| YouTube Channel

मण्डूकः (maNDUkaH)

 
Apte
English
मण्डूकः [maṇḍūkḥ], [मण्डयति वर्षासमयं, मण्ड् ऊकण्
Uṇ.*
 4.42.]
A frog
निपानमिव मण्डूकाः सोद्योगं नरमायान्ति विवशाः सर्वसंपदः Subhāṣ.
N.
 of a particular breed of horses.
A machine like a frog.
The sole of a horse's hoof. कम् A kind of coitus or mode of sexual enjoyment.
की A female frog.
A wanton or unchaste woman.
N.
 of several plants.
Comp.
 -अनुवृत्तिः, -गतिः, -प्लुतिः
f.
 'the leap of a frog', skipping over or omitting at intervals (in grammar the word is used to denote the skipping of several Sūtras and supplying from a previous Sūtra)
क्रियाग्रहणं मण्डूकप्लुत्यानुवर्तते Sk.-कुलम् a collection of frogs. -पर्णा, -पर्णिका, -पर्णी
N.
 of several plants like मञ्जिष्ठा, ब्राह्मी etc. -योगः a kind of abstract meditation in which the person who meditates sits motionless like a frog
मण्डूकयोगनियतैर्यथान्यायं निषेविभिः
Mb.
 * 13.142.9. -सरस्
n.
 a pond full of frogs.
Apte Hindi
Hindi
मण्डूकः
पुं*
 - मण्डयति वर्षासमयं-मण्ड्+ऊकण्
मेंढक
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मण्डूकः, प्लवः, प्लवगः, प्लवंगमः, प्लवकः, अजम्भः, अजिह्मः, अजिह्वः, अलिमकः, कटुरवः, कोकः, जिह्ममोहनः, तरन्तः, तोयसर्पिका, दर्दरिकः, दर्दुरः, नन्दकः, नन्दनः, निर्जिह्वः, भेकः, मण्डः, मरूकः, महारवः, मुदिरः, मेघनादः, रेकः, लूलुकः, वर्षाभूः, वर्षाहूः, वृष्टिभूः, व्यङ्गः, शल्लः, शालुः, शालूकः, शालूरः, हरिः
noun
सः चतुष्पादः यः कार्दमे वसति तथा च यः जले भूमौ च दृश्यते।
"बालकः मण्डूकः मण्डूकी च एतयोः मध्ये भेदं कर्तुम् असमर्थः।"
Synonyms:
 मण्डूकः
noun
दोहागीतविशेषः।
"मण्डूके अष्टादश गुरवः तथा च द्वदश लघवः सन्ति।"
Synonyms:
 मण्डूकः, भेकः, प्लवः, प्लवगः, प्लवगतिः, प्लवङ्गमः, दर्दुरः, व्यङ्गः, वर्षाभूः, वर्षाघोषः, वृष्टिभूः, दर्दरीकः, गूढवर्च्चा, अलिमकः, अजिह्वः, शल्लः, शालूरः, सालूरः, हरिः
noun
सः प्राणी यः उभयचरः तथा च यः वर्षाऋतौ जलाशयस्य समीपे दृश्यते।
"वर्षाऋतौ नैके मण्डूकाः स्थाने-स्थाने प्लवन्ते।"
Tamil
Tamil
மண்டூ3க: : தவளை.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मण्डूकः
Root: मण्डूक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ frog
⇒ toad
⇒ sole of a horse's hoof
⇒ tree of Damocles [Colosanthes Indica - Bot.]
⇒ machine resembling a frog in appearance or action
Shloka(s):
1|10|24|1 ► भेके मण्डूकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः। (वारिवर्गः)
3|3|138|1 ► किरणप्रग्रहौ रश्मी कपिभेकौ प्लवङ्गमौ। (नानार्थवर्गः)
3|3|175|2 ► शुकाहिकपिभेकेषु हरिर्ना कपिले त्रिषु॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|10|24|1 ⇢ भेकः (भेक) (पुं)
➠ 1|10|24|1 ⇢ मण्डूकः (मण्डूक) (पुं) ⇒ frog, toad, sole of a horse's hoof, tree of Damocles [Colosanthes Indica - Bot.], machine resembling a frog in appearance or action
➠ 1|10|24|1 ⇢ वर्षाभूः (वर्षाभू) (पुं) ⇒ frog, earthworm, lady-bird, produced in the rains
➠ 1|10|24|1 ⇢ शालूरः (शालूर) (पुं)
➠ 1|10|24|1 ⇢ प्लवः (प्लव) (पुं) ⇒ frog, enemy, flood, monkey, leaping, bathing, caNDAla, jumping, plunging, swimming, floating, inclined, flooding, transient, returning, urging on, proclivity, inclination, sheep an arm, kind of metre, sloping towards, swelling of a river, kind of aquatic bird, sloping down or towards, going by leaps or plunges, prolated utterance of a vowel, 35th year in a cycle of Jupiter, snare or basket of wicker-work for catching fish, protraction of a sentence through 3 or more zlokas, white-fruited wavy leaf fig tree [Ficus Infectoria - Bot.]
➠ 1|10|24|1 ⇢ दर्दुरः (दर्दुर) (पुं) ⇒ frog, cloud, flute, kind of rice, sound of a drum
➠ 3|3|138|1 ⇢ प्लवङगमः (प्लवङ्गम) (पुं)
➠ 3|3|175|2 ⇢ हरिः (हरि) (पुं) ⇒ men, bay, sun, lion, horse, green, tawny, steed, brown, people, yellow, monkey, fallow, bearing, of yama, of ziva, greenish, carrying, of zukra, of a metre, of a demon, of a world, pale yellow, of a mountain, fawn-coloured, reddish brown, name of indra, name of brahmA, name of a dAnava, sign of the zodiac Leo, name of a son of garuDa, name of a son of parAvRt, name of a son of parAjit, name of a son of akampana, name of a son of tArakAkSa, wind or name of god of wind, of a particular high number, of various authors and scholars, yellow or reddish brown or green, name of a worshipper, name of viSNu, particular class of gods under manu tAmasa
Related word(s):
जातिः ➡ उभयचरः
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ मण्डूकी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मण्डूकः,
पुं,
 (मण्डयति भूषयति जलाशयमितिमडि + “शलिमण्डिभ्यामूकण्” उणा० ४ । ४२ ।इति ऊकण् ।) भेकः । इत्यमरः । १ । १० ।२४ ॥
(यथा, मनुः । ४ । १२६ ।“पशुमण्डूकमार्ज्जारश्वसर्पनकुलाखुभिः ।अन्तरागमने विद्यादनध्यायमहर्न्निशम् ॥
”भेकार्थे पर्य्यायो गुणाश्च यथा, --“मण्डूकः प्लवगो भेको वर्षाभूर्द्दर्द्दुरो हरिः ।मण्डूकः श्लेष्मलो नातिपित्तलो बलकारकः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्वितीये भागे ॥
)शोणकः । मुनिविशेषः । इति मेदिनी । के, १३६ ॥
गाढतेजाः । इति शब्दरत्नावलि ॥
बन्धविशेषे क्ली । इति विश्वः ॥
(अश्वजाति-भेदः । यथा, महाभारते । २ । २८ । ६ ।“तत्र तित्तिरिकल्माषान् मण्डूकाख्यान् हयो-त्तमान् ।”)