [Michelia champaca - Bot.], pointed gourd [Trichosanthes Dioeca Roxb - Bot.]
➠ 3|3|35|2 ⇢ कटु (कटु) (नपुं) ⇒ hot, sharp, acrid, bitter, fierce, caustic, pungent, envious, pungency, acerbity, impetuous, displeasing, ill-smelling, strong-scented, kind of camphor, stimulating [smell], caustic displeasing, disagreeable [as sounds], sampangi [Michelia champaca - Bot.], pointed gourd [Trichosanthes Dioeca Roxb - Bot.]
Related word(s):
जातिः ➡ क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मत्सरः,
पुं,
 (मद्यते इति मद् + “कृधूमदिभ्यःकित् ।” उणा० । ३ । ७३ । इति सरन् ।स च कित् । यद्बा । मदा सरतीति अमर-टीका ।) अन्यशुभद्वेषः । इत्यमरः । ३ । ३ ।१७२ ॥
(यथा, कथासरित्सागरे । ४२ । ६५ ।“शीर्षान्ताद्भक्षयामास द्बितीयमपि तत्फलम् ।निसर्गसिद्धो नारीणां सपत्नीषु हि मत्सरः ॥
”)क्रोधः । इति मेदिनी । रे, १९३ ॥
मत्सरः, त्रि, (माद्यतीति । मद् हर्षे + “कृधू-मदिभ्यः कित् ।” उणा० । ३ । ७३ । इतिसरन् । स च कित् ।) असह्यपरसम्पत्तिः ।मात्सर्य्ययुक्तः । (यथा, महानिर्व्वाणतन्त्रे । १ । २६ ।“न मत्सरा नातिरुष्टा नातिलुब्धा न कामुकाः ।”)कृपणः । इत्यमरमेदिनीकरौ ॥
आत्मधिक्कार-व्रिशेषः । यथा, --“निन्दन्ति मां सदा लोका धिगस्तु मम जीव-नम् ।इत्यात्मनि भवेद्यस्तु धिक्कारः स च मत्सरः ॥
”इति पाद्मे क्रियायोगसागरे १६ अध्यायः ॥