| YouTube Channel

मणिमान् (maNimAn)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सूर्यः, सूरः, अर्यमा, आदित्यः, द्वादशात्मा, दिवाकरः, भास्करः, अहस्करः, व्रध्रः, प्रभाकरः, विभाकरः, भास्वान्, विवस्वान्, सप्ताश्वः, हरिदश्वः, उष्णरश्मिः, विवर्त्तनः, अर्कः, मार्त्तण्डः, मिहिरः, अरुणः, वृषा, द्युमणिः, तरणिः, मित्रः, चित्रभानुः, विरोचन्, विभावसुः, ग्रहपतिः, त्विषाम्पतिः, अहःपतिः, भानुः, हंसः, सहस्त्रांशुः, तपनः, सविता, रविः, शूरः, भगः, वृध्नः, पद्मिनीवल्लभः, हरिः, दिनमणिः, चण्डांशुः, सप्तसप्तिः, अंशुमाली, काश्यपेयः, खगः, भानुमान्, लोकलोचनः, पद्मबन्धुः, ज्योतिष्मान्, अव्यथः, तापनः, चित्ररथः, खमणिः, दिवामणिः, गभस्तिहस्तः, हेलिः, पतंगः, अर्च्चिः, दिनप्रणीः, वेदोदयः, कालकृतः, ग्रहराजः, तमोनुदः, रसाधारः, प्रतिदिवा, ज्योतिःपीथः, इनः, कर्म्मसाक्षी, जगच्चक्षुः, त्रयीतपः, प्रद्योतनः, खद्योतः, लोकबान्धवः, पद्मिनीकान्तः, अंशुहस्तः, पद्मपाणिः, हिरण्यरेताः, पीतः, अद्रिः, अगः, हरिवाहनः, अम्बरीषः, धामनिधिः, हिमारातिः, गोपतिः, कुञ्जारः, प्लवगः, सूनुः, तमोपहः, गभस्तिः, सवित्रः, पूषा, विश्वपा, दिवसकरः, दिनकृत्, दिनपतिः, द्युपतिः, दिवामणिः, नभोमणिः, खमणिः, वियन्मणिः, तिमिररिपुः, ध्वान्तारातिः, तमोनुदः, तमोपहः, भाकोषः, तेजःपुञ्जः, भानेमिः, खखोल्कः, खद्योतनः, विरोचनः, नभश्चक्षूः, लोकचक्षूः, जगत्साक्षी, ग्रहराजः, तपताम्पतिः, सहस्त्रकिरणः, किरणमाली, मरीचिमाली, अंशुधरः, किरणः, अंशुभर्त्ता, अंशुवाणः, चण्डकिरणः, धर्मांशुः, तीक्ष्णांशुः, खरांशुः, चण्डरश्मिः, चण्डमरीचिः, चण्डदीधितिः, अशीतमरीचिः, अशीतकरः, शुभरश्मिः, प्रतिभावान्, विभावान्, विभावसुः, पचतः, पचेलिमः, शुष्णः, गगनाध्वगः, गणध्वजः, खचरः, गगनविहारी, पद्मगर्भः, पद्मासनः, सदागतिः, हरिदश्वः, मणिमान्, जीवितेशः, मुरोत्तमः, काश्यपी, मृताण्डः, द्वादशात्मकः, कामः, कालचक्रः, कौशिकः, चित्ररथः, शीघ्रगः, सप्तसप्तिः
noun
हिन्दूनां धर्मग्रन्थेषु वर्णिता एका देवता।
"वेदेषु सूर्यस्य पूजायाः वारंवारं विधानम् अस्ति"।"
पुराणम्
English
मणिमान् १ / MAṆIMĀN I. A king. mahābhārata gives the following details about him.(i) maṇimān was born of an aspect of vṛtra, son of the asura Danāyu. (Śloka 44, Chapter 67, Ādi Parva).(ii) This king was present at the marriage of draupadī. (Śloka 22, Chapter 185, Ādi Parva).(iii) Bhīmasena while on his early victory march defeated this king. (Śloka 11, Chapter 30, Sabhā Parva).(iv) This king fought on the side of the pāṇḍavas during the great kurukṣetra battle. (Śloka 20, Chapter 4, Udyoga Parva).(v) maṇimān was killed in the fight between maṇimān and bhūriśravas. (Śloka 53, Chapter 23, droṇa Parva).
मणिमान् २ / MAṆIMĀN II. A serpent. This serpent is a member of the court of varuṇa. (Śloka 9, Chapter 9, Sabhā Parva).
मणिमान् ३ / MAṆIMĀN III. A sacred place. If one spends a night there one would get the benefit of performing an agniṣṭoma yajña. (Śloka 101, Chapter 82, Vana Parva).
मणिमान् ४ / MAṆIMĀN IV. A yakṣa who was a friend of kubera. Once the sage agastya cursed him that he would be killed by the hand of a man. The yakṣa was killed by Bhīmasena. (Śloka 59, Chapter 160, Vana Parva and see under agastya, para 10).
मणिमान् ५ / MAṆIMĀN V. A mountain. Once, when arjuna went on a pilgrimage to Śiva's presence with kṛṣṇa in a dream, he saw this mountain maṇimān. (Śloka 24, Chapter 9, droṇa parva).
मणिमान् ६ / MAṆIMĀN VI. A pārṣada of śiva. This pārṣada joined hands with vīrabhadra to injure the sage bhṛgu at the Dakṣayāga. (4th skandha, bhāgavata).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मणिमान्, [त्] त्रि, मणिविशिष्टः । रत्नभूषितः ।(यथा, भागवते । ३ । १५ । ४१ ।“विद्युत्क्षिपन्मकरकुण्डलमण्डनार्ह-गण्डस्थलोन्नसमुखं मणिमत्किरीटम् ॥
”)मणिरस्तीति मतुप्रत्ययेन निष्पन्नः ॥
(पुं, नाग-विशेषः । यथा, महाभारते । २ । ९ ।“मणिमान् कुण्डधारश्च कर्कोटकधनञ्जयौ ॥
”राक्षसभेदः । स च कुवेरस्य सखा । यथा, महाभारते । ३ । १३० । ५७ ।“सखा वैश्रवणस्यासीन्मणिमान्नामराक्षसः ॥
”पश्चिमस्थदेशभेदः । यथा, बृहत्संहितायाम् ।१४ । २० ।“अपरस्यां मणिमान् मेघवान् वनौघः क्षुरा-र्पणोऽस्तगिरिः ॥
”स्त्री, पुरभेदः । यथा, महाभारते । ३ । ९६ । ४ ।“इल्वलो नाम दैत्येय आसीत् कौरवनन्दन ! ।मणिमत्यां पुरि पुरा वातापिस्तस्य चानुजः ॥
”)