मति (mati)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मति f.
  (-तिः)
	 1. Understanding,  intellect.
	 2. Wish,  desire,  inclination. 
3. Memory,  recollection. 
	 4. Respect,  reverence.
	 5. A potherb. E.
 
मन् to respect,  &c. aff.
   क्तिन् ।

Capeller Eng

English

 मति॑ f.
  devotion,  prayer,  worship,  hymn or song of praise
thought,  purpose,  mind,  intention to (loc. ,  dat.
  ,  or infin. )
 thought, 
meditation,  opinion,  belief
 understanding,  intelligence. मत्या on
purpose or at discretion. 

 म॑ति f.
  devotion,  prayer,  worship,  hymn or song of praise
thought,  purpose,  mind,  intention to (loc. ,  dat.
  ,  or infin. )
 thought, 
meditation,  opinion,  belief
 understanding,  intelligence. मत्या on
purpose or at discretion. 

Yates

English

 मति (तिः) 2.
f.
  Understanding
wish
 memory
 respect.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मति 	-	 mati 	-	 m.
  	-	 intellect
बौद्धिकसम्पत्ति 	-	 bauddhikasampatti 	-	 f.
  	-	 intellectualproperty(IP)  [ computer ]
धिषणा 	-	  dhiSaNA 	-	 f.
  	-	 intellect
चित् 	-	  cit 	-	 f.
  	-	 intellect
धी 	-	  dhI 	-	 f.
  	-	 intellect
बुद्धि 	-	  buddhi 	-	 f.
  	-	 intellect
संविद् 	-	  saMvid 	-	 f.
  	-	 intellect
धारणा 	-	  dhAraNA 	-	 f.
  	-	 intellect
बोधनी 	-	  bodhanI 	-	 f.
  	-	 intellect
प्रतिपत्ति 	-	  pratipatti 	-	 f.
  	-	 intellect
भूरि 	-	  bhUri 	-	 f.
  	-	 intellect
महाबुद्धि 	-	  mahAbuddhi 	-	 f.
  	-	 intellect
मन्तु 	-	  mantu 	-	 f.
  	-	 intellect
शेमुषी 	-	  zemuSI 	-	 f.
  	-	 intellect
समीक्षा 	-	  samIkSA 	-	 f.
  	-	 intellect
संवित्ति 	-	  saMvitti 	-	 f.
  	-	 intellect
सिद्धि 	-	  siddhi 	-	 f.
  	-	 intellect
पुर् 	-	  pur 	-	 f.
  	-	 intellect
सङ्ख्या 	-	  saGkhyA 	-	 f.
  	-	 intellect
मनोधातु 	-	  manodhAtu 	-	 m.
  	-	 intellect

मति 	-	  mati 	-	 f.
  	-	 notion
वासना 	-	  vAsanA 	-	 f.
  	-	 notion
सञ्ज्ञा 	-	  saJjJA 	-	 f.
  	-	 notion
धी 	-	  dhI 	-	 f.
  	-	 notion
दृष्टि 	-	  dRSTi 	-	 f.
  	-	 notion
बुद्धि 	-	  buddhi 	-	 f.
  	-	 notion
मान 	-	  mAna 	-	 m.
  	-	 notion
प्रत्यय 	-	  pratyaya 	-	 m.
  	-	 notion
मनस्केत 	-	  manasketa 	-	 m.
  	-	 notion
सङ्ग्रह 	-	  saGgraha 	-	 m.
  	-	 notion
सम्प्रत्यय 	-	  sampratyaya 	-	 m.
  	-	 notion
मनोगत 	-	  manogata 	-	 n.
  	-	 notion
ग्राह 	-	  grAha 	-	 m.
  	-	 notion of
वासना 	-	  vAsanA 	-	 f.
  	-	  false notion
विकल्प 	-	  vikalpa 	-	 m.
  	-	  false notion
प्रमिति 	-	  pramiti 	-	 f.
  	-	  correct notion
प्रमा 	-	  pramA 	-	 f.
  	-	  correct notion
प्रमाण 	-	  pramANa 	-	 n.
  	-	  correct notion
मूढग्राह 	-	  mUDhagrAha 	-	 m.
  	-	  confused notion
बुद्धि 	-	  buddhi 	-	 f.
  	-	  belief or notion

 
   मति  mati f.
   creed   
   मतान्तर  matAntara n.
   another opinion or creed or sect   
   तैर्थिक  tairthika adj.
   addicted or relating to another creed   
   तीर्थिक  tIrthika m.
   adherent or head of any other than one's own creed      
            

Wilson

English

 मति
f.
  (-तिः)
1 Understanding,  intellect.
2 Wish,  desire,  inclination. 
3 Memory,  recollection. 
4 Respect,  reverence.
5 A potherb.
E.
  मन to respect,  &c.,  aff.
   क्तिन्.

Apte

English

मतिः [matiḥ],  f.
  [मन् भावे क्तिन्]

Intellect,  understanding,  sense,  knowledge,  judgment
 मतिरेव बलाद्गरीयसी H.*
  2.86
 अल्पविषया मतिः R.*
  1.2.

Mind,  heart
 मम तु मतिर्न मनागपैतु धर्मात् Bv.*
  4.26
 so दुर्मति,  सुमति.

Thought idea,  belief,  opinion,  notion,  supposition,  impression,  view
 ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम Bg.*
  18.78
 विधिरहो बलवानिति मे मतिः Bh.*
  2.98
 Pt.*
  2.19.

Intention,  design,  purpose
 see मत्या.

Resolution,  determination. 

Esteem,  regard,  respect
 बहुमतिमधिकां ययावशोकः Ki.*
  1.9.

Wish,  desire,  inclination
 तस्य तासु मतिं ज्ञात्वा धर्मात्मा वाक्य- मब्रवीत् Rām.*
  7.25.17
 प्रायोपवेशनमतिर्नृपतिर्बभूव R.*
  8.94.

Counsel,  advice.

Remembrance,  recollection. 

Ved.
  Devotion,  prayer.

An adviser.

=
  प्राणः q. v. 
 केन विज्ञानयोगेन मतिश्चित्तं समास्थिता Mb.
 *  14.21. 11 (com. ).

Activity or disposition of the mind
 न मतेर्मन्तारं मन्वीथाः Bṛi. Up.*
   3.4.2.

Blessing.  (मतिं कृ,  -धा,  -आधा 'to set the heart on',  'resolve upon',  'think of'. मत्या is used adverbially in the sense of

knowingly,  intentionally,  wilfully
 मत्या भुक्त्वाचरेत् कृच्छ्रम् Ms.*
  4.222
5.19.

under the impression that
 व्याघ्रमत्या पलायन्ते). Comp.
   -ईश्वरः an epithet of Viṣvakarman.  -कर्मन् a matter of the intellect. -गतिः f.
  mode of thought. -गर्भ a.
  full of intelligence,  intelligent,  clever. -दर्शनम् the faculty of seeing into the thoughts (of others). -द्वैधम् difference of opinion.  -निश्चयः a settled belief,  firm conviction.  -पथः the path of reflection.  -पूर्व a.
  intentional,  wilful. -पूर्वम्,  -पूर्वकम् ind.
  purposely,  intentionally,  wilfully,  willingly. -प्रकर्षः superiority of intellect,  cleverness. -भेदः change of views.

भ्रमः,  भ्रान्तिः,  विपर्यासः delusion,  mental illusion,  confusion of mind
 स्वप्नो नु माया नु मतिभ्रमो नु Ś.*
  6.9.

an error,  a mistake,  misapprehension.  -विभ्रमः,  -विभ्रंशः confusion or infatuation of mind,  madness,  frenzy. -शालिन् a.
  intelligent,  clever. -हीन a.
  stupid,  senseless,  foolish.

Apte 1890

English

 मतिः f. [मन् भावे क्तिन्] 1 Intellect,  understanding,  sense,  knowledge,  judgment
 मतिरेव बलाद्गरीयसी H. 2. 86
 अल्पविषया मतिः R. 1. 2. 
2 Mind,  heart मम तु मतिर्न मनागपैतु धर्मात् Bv. 4. 26
 so दुर्मति,  सुमति. 
3 Thought,  idea,  belief,  opinion,  notion,  supposition,  impression,  view
 विधिरहो बलवानिति मे मतिः Bh. 2. 91
 Pt. 2. 19
 Bg. 18. 78. 
4 Intention,  design,  purpose
 see मत्या. 
5 Resolution,  determination. 
6 Esteem,  regard,  respect
 Ki. 10. 9. 
7 Wish,  desire,  inclination
 प्रायोपवेशनमतिर्नृपतिर्बभूव R. 8. 94. 
8 Counsel,  advice. 
9 Remembrance,  recollection. 
10 Ved. Devotion,  prayer 
11 An adviser. (मतिं कृ. 
धा,  
आधा ‘to set the heart on’,  ‘resolve upon’,  ‘think of’. मत्या is used adverbially in the sense of {1} knowingly,  intentionally,  wilfully
 मत्या भुक्त्वाचरेत् कृच्छ्रं Ms. 4. 222
 5. 19. {2} under the impression that
 व्याघ्रमत्या पलायंते). 
Comp. 
ईश्वरः an epithet of Viśvakarman. 
गर्भ a. full of intelligence,  intelligent,  clever. 
द्वैधं difference of opinion. 
निश्चयः a settled belief,  firm conviction. 
पूर्व a. intentional,  wilful. 
पूर्वं,  
पूर्वक ind. purposely,  intentionally,  wilfully,  willingly. 
प्रकर्षः superiority of intellect,  cleverness. 
भेदः change of views. 
भ्रमः,  
विपर्यासः {1} delusion,  mental illusion,  confusion of mind
 Ś. 6. 9. {2} an error,  a mistake,  misapprehension. 
विभ्रमः,  विभ्रंशः confusion or infatuation of mind,  madness,  frenzy. 
शालिन् a. intelligent,  clever. 
हीन a. stupid,  senseless,  foolish. 

Monier Williams Cologne

English

 मति a &c.
   See p.
  783,  col. 2.

 मति॑ b f.
  (in ŚBr.
   also म॑ति) devotion,  prayer,  worship,  hymn,  sacred utterance,  RV.
  
 VS.
 

 thought,  design,  intention,  resolution,  determination,  inclination,  wish,  desire (with loc.
   dat.
  or inf.
  ),  RV.
   &c.
   &c.
   (मत्या ind.
  wittingly,  knowingly,  purposely
 मतिं √ कृ or धा or धृ or आ-√ धा or समा-√ धा or आ-√ स्था or सम्-आ-√ स्था,  with loc.
   dat.
  acc.
   with प्रति,  or अर्थम् ifc. ,  to set the heart on,  make up one's mind,  resolve,  determine
 मतिम् with Caus.
  of नि-√ वृत् and abl.
  of a verbal noun,  to give up the idea of
 आहित-मति ifc.  -having resolved upon
 विनिवृत्त-मति with abl.
  =
  having desisted from)

 opinion,  notion,  idea,  belief,  conviction,  view,  creed,  ŚrS.
 
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
   (मत्या ind.
  at will
 ifc. ,  ‘under the idea of’ e.g. व्याघ्र-म्°,  ‘under the idea of its being a tiger’)

 the mind,  perception,  understanding,  intelligence,  sense,  judgement,  ŚBr.
   &c.
   &c.
   (in RV.
   also ‘that which is sensible’,  intelligent,  mindful,  applied to Aditi,  Indra and Agni)

 esteem,  respect,  regard,  Kir.
 

 memory,  remembrance,  L.
 

 Opinion personified (and identified with Subalātmajā as one of the mothers of the five sons of Pāṇḍu,  or regarded as a daughter of Dakṣa and wife of Soma,  or as the wife of Viveka),  MBh.
  
 Hariv.
 
 Prab.

 a kind of vegetable or pot-herb,  L.
 

 मति॑ m.
  N.
  of a king,  Buddh.
 

 मति [cf.   Lat.
  mens
 Angl.Sax.  ge-mynd
 Eng.
  mind. ]

Monier Williams 1872

English

 मति मति। See p. 740,  col. 3.

 मति,  इस्,  f. devotion,  prayer,  worship,  devotional
hymn,  sacred utterance (Ved.)
 that which is sensi-
ble,  intelligent,  mindful,  a monitor,  adviser (Ved.
according to Sāy. in Ṛg-veda VIII. 18,  7. मतिः =
मन्त्री,  a monitress,  X. 91,  8. मतिम् = मन्ता-
रम्)
 the mind,  understanding,  intelligence,  intel-
lect,  wit,  sense,  discernment,  judgment (e. g. उत्पन्-
नेषु कार्येषु मतिर् न हीयते,  he does not lose
his senses in emergencies)
 a mind set on any object, 
design,  intention,  resolution,  determination (with
dat. or loc.,  e. g. नरकाय मतिस्,  a mind set on
hell
 श्रवणे मतिः,  a mind fixed on hearing
कामे मतिस्,  a mind set on love
 मतिं कृ or
धा or धृ,  or आ-धा,  or सम्-आ-धा,  to fix or
direct the mind,  resolve,  determine
 मतिं दृ-
ढाम् आस्थाय,  having made a firm resolution, 
with dat. or loc.,  e. g. मतिं गमनाय or ग-
मने करोति,  he resolves on going)
 thought,  idea, 
conception,  opinion,  notion,  belief,  conviction,  impres-
sion,  mode of thought,  view,  creed
 counsel,  advice
esteem,  respect,  reverence,  regard (with loc.,  e. g.
धर्मे मतिः,  regard for justice)
 disposition of
mind,  wish,  desire,  inclination
 memory,  remem-
brance,  recollection
 Opinion personified (and iden-
tified with Subalātmajā as one of the mothers of the
five sons of Pāṇḍu,  or regarded as a daughter of
Dakṣa and wife of Soma,  or as the wife of Viveka)
a kind of vegetable or pot-herb
 (इस्),  m.,  N. of a
king
 मत्या,  ind. wittingly,  knowingly,  purposely, 
intentionally,  designedly,  on purpose,  according to
one's opinion,  with the idea that,  under the impres-
sion that (e. g. व्याघ्र-मत्या,  under the impres-
sion of its being a tiger)
 [cf. Gr. μῆτις
 Lat.
mens,  mentis
 Goth. ga-mun-ds,  ‘memory
’ Slav.
pramanti.]
—मति-कर्मन्,  अ,  n. an act of the
understanding,  mental act.
—मति-गति,  इस्,  f. ‘men-
tal course, ’ mode of thought.
—मति-गर्भ,  अस्, 
आ,  अम्,  ‘containing intelligence, ’ clever,  intelligent.
—मति-चित्र,  अस्,  m. epithet of Aśva-ghoṣa.
—म-
ति-दर्शन,  अम्,  n. the act or faculty of seeing
into the thoughts or intentions (of others).
—मति-
दा,  f. ‘insight-giving, ’ N. of two plants (Car-
diospermum Halicacabum and = शिम्रीडीक्षुप, 
= बल्या).
—मति-द्वैध,  अम्,  n. difference of
opinion.
—मति-ध्वज,  अस्,  m.,  N. of a nephew
of Saskya-paṇḍita.
—मति-नार,  अस्,  m.,  N. of a
king.
—मति-निर्णय,  अस्,  m. title of an artificial
poem.
—मति-निश्चय,  अस्,  m. a steadfast opinion, 
firm conviction.
—मति-पूर्व,  अस्,  आ,  अम्,  ‘pre-
ceded by mental purpose or design, ’ purposed,  in-
tended
 (अम्),  ind. purposely,  intentionally,  wit-
tingly,  knowingly.
—मति-पूर्वक,  अम्,  ind. know-
ingly,  purposely,  wittingly.
—मति-प्रकर्ष,  अस्, 
m. superiority of mind,  cleverness,  talent.
—मति-
भद्र-गणि,  इस्,  m.,  N. of a Paṇḍit.
—मति-भेद, 
अस्,  m. change of opinion or of views.
—मति-
भ्रम,  अस्,  m. or मति-भ्रान्ति,  इस्,  f. confusion
of mind,  perplexity
 error,  mistake,  misapprehen-
sion.
—मति-मत्,  आन्,  अती,  अत्,  clever,  intelligent, 
sensible,  wise,  prudent,  judicious
 (आन्),  m.,  N. of a
son of Janamejaya.
—मति-मुकुर,  अस्,  m. title of
a medical work.
—मति-वर्धन,  अस्,  m.,  N. of
a commentator (thought to have lived towards the
end of the seventeenth century).
—मति-विद्,  त्,  त्, 
त्,  Ved. knowing (one's) devotion or (one's) aim.
—मति-विभ्रंश,  अस्,  m. failure or infatuation
of mind,  madness.
—मति-विभ्रम,  अस्,  m. con-
fusion or error of mind,  mistake.
—मति-शालिन्,  ई, 
इनी,  इ,  ‘possessing intelligence, ’ clever,  intelligent.
—मति-हीन,  अस्,  आ,  अम्,  deprived of mind,  without
sense,  stupid.
—मतीश्वर (°ति-ईश्°),  अस्,  m. ‘lord
of mind, ’ epithet of Viśva-karman.

Macdonell

English

 मति ma-tí,  (also má- in ŚB.),  devout 🞄thought,  prayer,  worship (V.)
 hymn (V.)
 🞄thought,  design,  intention,  purpose,  determination,  🞄inclination,  desire for (w. d.,  lc.,  or 🞄inf. )
 opinion,  notion,  impression,  view,  belief
 🞄perception,  thought,  intelligence,  understanding,  🞄mind,  wit,  sense,  judgment
 🞄respect,  regard: in.  matyā,  intentionally,  🞄wilfully,  wittingly
 —°,  under the impression 🞄of = that something is
 -ṃ kṛ,  set oneʼs 🞄heart on,  think of,  resolve upon (d.,  lc.,  prati 🞄w. ac.,  or -artham)
 make up oneʼs mind
 🞄-ṃ dhá,  resolve on (d.,  lc.)
 -ṃ dhṛ,  cherish 🞄the project of (d.,  lc.)
 -m ā-sthā,  form a 🞄resolution
 -ṃ nivartaya,  give up the idea 🞄of (ab. of vbl. ɴ.).

Benfey

English

 मति मति,  i. e. मन् + ति,  f.
 
 1. Mind, 
Pañc. iii. d. 76.
 2. Understanding, 
Pañc. 251,  6
 intelligence,  Hit. pr. d.
42.
 3. Thought,  Pañc. iii. d. 258
resolution,  Pañc. 216,  14.
 4. Hymn, 
Chr. 292,  2 = Rigv. i. 86,  2.
 5. Percep-
tion,  Bhāṣāp. 126.
 6. Opinion,  Chr.
13,  13.
 7. Advice.
 8. Wish.
 9. Re-
collection. 
 10. Respect.
 11. A pot-
herb.
 -- Comp.
 
अ-,  f.
  1. not knowing
(instr. unknowingly),  Man.  4,  222. 2.
glimmer,  image,  Chr. 290,  9 = Rigv. i.
64,  9.
एक-, 
 I. f.
  direction of the
mind on one object,  Bhāg. P. 4,  8,  21.
 II. adj.
  unanimous,  MBh. 12,  12723.
See
कु-। कृत-,  adj.
  resolved,  MBh. 13, 
2211. दुर्म्°,  i. e.
दुस्-,  adj.
  1. foolish, 
Hit. ii. d. 48. 2. wicked,  Man.  11,  30.
निन्दित- (vb. निन्द्),  adj.
  base-minded, 
Hit. i. d. 152,  M.M. निरहंमति, 
i. e.
निस्-अहम्-,  adj.
  free from selfish-
ness,  Bhāg. P. 4,  22,  52. प्रत्युत्-
पन्न-,  i. e. प्रति-उद्-पन्न (vb. पद्), 
adj.
  ready-minded,  Śāk. 67,  23.
बहु-, 
f.
  estimation. 
मन्द-,  adj.
  foolish, 
Pañc. 229,  12.
महा-,  adj.
  high-
minded,  Chr. 6,  4. यथा-मति,  adv.
according to one's understanding or
intellect,  Vedāntas. in Chr. 202,  4.
वि-,  f.
  1. difference of opinion.  2.
dislike,  aversion.  विद्यमान- (vb.
विद्),  adj.
  having understanding,  Pañc.
i. d. 86.
विपुल-,  adj.
  endowed with
great understanding,  Pañc. i. d. 410.
वृथा-,  adj.
  foolish,  MBh. 2,  865.
सु-, 
 I. f.
  kindness.
 II. adj.
  very wise, 
Pañc. 25,  13. -- Cf.  Lat. mens,  mentis, 
mentio,  mentiri,  mendax
 Goth. ga
-munds,  môds
 A.S. mod,  ge-mynd
μῆτις (ved. -माति),  μοῦσα,  i. e. μαν + τία
(= ved. मति,  hymn).

Apte Hindi

Hindi

मतिः
स्त्री*
  - मन् + क्तिन्
"बुद्धि,  समझदारी,  भाव,  ज्ञान,  संकल्प"

मतिः
स्त्री*
  - -
"मन,  हृदय"

मतिः
स्त्री*
  - -
"सोचना,  विचार,  विश्वास,  सम्मति,  भाव,  कल्पना,  संस्कार पर्यवेक्षण"

मतिः
स्त्री*
  - -
"अभिप्राय,  योजना,  प्रयोजन"

मतिः
स्त्री*
  - -
प्रस्ताव निर्धारण

मतिः
स्त्री*
  - -
"सम्मान,  प्रतिष्ठा,  आदर"

मतिः
स्त्री*
  - -
"अभिलाष,  इच्छा,  कामना"

मतिः
स्त्री*
  - -
"सलाह,  परामर्श"

मतिः
स्त्री*
  - -
"याद,  प्रत्यास्मरण"

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
"वृद्धि,  समझ,  ज्ञान,  निर्णयशक्ति"

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
"मन,  हृदय"

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
"विचार,  विश्वास,  सम्मति,  दृष्टिकोण"

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
"इरादा,  प्रयोजन"

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
"प्रस्ताव,  संकल्प"

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
"आदर,  सम्मान"

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
इच्छा

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
उपदेश

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
स्मृति

मतिः
स्त्री*
  - मन्+क्तिन्
"भक्ति,  प्रार्थना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜ್ಞಾನ /ತಿಳುವಳಿಕೆ
निष्पत्तिः - > मन (ज्ञाने) - "क्तिन्" (३-३-९४)
व्युत्पत्तिः - > मन्यते अनया
प्रयोगाः - > "क्व सूर्यप्रभवो वंशः क्व चाल्पविषया मतिः"
उल्लेखाः - > रघु० १-२
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬುದ್ಧಿ /ಪ್ರಜ್ಞೆ /ವಿಚಾರಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ
प्रयोगाः - > "कुरु तन्मतिमेव विक्रमे नृप निर्धूय तमःप्रमादजम्"
उल्लेखाः - > किरा० २-२२
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಚ್ಛೆ /ಅಪೇಕ್ಷೆ
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಮೃತಿ /ಸ್ಮರಣೆ /ನೆನಪು
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದ್ದೇಶ
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಣವ
विस्तारः - > "मतिः स्त्रीच्छाधियोः स्मृतौ" - मेदि० "ओङ्कारः प्रणवस्तारस्तारकं सर्वविन्मतिः" - वैज०
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಭಿಪ್ರಾಯ /ನಂಬಿಕೆ /ವಿಶ್ವಾಸ
प्रयोगाः - > "विधिरहो बलवानिति मे मतिः"
उल्लेखाः - > भर्तृ० १-८५
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೌರವ /ಮರ್ಯಾದೆ
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಲಹೆ /ಉಅಪದೇಶ
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಭಿಪ್ರಾಯ /ಮನೋಗತ /ಆಶಯ
प्रयोगाः - > "मतिभेदतमस्तिरोहिते गहने कृत्यविधौ विवेकिनाम्"
उल्लेखाः - > किरा० २-३३
मति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ತ /ಮನಸ್ಸು
प्रयोगाः - > "मम तु मतिर्न मनागपैतु धर्मात्"
उल्लेखाः - > भामि० वि०

L R Vaidya

English

 mati {% f. %} 1. Understanding,  intellect,  sense,  judgment,  क्व सूर्यप्रभवो वंशः क्व चाल्पविषया मतिः R.i.2,  Sis.ix.62
design,  intention,  purpose,  पलांडुं गृंजनं चैव मत्या जग्ध्वा M.v.19
opinion,  notion,  impression,  belief,  view,  तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम Bg.xviii.78
counsel,  advice
wish,  desire,  inclination
respect,  regard,  reverence
remembrance,  recollection.(मत्या is used as an indeclinable in the sense of- (1) knowingly,  intentionally,  M.v.19
 (2) under the impression that,  e.g. व्याघ्रमत्या. मतिं कृ ‘to intend,  to think of.’)

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

८,  अनीक,  अनुष्टुभ्,  अहि,  इभ,  उरग,  करटिन्,  करिन्,  करेणु,  कर्मन्,  कुज्जर,  गज,  गहन,  गह्वर,  तक्ष,  तनु,  दन्तिन्,  दिक्,  दिग्गज,  दिङ्नाथ,  दिश्,  दुरित,  द्विप,  द्विरद,  धी,  धीगुण,  नाग,  नागेन्द्र,  पद्मी,  पन्नग,  पवनभुक्,  पीलुक,  पुष्करिन्,  प्रधान,  प्रभावक,  फणिन्,  बुद्धिगुण,  भद्र,  भुजग,  भुजङ्ग,  भुजङ्गम,  भूति,  मङ्गल,  मतङ्गज,  मति,  मद,  मातङ्ग,  यूथप,  वन,  वसु,  वारण,  विषभृद्वपु,  व्याल,  श्रिय,  सर्प,  सिद्धगुण,  सिद्धि,  सिन्धुर,  सुण्डिप,  स्तम्बेरम,  स्तम्भेरम,  हस्तिन्

२२,  आकृति,  आकृती,  जाति,  जाती,  परीषह,  मति

Bopp

Latin

 मति f. (r. मन् cogitare s. ति)
1) animus,  mens. N. 11. 36.
22. 21. in fine compos. BAH.
2) opinio. H. 1. 26. N. 19.
32. BH. 18. 78.
3) consilium,  propositum. SU. 2. 12. N.
18. 16. In fine comp. BAH. BH. 12. 19. 18. 64. (Gr. μῆτις
goth. ga-mun-ds,  Them. ga-mun-di memoria
 lat.
mentis,  mens.)

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Mati, 
(1) n. of a prince,  son of the Buddha Candrasūryapradīpa: SP 〔19.2〕
(2) n. of a brahman youth,  previous incarnation of Dharmaruci
 corresponds to Meghadatta of Mv,  Megha of Pali,  as associate of the previous incarnation of Śākyamuni (here called Sumati) under Dīpaṃkara: Divy 〔247.2 ff.〕
(3) n. of a prince,  previous incarnation of Śākyamuni (is this the same as Sumati of Divy?): Samādh 〔p. 52 lines 21〕 (here text satī,  read mati) and 30
(4) n. of a teacher (a Buddha?) in the kṛta yuga: Laṅk 〔365.3〕
 also called Mahāmati (5)
 in 〔365.7〕 apparently a different Mati (a Buddha,  nāyakaḥ) is named,  a later one,  tho still in the kṛta yuga (Suzukiʼs transl. is wrong on this).

Lanman

English

 matí,  f.
	—1. (thinking upon,  i. e.,  like the
Ger. An-dacht,  see dhī́ 2) devotion
 pious
hymn or song of praise,  73^10,  79^6
	—2.
thought
 thoughts,  49^3
 purpose,  73^5
mind
 intention
	—3. opinion
	—4. understanding, 
 19^9
 intelligence. [√man, 
q. v.: cf. Lat. mens,  stem men-ti,  ‘mind’
AS. ge-myn-d,  ‘mind, ’ Eng. mind.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

dgongs
१) अर्थकाम २) मत ३) मति ४) संज्ञा ५) संधाय ६) समन्वाहृत ७)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मतिर्मनीषा बुद्धिर्धीर्धिषणाज्ञप्तिचेतनाः ॥ ३०८ ॥
प्रतिभाप्रतिपत्प्रज्ञाप्रेक्षाचिदुपलब्धयः ।
संवित्तिः शेमुषी दृष्टिः सा मेधा धारणक्षमा ॥ ३०९ ॥
-wordlist-
 
मति (स्त्री),  मनीषा (स्त्री),  बुद्धि (स्त्री),  धी (स्त्री),  धिषणा (स्त्री),  ज्ञप्ति (स्त्री),  चेतना (स्त्री),  प्रतिभा (स्त्री),  प्रतिपद् (स्त्री),  प्रज्ञा (स्त्री),  प्रेक्षा (स्त्री),  चित् (स्त्री),  उपलब्धि (स्त्री),  संवित्ति (स्त्री),  शेमुषी (स्त्री),  दृष्टि (स्त्री),  मेधा (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्रेक्षा
प्रेक्षा,  प्रज्ञा,  प्रतिभा,  धी,  धिषणा,  शेमुषी,  मनीषा,  बुद्धि,  मति,  मेधा,  संख्या,  संवित्ति,  उपलब्धि
प्रेक्षा प्रज्ञा प्रतिभा धीर्धिषणा शेमुषी मनीषा च ।
बुद्धिर्मतिश्च मेधा संख्या संवित्तिरुपलब्धिः ॥ ३३४ ॥
verse 2.1.1.334
page 0040

Mahabharata

English

Mati^1 (“thought”),  a goddess. § 115 (Aṃśāvat.): I,  66,  2579 (daughter of Daksha and wife of Dharma).--§ 132 (do.): I,  67,  2794 (incarnate as Gāndhārī).

Mati^2 = Śiva: XIV,  200.

पुराणम्

English

मति / MATI. A daughter of Dakṣaprajāpati. She became the wife of dharmarāja. (Śloka 15,  Chapter 66,  Ādi Parva).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मतिः,  स्त्री,
   (मन्यतेऽनयेति । मन् + क्तिन् ।)बुद्धिः । इत्यमरः । १ । ५ । १ ॥
 (यथा,  देवी-भागवते । १ । १७ । २९ ।“मतिस्तु द्विविधा लोके युक्तायुक्तेति सर्व्वथा ।”)इच्छा । स्मृतिः । इति मेदिनी । ते,  ४३ ॥
आर्य्यम् । शाकभेदः । इत्यजयपालः ॥
 * ॥
“विप्रेन्द्र ! का प्रशंसेयं जन्म ते ब्रह्ममानसे ।यस्य यत्र कुले जन्म तन्मतिस्तादृशी भवेत् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे १ अध्यायः ॥
मतिकरौषधम् । यथा,  --“पाठा द्वे जीरके कुष्ठमश्वगन्धाजमोदकम् ।वचा त्रिकटुकञ्चैव लवणं चूर्णमुत्तमम् ॥
ब्राह्मीरसैर्भावितञ्च सर्पिर्मधुसमन्वितम् ।सप्ताहं भक्षितं कुर्य्यान्मदैश्वर्य्यं मतिंपराम् ॥
”इति गारुडे १९८ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मति स्त्री मन--भावे क्तिन् । १ ज्ञाने अमरः । २ इच्छायां३ स्मृतौ च । कर्त्तरि क्तिच् । ४ आर्य्ये मेदि० ५ शाकभेदेअजयपालः । ६ मेधाविनि निघण्टुः । ७ मतिकरौषधंगरु० १९८ अ० उक्तं यथा“पाठा द्वे जीरके कुष्ठमश्वगन्धाजमोदकम् । वचात्रि-कटुकञ्चैव लवणं चूर्णमुत्तमम् । ब्राह्मीरसे भावितञ्चसर्पिर्मधुसमन्वितम् । सप्ताहभक्षितं कुर्य्यान्तदैश्वर्य्यंमतिं पराम् ।”

Capeller

German

 मति॑ u. म॑ति f.
  das Denken,  Gedanke, 
Meinung,  Einsicht,  Verstand
 Absicht, 
Entschluss,  Vorhaben,  Verlangen (Loc., 
Dat. o. Inf. )
 Andacht,  Gebet,  Verehrung, 
Lied,  Spruch.

Grassman

German

 matí,  f.,  von man,  das Denken,  der Gedanke,  besonders heilige Gedanken,  Andacht,  ferner das strebende Denken als Wunsch,  Verlangen oder als Fürsorge. Am häufigsten bezeichnet es das Erzeugniss des heiligen Denkens,  das religiöse Lied,  das ausgesprochene Gebet,  endlich bisweilen auch das Organ des Denkens und Sinnens,  Sinn,  Gemüth. Also 1〉 Andacht,  heilige Gedanken
 2〉 Andachtslied,  ausgesprochenes Gebet
 3〉 Absicht,  Wunsch,  Verlangen,  Wille
 4〉 Fürsorge (vgl. prámati)
 5〉 Sinn,  Gemüth,  Geist (latein. mens)
 6〉 personificirt: Geist oder der Sinnige,  Weise von Aditi,  Indra,  Agni. — Vgl. codayán-mati u. s. w.
-e [V.] 6〉 (indra) {677, 2}.
-ís 2〉 {142, 4} (vacyáte)
 {273, 1} (hṛdás ā́ vacyámānā)
 {289, 8}
 {411, 1}
 {421, 5}
 {582, 8}
 {620, 6}
 {626, 34}
 {781, 1} íṣur ná dhánvan prátidhīyate 〰. _{781, 2}
 {873, 6}
 {945, 4}
 návyasī {449, 1}
 {683, 7}. — 3〉 yád īm ū́pa hvárate sā́dhate 〰 {141, 1}. — 5〉 pūtabándhanī 〰 {398, 9}
 vés ná vevīyate [Page975] 〰 {859, 2}. — 6〉 áditis {638, 7}.
-im 1〉 {626, 32} prá vardhayā 〰
 {733, 7}
 {744, 3} víśvasya‿avīvaśat 〰
 {851, 10} 〰 víprasya vardhayat. — 2〉 {6, 6}
 von bhṛ oder prá-bhṛ regiert {57, 1}
 {136, 1}
 {143, 1} (neben vācás)
 {520, 1}
 {604, 1}
 von jan (Caus.) {819, 18}
 {917, 14}
 pári‿acāmi hṛdā́ 〰 {945, 5}
 śrutám {1028, 6} (neben manīṣā́m,  vācás). — 3〉 {33, 13} prá svā́m 〰 atirat
 {105, 15}
 {215, 1} sī́ṣadhas nas 〰
 {260, 8}. — 4〉 {616, 2} áprayutām 〰 dās
 {626, 31} te 〰 vardhanti
 {629, 16} ví āvar devī́ ā́ 〰. — 5〉 hótāram paribhū́tamam 〰 {917, 8}.
-yá [I.] 3〉 sváyā {412, 5}.
-ī [I.] 2〉 {719, 6}
 {756, 2} (juṣṭás)
 {775, 21}
 {784, 1}
 náviṣṭhayā {82, 2}
 {645, 24}
 návyasyā {1020, 3}
 káyā {165, 1} (arcanti)
 kavináam {776, 10}
 so auch wol in {215, 9}. _{215, 13} bharate 〰 dhánā
 {626, 39} mátsvā vívasvatas 〰
 {732, 3} (pavase)
 {783, 3} und {837, 6} (vépate).
-áyas 2〉 dadrus {62, 11}
 yanti {526, 3} (devayántīs)
 {784, 6}
 {809, 34} (vāvaśānā́s)
 yantu {441, 1}
 sám agmata {917, 12} (neben vā́cas)
 prá īrate {797, 7} (neben vā́cas)
 sacante {807, 4}
 pavante {451, 2}
 hávante {277, 2}
 asvaran {818, 11}
 abhí gṛṇanti {833, 2}
 anūṣata {869, 1}
 rihanti {186, 7}
 {275, 5}
 {797, 11}
 {798, 31}. _{798, 46}
 me śám (santi) {165, 4}. — 3〉 yáthā-yathā 〰 sánti nṝṇā́m {937, 1}.
-ī́s [A. p.] 2〉 {114, 1} (prá bharāmahe)
 {807, 1} (janayata)
 {545, 3} (ā́ tatane). — 5〉 sám ajais adhvaré 〰 {784, 5}.
-íbhis 2〉 {60, 5}
 {209, 1} (neben iṣṭíbhis)
 {214, 6}. _{214, 10}
 {264, 20}
 {277, 3}
 {299, 16} (neb. ukthaís)
 {434, 1}
 {446, 1}
 {463, 2}
 {464, 6}
 {475, 5} (stotrám 〰 avāci)
 {528, 3}
 {585, 6}
 {593, 6}
 {594, 2}
 {643, 23} (máṃhiṣṭhābhis)
 {780, 7}
 {787, 4}
 {796, 5}
 {798, 24}
 {808, 15} sómas 〰 punānás
 {809, 32}. _{809, 35}
 {815, 1}
 {817, 2}
 {819, 24}
 {832, 5}
 {890, 15}. _{890, 16} (neben ukthébhis)
 {893, 9} (śivā́bhis)
 {914, 5} (neb. gīrbhís,  ukthaís)
 {949, 1}. — 3〉 raré havyám 〰 yajñíyānām {555, 6}. — 4〉 ví nas rā́dhāṃsi 〰 dayadhvam {553, 2}.
-īnā́m 1〉 avatám {280, 4}
 coditā́rā {397, 9}
 pitā́ {788, 4}
 janitā́ {808, 5}. — 2〉 áchauktíbhis {61, 3}
 {184, 2}
 vípras {239, 3}
 vṛṣabhás {458, 2}
 janitā́ra {510, 2}
 aktúbhis {510, 3}
 hávanā {510, 4}
 yátaye {529, 1}
 vṛ́ṣā {798, 19}
 ṛtā́ {809, 37}.
-īnáam 2〉 ādārás {46, 5}
 nāvā́ {46, 7}
 hávam {86, 2}
 kāré {283, 3}
 stómas {328, 15}
 dāmā́ {485, 2}
 dvā́rā {722, 6}
 netā́ {815, 4}. — 3〉 sā́dhanam {852, 4}.

 matí:
-íbhis 2〉 {629, 6}
 {833, 2}.

Burnouf

French

 मति मति f.
  (मन्
 sfx. ति) pensée
		 opinion, 
croyance
 résolution. 
		 Prière,  hymne,  Vd.
		 Intelligence
mémoire.
		 Bonne opinion,  estime,  respect.
		 Esp. de plante. -- M.
Vd. sage.
		 Gr.
μῆτις.
मतिभ्रम m.
  égarement d'esprit,  erreur,  méprise.
मतिभ्रान्ति f.
  (भ्रम्) mms.
मतिमत् a. (sfx. मत्) intelligent.
		 Habile
		 sensé
prudent.

Stchoupak

French

 मति-
 f.
  pensée,  intention,  résolution,  vœu 
 opinion,  croyance 
esprit,  intelligence 
 estime 
 Opinion personnifiée 
 -या- à dessein, 
exprès 
 à (son) gré 
 ifc. en croyant que (c'était...) 
 -इं कृ-
धा- (आ-धा- सम्-आ-धा-) -इम् आ-स्था-,  etc.,  se déterminer,  se
résoudre (à,  loc. dat. acc. प्रति) 
 -इं धृ- songer (à,  dat.
loc.) 
 -इं नि-वर्तय्- renoncer à (abl.) 
 -मन्त्- a. sage,  avisé, 
malin. 
°गति- f.
  mode de pensée.
°गर्भ- a. intelligent,  avisé.
°दर्शन- nt. fait de pénétrer les intentions (d'autrui).
°द्वैध- nt. divergence d'opinion. 
°नार- m.
  n.
  d'un roi.
°पथं- नी- réfléchir à.
°पूर्व- -क- a. intentionnel 
 -अम् -कम् à dessein,  le sachant.
°प्रकर्ष- m.
  supériorité d'esprit,  d'intelligence.
°भेद- m.
  changement d'avis.
°भ्रम- m.
  perplexité 
 °विभ्रम- id.
°शालिन्- a. avisé,  sage.
°हीन- a. sans jugement,  sot.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.