| YouTube Channel

मण्डक (maNDaka)

 
Capeller Eng
English
मण्डक (adj. —°)
f.
 इका =
prec.
Apte
English
मण्डकः [maṇḍakḥ], 1 A kind of baked flour.
A very thin kind of cake (Mar. मांडे)
पयःस्मिता मण्डकमण्डनाम्बरा
N.*
 16.17.
A particular musical air.
Apte 1890
English
मंडकः 1 A kind of baked flour.
2 A very thin kind of cake (Mar. मांडे).
3 A particular musical air.
Monier Williams Cologne
English
मण्डक (ifc. , with f(इका). ), rice-gruel,
Hariv.
मण्डक
m.
 a sort of pastry or baked flour,
Pañcat.
Śukas.
Bhpr.
 (cf. मण्ठक)
a partic. musical air,
Saṃgīt.
 (cf. id.)
pl.
N.
 of a people,
VP.
 (cf. मन्दक).
Monier Williams 1872
English
मण्डक, अस्, इका, अम्, a sort of thick gruel
made of rice &c., (at the end of a comp., e. g.
प्रिय-मण्डक, fond of this dish)
(अस्), m. a
sort of pastry or baked flour
a particular musical
air [cf. मण्ठक]
(आस्), m. pl., N. of a people,
(also read मन्दक
cf. मण्डिक।)
Benfey
English
मण्डक मण्ड + क,
m.
 A kind of
pastry, Pañc. 245, 24 (see my transla-
tion,
n.
 1387).
Apte Hindi
Hindi
मण्डकः
पुं*
 - मण्ड + कन्
"कसार, एक प्रकार का पकाया हुआ मैदा"
मण्डकः
पुं*
 - -
"फुलका, पतली रोटी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मण्डक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಧಿಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯ /ಮಂಡಿಗೆ
निष्पत्तिः - > मडि - सञ्ज्ञायां "कन्"
L R Vaidya
English
maRqaka {% m. %} A kind of baked flour.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
maṇḍaka,
(1) doubtless error for mandaka = manda, sluggish, indolent: LV 〔143.11〕 (prose) (kiṃ vayaṃ) maṇḍakasyopasthānaṃ (v.l. maṇḍasyo°) kariṣyāma iti
confirmed in mg. Tib.
and no other mg. seems possible in context
(2) for maṇḍaka SP 〔52.1〕 read maṇḍuka (or less likely maḍḍuka).
Indian Epigraphical Glossary
English
maṇḍaka (SITI), same as maṇḍapa.
Kridanta Forms
Sanskrit
मन्ड् (म꣡डिँ॒ च विभाजने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = मण्डनम्
अनीयर् = मण्डनीयः - मण्डनीया
ण्वुल् = मण्डकः - मण्डिका
तुमुँन् = मण्डितुम्
तव्य = मण्डितव्यः - मण्डितव्या
तृच् = मण्डिता - मण्डित्री
क्त्वा = मण्डित्वा
ल्यप् = प्रमण्ड्य
क्तवतुँ = मण्डितवान् - मण्डितवती
क्त = मण्डितः - मण्डिता
शानच् = मण्डमानः - मण्डमाना
मन्ड् (म꣡डिँ꣡ भूषायाम् - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = मण्डनम्
अनीयर् = मण्डनीयः - मण्डनीया
ण्वुल् = मण्डकः - मण्डिका
तुमुँन् = मण्डितुम्
तव्य = मण्डितव्यः - मण्डितव्या
तृच् = मण्डिता - मण्डित्री
क्त्वा = मण्डित्वा
ल्यप् = प्रमण्ड्य
क्तवतुँ = मण्डितवान् - मण्डितवती
क्त = मण्डितः - मण्डिता
शतृँ = मण्डन् - मण्डन्ती
मन्ड् (म꣡डिँ꣡ भूषायां हर्षे च - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = मण्डनम्
अनीयर् = मण्डनीयः - मण्डनीया
ण्वुल् = मण्डकः - मण्डिका
तुमुँन् = मण्डयितुम् / मण्डितुम्
तव्य = मण्डयितव्यः / मण्डितव्यः - मण्डयितव्या / मण्डितव्या
तृच् = मण्डयिता / मण्डिता - मण्डयित्री / मण्डित्री
क्त्वा = मण्डयित्वा / मण्डित्वा
ल्यप् = प्रमण्ड्य
क्तवतुँ = मण्डितवान् - मण्डितवती
क्त = मण्डितः - मण्डिता
शतृँ = मण्डयन् / मण्डन् - मण्डयन्ती / मण्डन्ती
शानच् = मण्डयमानः / मण्डमानः - मण्डयमाना / मण्डमाना
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मण्डक Aśvav. 39, 6 wohl nur fehlerhaft für मण्डूक.
पुराणम्
English
मण्डक १ / MAṆḌAKA I. One of the sons born to the yakṣa maṇibhadra of his wife puṇyajanī.
मण्डक २ / MAṆḌAKA II. A place of habitation of Purāṇic fame in ancient india. (Śloka 43, Chapter 9, bhīṣma parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मण्डकः,
पुं,
 (मण्डेन कृतः इति । मण्ड + संज्ञायांकन् ।) पिष्टकविशेषः । माँडा इति हिन्दीभाषा ॥
यथा, --“गोधूमा धवला धौताः कुट्टिताः शोषितास्ततः ।प्रोक्षिता यन्त्रनिष्पिष्टाश्चालिताः समिताःस्मृताः ॥
वारिणा कोमलां कृत्वा समितां साधु मर्द्दयेत् ।हस्तचालेन या तस्या लोप्त्री सम्यक् प्रसारयेत् ॥
अधोमुखघटस्यैतद्बिस्तृतं प्रक्षिपेद्बहिः ।मृदुना वह्निना साध्यः सिद्धो मण्डक उच्यते ॥
”लोप्त्री लेची इति लोके ।“दुग्धेन साज्यखण्डेन मण्डकं भक्षयेन्नरः ।अथवा सिद्धमांसेन सतक्रवटकेन वा ॥
”तस्य गुणाः ।“मण्डको वृंहणो वृष्यो बल्यो रुचिकरो भृशम् ।पाकेऽपि मधुरो ग्राही लघुर्द्दोषत्रयापहः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(माधवीलता । तत्पर्य्यायो । यथा, --“माधवी स्यात्तु वासन्ती पुण्ड्रको मण्डकोऽपिच ।अतिमुक्तो विमुक्तश्च कामुको भ्रमरोत्सवः ॥
”इति च भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)गीताङ्गविशेषः । यथा, --“जयप्रियः कलापश्च कमलः सुन्दरस्तथा ।मङ्गलो वल्लभश्चेति मण्डकाः षट् प्रकीर्त्तिताः ॥
जयप्रियो हंसताले लघुमध्ये यदा गुरुः ।ऊनविंशत्यक्षरैर्युक्तो रसे वीरे स वर्त्तते ।लघुर्गुरुर्लघुर्यत्र हंसतालः स उच्यते ॥
१ ॥
कलापो रङ्गतालेन युक्तो रौद्ररसे हि सः ।द्वाविंशत्यक्षरैर्युक्तो लघुरादौ गुरुद्वयम् ।लघुरादौ गुरुद्बन्द्बं रङ्गताल इतीरितः ॥
२ ॥
लघुद्वन्द्वं गुरुश्चैकोऽनिलोऽत्र संगणात्मकः ।पञ्चविंशत्यक्षरैः स्यात् कमलः शान्तहास्ययोः ॥
३गुरुरेको लघुद्वन्द्वं त्रिपुटे भगणात्मके ।अष्टाविंशत्यक्षरैस्तु शृङ्गारे सुन्दरे मतः ॥
४ ॥
आदौ गुरुर्लघुर्मध्ये प्लुतोऽन्ते भृङ्गतालके ।एकविंशत्यक्षरैस्तु वीरे मङ्गलमण्डकः ॥
५ ॥
षट्पितापुत्त्रके ताले गलसागलगात्मके ।चतुस्त्रिंशदक्षरोऽयं वल्लभो रौद्रके रसे ॥
६ ॥
इति सङ्गीतदामोदरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मण्डक
पु०
 भाव० उक्ते पिष्टकभेदे कृतान्नशब्दे २१८१ पृ०दृश्यम् सङ्गीतदामो० उक्ते गीताङ्गभेदे यथा“जयप्रियः कलापश्च कमलः सुन्दरस्तथा । मङ्गलो वल्लभ-श्चेति मण्डकाः षट् प्रकीर्त्तिताः । जयप्रियो हंसतालेसघुमध्ये यदा गुरुः । ऊनविंशाक्षरैर्युक्तो रसे वीरे सवर्त्तते । लघुर्गुरुर्लघुर्यत्र हंसतालः स उच्यते १ । कलापोरङ्गतालेन युक्तो रौद्ररसेहि सः । द्वाविंशत्यक्षरैर्युक्तालघुरादौ गुरुद्वयम् । लघुरादौ गुरुद्वन्द्वं रङ्गतालइतीरितः २ । लघुद्वन्द्वं गुरुश्चैकोऽनिलोऽत्र सगणा-त्मकः । पञ्चविंशत्यक्षरैः स्यात् कमलः शान्तहास्ययोः ३ ।गुरुरेको लघुद्वन्द्वं त्रिपुटे भगणात्मके । अष्टाविंशत्यक्ष-रैस्तु शृङ्गारे सुन्दरे मतः ४ । आदौ गुरुर्लघुर्मध्येप्लुतोऽन्ते भृङ्गतालके । एकरिंशत्यक्षरैस्तु वीरे मङ्गल-मण्डकः ५ । षड्मितापुत्रके ताले गलसागजगात्मके ।चतुस्त्रिंशदक्षरोऽयं वल्लभो रौद्रके रसे ६ ।”
Stchoupak
French
मण्डक-
m.
 sorte de gâteau.