| YouTube Channel

मतिमत् (matimat)

 
शब्दसागरः
English
मतिमत्
mfn.
(-मान्-मती-मत्) Sensible, clever, intelligent.
E.
मति, and
मतुप्
aff.
Capeller Eng
English
मतिमन्त्
a.
intelligent, wise, clever.
Yates
English
मतिमत् (मान्-मती-मत्)
a. Clever.
Wilson
English
मतिमत्
mfn.
(-मान्-मती-मत्) Sensible, clever, intelligent.
E.
मति, and मतुप्
aff.
Apte
English
मतिमत् [matimat],
a.
Clever, intelligent
मतिमतां विलोक्य दरिद्रताम्
Bh.*
1.91.
Apte 1890
English
मतिमत् a. Clever, intelligent.
Monier Williams Cologne
English
मति—मत्
mfn.
clever, intelligent, wise,
MBh.
Kāv.
&c.
मति—मत्
m.
N.
of a son of Janam-ejaya,
Hariv.
Macdonell
English
मतिमत् mati-mat,
a.
intelligent, wise, sensible
🞄-vardhana,
m.
N. of a commentator
🞄-vid,
a.
knowing oneʼs devotion or mind
🞄-viparyaya,
m.
erroneous opinion, illusion
🞄-vibhrama,
m.
mental confusion
infatuation
🞄-śālin,
a.
possessed of understanding, 🞄sensible, wise
-hīna, pp. destitute of understanding, 🞄witless, stupid.
Benfey
English
मतिमन्त् मति-मन्त्,
adj.
,
f.
मती,
Sensible, intelligent, wise, Pañc. ii. d.
20
Hit. i. d. 127, M.M.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मतिमत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿ /ಉತ್ತಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳವನು
निष्पत्तिः - > "मतुप्" (५-२-९४)
व्युत्पत्तिः - > प्रशस्ता मतिरस्यास्ति
प्रयोगाः - > "मतिमान् विनयप्रमाथिनः समुपेक्षेत समुन्नतिं द्विषः"
उल्लेखाः - > किरा० २-५२
L R Vaidya
English
mati-mat {% a. %} clever, intelligent, wise, R.v.66.
Bopp
Latin
मतिमत् (a मति sgf. 1. s. मत्) mente praeditus, sapiens.
DR. 7. 16.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
चतुर, चतुरक, निपुण, निष्ण, निष्णात, विशारद, पटु, प्रवीण, प्राज्ञ, विचक्षण, विदग्ध, पटुमति, पटिष्ठ, पटीयस्, पेशल, प्रणत, प्रतीत, अणुक, अभिज्ञ, उल्लाघ, ऋभु, ऋभुमत्, ऋभुष्ठिर, ऋभ्व, ऋभ्वन्, ऋभ्वस्, करण, कर्मठ, कर्मण्य, कलाप, कलिङ्ग, कल्य, कारयितव्यदक्ष, कुशल, कुशलिन्, कृतकर्मन्, कृतमुख, कृतिन्, कृत्नु, क्रियापटु, छेक, छेकल, छेकाल, तूर्णि, तेजीयस्, धीवन्, धीवर, धृत्वन्, धृषु, नदीष्ण, नयक, नागर, नागरक, नागरिक, निर्ग्रन्थक, निर्ग्रन्थिक, प्रोह, प्रौण, बहुपट, बुध, बुध्द, मतिमत्, मनस्विन्, मर्मज्ञ, विज्ञ, विडङ्ग, विदुर, विद्वल, शिक्व, सुधी, सुविचक्षण, समाप्त
adjective
यः चातुर्येण कार्यं करोति।
"चतुरेण आरक्षकेण अपराद्धानां एकः सङ्घः गृहीतः।"
Synonyms:
बुद्धिमत्, धीमत्, मतिमत्, मेधाविन्, मनस्विन्, सुबुद्धि, कुशलबुद्धि, शुद्धधी, कृतधी, सुबोध, मेधिर, सज्ञान, अभिज्ञ
adjective
यस्य बुद्धिः वर्तते।
"बुद्धिमते वितण्डा रोचते।"
Synonyms:
निपुण, प्रवीण, अभिज्ञ, विज्ञ, निष्णात, शिक्षित, वैज्ञानिक, कृतमुख, कृतिन्, कुशल, सङ्ख्यावत्, मतिमत्, कुशग्रीयमति, कृष्टि, विदुर, बुध, दक्ष, नेदिष्ठ, कृतधी, सुधिन्, विद्वस्, कृतकर्मन्, विचक्षण, विदग्ध, चतुर, प्रौढ, बोद्धृ, विशारद, सुमेधस्, सुमति, तीक्ष्ण, प्रेक्षावत्, विबुध, विदन्, विज्ञानिक, कुशलिन्
adjective
यः प्रकर्षेण कार्यक्षमः अस्ति।
"अर्जुनः धनुर्विद्यायां निपुणः आसीत्।"
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
धीर
धीर, धीमत्, लब्धवर्ण, विपश्चित्, वृद्ध, विद्वस्, प्राप्तरूप, अभिरूप, सूरि, प्राज्ञ, पण्डित, मनीषिन्, ज्ञ, दोषज्ञ, कोविद, प्रबुद्ध, बुध, सुधी, कृती, कृष्टि, कवि, व्यक्त, विशारद, विचक्षण, मेधाविन्, संख्यावत्, मतिमत्
धीरो धीमान् लब्धवर्णो विपश्चिद्,
वृद्धो विद्वान् प्राप्तरूपोऽभिरूपः
सूरिः प्राज्ञः पण्डितः सन्मनीषी,
ज्ञो दोषज्ञः कोविदः स्यात्प्रबुद्धः ३३२
बुधः सुधीः कृती कृष्टिः कविर्व्यक्तो विशारदः
विचक्षणश्च मेधावी संख्यावान्मतिमान्मतः ३३३
verse 2.1.1.332
page 0040
Mahabharata
English
Matimat^1, a king. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2701 (among the incarnations from the Krodhavaśa gaṇa).
Matimat^2 = Śiva (1000 names^2).
Capeller
German
मतिमन्त् einsichtsvoll, klug.