| YouTube Channel

मज्जा (majjA)

 
शब्दसागरः
English
मज्जा
f.
(-ज्जा) Marrow, pith, sap.
E.
मज्जन् marrow and अच्-टाप्
aff.
:
see मज्जन्
Yates
English
मज्जा (ज्जा) 1.
f.
Marrow, pith, sap.
Spoken Sanskrit
English
मज्जा - majjA -
f.
- marrowofthebones
अस्थन्वत् - asthanvat -
adj.
- having bones
अस्थिमत् - asthimat -
adj.
- having bones
सास्थि - sAsthi -
adj.
- having bones [ said of any animal ]
अस्थिभक्ष - asthibhakSa -
m.
- eating bones
अस्थिमय - asthimaya -
adj.
- full of bones
अस्थिपञ्जर - asthipaJjara -
m.
- cage of bones
दधीच्यस्थि - dadhIcyasthi -
n.
- dakSa's bones
सशरीर - sazarIra -
adj.
- with the bones
त्वङ्मांसास्थिमय - tvaGmAMsAsthimaya -
adj.
- flesh and bones
अस्थिमाला - asthimAlA -
f.
- necklace of bones
अस्थितोद - asthitoda -
m.
- pain in the bones
करोट - karoTa -
m.
- bones of the head
कषाय - kaSAya -
m.
- broken bones tree [ Bignonia Indica - Bot. ]
शरीरास्थि - zarIrAsthi -
n.
- bones of the body
शिक्षा - zikSA -
f.
- broken bones plant [ Bignonia Indica - Bot. ]
आरलु - Aralu -
m.
- broken bones plant [ Bignonia Indica - Bot. ]
कटम्भर - kaTambhara -
m.
- broken bones plant [ Bignonia Indica - Bot. ]
कण्टकाष्ठील - kaNTakASThIla -
m.
- having sharp bones
केशट - kezaTa -
m.
- broken bones plant [ Bignonia Indica - Bot. ]
मज्जा majjA
f.
marrow of the bones
अस्थि - मज्जा asthi - majjA
f.
bone marrow
Wilson
English
मज्जा
f.
(-ज्जा) Marrow, pith, sap.
E.
मज्जन् marrow, and टाप्
aff.
: see मज्जन्.
Apte
English
मज्जा [majjā], [मस्ज्-अच् टाप्]
The marrow of the bones and flesh.
The pith of plants.
Comp.
जम् semen virile.
a kind of bdellium (भूमिजगुग्गुल). -मेहः a disease of urinary organs. -रजस्
n.
a particular hell.
bdellium. -रसः semen virile. -सारः a nutmeg.
Apte 1890
English
मज्जा [मस्ज्-अच् टाप्] 1 The marrow of the bones and flesh.
2 The pith of plants.
Comp.
जं {1} semen virile. {2} a kind of bdellium (भूमिजगुग्गुल).
रजस् n. {1} a particular hell. {2} bdellium.
रसः semen virile.
सारः a nutmeg.
Monier Williams Cologne
English
मज्जा॑
f.
id.,
ŚBr.
MaitrUp.
Hariv.
(cf. निर्मज्ज).
Monier Williams 1872
English
मज्जा, f. the marrow of the bones or flesh [cf.
निर्-मज्ज]
pith, sap, the sap of plants.
—मज्जा-
गत, अस्, आ, अम्, seated in the marrow (as a
disease).
—मज्जा-ज, अस्, m. a species of bdellium
(= भूमिज-गुग्गुलु).
—मज्जा-मेह, अस्, m., N.
of a particular disease of the urinary organs.
—मज्जा-
रजस्, अस्, n. a particular hell
bdellium.
—मज्जा-
रस, अस्, m. ‘marrow-secretion, semen virile.
—मज्जा-सार, अम्, n. nutmeg.
Macdonell
English
मज्जा majj-ā,
f.
marrow.
Benfey
English
मज्जा मज्जा (cf. the last),
f.
The
marrow of the bones and flesh. Pañc.
i. d. 191, cf. my translation,
n.
171.
--
Comp.
निर्मज्ज, i. e.
निस्-,
adj.
marrow-
less, Hariv. 14533.
Apte Hindi
Hindi
मज्जा
स्त्री*
- मस्ज् + अच् + टाप्
मांस और हड्डियों के बीच का रस या वसा
मज्जा
स्त्री*
- मस्ज् + अच् + टाप्
पौधों का रस
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मज्जा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಲುಬಿನೊಳಗಿನ ನೆಣ ದೇಹಸಾರ
मज्जा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರದ ಸಾರ /ಮರದ ರಸ
L R Vaidya
English
majjA {% f. %} 1. The marrow of the bones and flesh, M.v.135, Yaj.iii.106
2. the pith of plants.
Bopp
Latin
मज्जा f. (r. मज्ज् s. आ) id.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मज्जा, मेदः, अस्थिजः, अस्थिसारः, अस्थिस्नेहः, अस्थिस्नेहकः
noun
अस्थिगुहासु वर्तमानः रसः।
"मज्जा रक्तकणिकायाः निर्मितिं करोति।"
Synonyms:
अजा, छागी, पयस्विनी, भीरुः, मेध्या, गलेस्तनी, छागिका, मज्जा, सर्वभक्ष्या, गलस्तनी, चुलुम्पा, सज्जा, मुखविलुण्ठिका
noun
पशुविशेषः, या अप्रशस्ता खरतुल्यनादा प्रदीप्तपुच्छा कुनखा विवर्णा निकृत्तकर्णा द्विपमस्तका तथा यस्याः दुग्धं पानार्थंम् उपयुज्यते
"अजायाः दुग्धं शीतलं मधुरं च।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rkang daM rgyud pa
मज्जा
rgyungs pa
मज्जा
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मज्जा तु कौशिकः शुक्रकरोऽस्थ्नः स्नेहसंभवौ ६२८
-wordlist-
मज्जन् (पुं), कौशिक (पुं), शुक्रकर (पुं), अस्थिस्नेह (पुं), अस्थिसम्भव (पुं), मज्जा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मज्जा
मज्जा, सार
त्वग्वल्कं वल्कलं प्रोक्तं मज्जा सार उदाहृतः
verse 2.1.1.183
page 0023
Tamil
Tamil
மஜ்ஜா : உடலில் உள்ள கொழுப்பு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मज्जा, [न्]
पुं,
(मज्जति अस्थिष्विति मस्ज् +“श्वन् उक्षन् पूषन् प्लीहन् क्लेदन् स्नेहन् मूर्द्धन्मज्जन्नित्यादि ।” उणा० १५८ इति कनिन्निपात्यते ।) वृक्षादेरुत्तमस्थिरभागः सारइति ख्यातः इत्यमरभरतौ
फलमज्जगुणोयथा, --“यस्य यस्य फलस्येह वीर्य्यं भवति यादृशम् ।तस्य तस्यैव वीर्य्येण मज्जानमभिनिर्द्दिशेत्
”इति राजवल्लभः
अस्थिमध्यस्थस्नेहविशेषः तत्पर्य्यायः कौशिकः२ शुक्रकरः अस्थिस्नेहः अस्थिसम्भवः ।इति हेमचन्द्रः १९
अस्थिसारः तेजः ७बीजम् अस्थिजम् जीवनम् १० देहसारः११ इति राजनिर्घण्टः
अथ मज्जस्वरूप-माह ।“अस्थि यत् स्वाग्निना पक्वं तस्य सारो द्रवोघनः ।यः स्वेदवत् पृथग्भूतः मज्जेत्यभिधीयते
”अथ मज्जस्थानमाह ।“स्थूलास्थिषु विशेषेण मज्जा त्वभ्यन्तरे स्थितः ।”इति भावप्रकाशः
अस्य गुणाः ।“बलशुक्ररसश्लेष्ममेदोमज्जविवर्द्धनः ।मज्जा विशेषतोऽस्थ्नाञ्च बलकृत् स्नेहने हितः
”इति चरकः
मज्जाशब्द आबन्तोऽपि यथा शणातसी-मूलकशिग्रुसिद्धैः पियालमज्जासहितैस्त्वितिसुश्रुतः
द्बयमेवाह त्रिकाण्डे भागुरिः
“लज्जावद्राजवन्मज्जा मांससारास्थिसारयोः ।”इत्यमरटीकायां भरतः
मज्जा,
स्त्री,
(मज्जतीति मस्ज् + अच् ।अजादित्वात् टाप् ।) अस्थिसारः इत्यमर-टीकायां भरतः
अस्य गुणाः वातनाशि-त्वम् बलपित्तकफप्रदत्वम् मांसतुल्यगन्धरूप-त्वञ्च कुम्भीरमहिषमज्जागुणाः मधुरत्वम् ।बृंहणत्वम् बल्यत्वञ्च मज्जसत्त्वगुणौ यथा ।शैत्यम् उष्णत्वञ्च इति राजवल्लभः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मज्जा स्त्री मस्ज--अच् टाप् अस्थिसारे वृक्षादेः सारांशेच हेम० “भल्लातकी मूलकशिग्रुसिद्धैः प्रियालमल्ला-सहितैः” सुश्रुतः
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“टु मस्जो शुद्धौ”@} 2 ‘शुद्ध्या स्नानम्, व्रुडनं लक्ष्यते।’ इति क्षीरस्वामी।
व्रुडनम् = संवरणम्।
3 मज्जकः-ज्जिका, मज्जकः-ज्जिका, 4 मिमङ्क्षकः-क्षिका, मामज्जकः-ज्जिका
5 मङ्क्ता-मङूक्त्री, मज्जयिता-त्री, मिमङ्क्षिता-त्री, मामज्जिता-त्री
6 मज्जन्-ती, मज्जयन्-न्ती, मिमङ्क्षन्-न्ती
-- मङ्क्ष्यन्-न्ती-ती, मज्जयिष्यन्-न्ती-ती, मिमङ्क्षिष्यन्-न्ती-ती
-- -- 7 मज्जयमानः, -- मामज्ज्यमानः
-- मज्जयिष्यमाणः, -- मामज्जिष्यमाणः
8 सुमक्-सुमग्-सुमज्जौ-सुमज्जः
-- -- -- 9 मग्नः-मग्नवान्, मज्जितः, मिमङ्क्षितः, मामज्जितः-तवान्
मज्जः, मज्जः, मिमङूक्षुः, मामज्जः
मङ्क्तव्यम्, मज्जयितव्यम्, मिमङ्क्षितव्यम्, मामज्जितव्यम्
मज्जनीयम्, मज्जनीयम्, मिमङ्क्षणीयम्, मामज्जनीयम्
10 11 मद्ग्यम्-मद्ग्यः, मज्ज्यम्, मिमङ्क्ष्यम्, मामज्ज्यम्
ईषन्मज्जः-दुर्मज्जः-सुमज्जः
-- -- -- मज्ज्यमानः, मज्ज्यमानः, मिमङ्क्ष्यमाणः, मामज्ज्यमानः
मद्गः, 12 मज्जथुः 13 मज्जः, मिमङ्क्षः, मामज्जः
मङ्क्तुम्, मज्जयितुम्, मिमङ्क्षितुम्, मामज्जितुम्
14 मज्जा, मज्जना, मिमङ्क्षा, मामज्जा
मज्जनम्, मज्जनम्, मिमङ्क्षणम्, मामज्जनम्
15 मङ्क्त्वा 16 -मक्त्वा, मज्जयित्वा, मिमङ्क्षित्वा, मामज्जित्वा
प्रमज्ज्य, प्रमज्ज्य, प्रमिमङ्क्ष्य, प्रमामज्ज्य
मज्जम् मङ्क्त्वा मक्त्वा मज्जम् मज्जयित्वा मिमङ्क्षम् मिमङ्क्षित्वा मामज्जम्
मामज्जित्वा
17 मद्गुः, 18 मज्जा-मज्ज नौ-मज्जनः, 19 मञ्जूषा, 20 मद्गुरः।
21
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१२३५)
02
=>
(६-तुदादिः-१४१५। अक। अनि। पर।)
03
=>
[[१। ण्वुलि, ‘झलां जश् झशि’ (८-४-५३) इति सकारस्य दकारे, तस्य श्चुत्वेन जकारः। एवमेव ण्यन्तेषु, यङन्तेषु, शुद्धे अजादिप्रत्ययेषु रूपनिष्पत्तिरिति ज्ञेयम्।]]
04
=>
[[२। सन्नन्तात् ण्वुलि, धातोरनिट्त्वेन झलादिप्रत्ययपरकत्वात्, ‘मस्जिनशोर्झलि’ (७-१-६०) इति नुमागमः। अत्र ‘मिदचोऽन्त्यात् परः’ (१-१-४७) इति नियमं बाधित्वा, ‘मस्जेरन्त्यात् पूर्वं नुममिच्छन्ति अनुषङ्गादिलोपार्थम्’ (वा। १-१-४७) इति भाष्याद्युक्तप्रकारेण धातुजकारात् पूर्वं नुम्। तेन सकारस्य संयोगादिलोपे, कुत्वे रूपमेवम्। एवमेव सन्नन्ते सर्वत्र प्रक्रियोह्या।]]
05
=>
[[३। तृचि अन्त्यात् पूर्वं नुमि, ‘स्कोः संयोगाद्योरन्ते च’ (८-२-२९) इति संयोगादिलोपे रूपमेवम्। एवमेव तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
06
=>
[[४। शतरि, तुदादित्वात् शपोऽपवादत्वेन शप्रत्यये जश्त्वश्चुत्वयो रूपमेवम्।]]
07
=>
[[५। शुद्धेश्चेतनकर्तृकत्वे, ण्यन्तात्, ‘अणावकर्मकात्--’ (१-३-८८) इति परस्मैपदमेव। अचित्तवत्कर्तृकत्वे तु आत्मनेपदमपीत्यतोऽत्रात्मनेपदम्।]]
08
=>
[[६। क्विपि, संयोगादिलोपे, जकारस्य कुत्वे रूपमेवम्।]]
09
=>
[[७। निष्ठायाम्, ‘मस्जिनशोः--’ (७-१-६०) इति नुमि, सकारस्य संयोगादिलोपे, नुमो नकारस्य ‘अनिदिताम्--’ (६-४-२४) इति लोपे, ‘ओदितश्च’ (८-२-४५) इति निष्ठानत्वे, नत्वस्यासिद्धत्वेन झल्परकत्वात् ‘चोः कुः’ (८-२-३०) इति कुत्वे रूपमेवम्।]]
10
=>
[पृष्ठम्१०११+ २८]
11
=>
[[१। ण्यति, ‘चजोः कु घिण्णयतोः’ (७-३-५२) इति धातुजकारस्य कुत्वे सकारस्य जश्त्वेन दकारे रूपमेवम्। घञ्यप्येवमेव रूपनिष्पत्तिरिति ज्ञेयम्।]]
12
=>
[[२। भावे, ‘ट्वितोऽथुच्’ (३-३-८९) इत्यथुच्प्रत्यये रूपमेवम्।]]
13
=>
[[आ। ‘तल्पे कान्तान्तरैः सार्धं मन्येऽहं धिङ् निमज्जथुम्।।’ भ। का। ५। २०।]]
14
=>
[[३। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति स्त्रियामकारप्रत्यये रूपमेवम्। केचित्तु क्तिनि, नुमि नलोपे मक्तिरिति साधयन्ति। ‘प्रसज्य चापवादविषयं तत उत्सर्गोऽभिनिवि- शते’ (परि। ६५) इति न्यायानुसरणे तु मज्जा इत्यकारप्रत्ययान्तं रूपमेव न्याय्य- मिति प्रतिभाति।]]
15
=>
[[४। क्त्वाप्रत्यये, ‘जान्तनशां विभाषा’ (६-४-३२) इत्यनुनासिकलोपनिषेधविकल्पः। निषेधविकल्पे विधिविकल्पपर्यवसानात् अनुनासिकलोपो विभाषा भवतीति ज्ञेयम्। तेन रूपद्वयम्।]]
16
=>
[[B। ‘अध्यास्त यं नक्रकुलं स्थवीयो द्विपोऽप्यमङ्क्त्वा यमुत्ततार।’ वा। वि। ३। ३८।]]
17
=>
[[५। ‘भृमृशीतॄचरित्सरितनिमिमस्जिभ्य उः’ (द। उ-१-९२) इत्युप्रत्यये रूपमेवम्। मज्जत्यम्भसीति मद्गुः = जलपक्षिविशेषः। न्यङ्क्वादि (७-३-५३) पाठात् जकारस्य कुत्वेन गकारः।]]
18
=>
[[६। ‘श्वन्नुक्षन्--’ (द। उ। ६-५५) इत्यादिना कनिन्प्रत्यये रूपमेवम्। मज्जत्यस्थिष्विति मज्जा = अस्थ्यन्तसारः। नकारान्तोऽयं शब्दः।]]
19
=>
[[७। ‘मस्जेर्नुम् च’ (द। उ। ९-१८) इत्यूषन्प्रत्यये, नुभागमे रूपमेवम्। मज्जत्यस्या- मिति मञ्जूषा = पेटिका।]]
20
=>
[[८। बाहुलकादौणादिकेऽरप्रत्यये न्यङ्क्वादित्वात् (७-३-५३) कुत्वे रूपम्। मद्गुरः = जलपक्षिविशेषः।]]
21
=>
[पृष्ठम्१०१२+ २८]