| YouTube Channel

मघवन् (maghavan)

 
शब्दसागरः
English
मघवन्
m.
 (-वा)
1. INDRA.
2. One of the twelve Chakravartis, or uni-
versal monarchs of the Jainas.
3. An epithet of Vyāsa 4. An owl.
E.
 मह to sacrifice, कनिन् Unādi
aff.
 and वुक् augment, form
irr
 .
before the vowel affs. of the second case plural, and the last five
cases, the व of this word is changed to उ, and thence becomes ओ
as usual, as मघोनः, मघोना, मघोने, &c.
also with ङीष्
aff.
 the fem.
form is मघीनी
f.
 (-नी) Sāchi, the wife of INDRA.
Capeller Eng
English
मघ॑वन् (f. मघो॑नी)
a.
 rich in gifts, liberal,
generous
m.
 the institutor or patron of a sacrifice,
E.
 of Indra.
Yates
English
मघवन् (वान्) 5.
m.
 Indra
one of the
great monarchs of the
Jainas.
Wilson
English
मघवन्
m.
 (-बा)
1 INDRA.
2 One of the twelve Cakravartīs, or universal monarchs of the
Jainas.
E.
 मह to sacrifice, कनिन् Uṇādi
aff.
 , and वुक् augment, form
irr
 .
before the vowel affs. of the second case plural, and the last five cases,
the व of this word is changed to उ, and thence becomes ओ as usual,
as मघोनः, मघोना, मघोने, &c.
also with ङीष्
aff.
 the fem. form is
मघोनी
f.
 (-नी) The wife of INDRA.
Apte
English
मघवन् [maghavan],
a.
 [मह्-पूजायां कनिन् नि˚ हस्य घः वुगागमश्च
Uṇ.*
 1.156] Liberal, munificent.
m.
 (Nom.
sing.
 मघवा
acc.
pl.
 मघोनः)
N.
 of Indra
दुदोह गां स यज्ञाय सस्याय मघवा दिवम्
R.*
 1.26
3.46
Ki.*
 3.52
Ku.*
 3.1.
An owl (पेचक).
N.
 of Vyāsa.
Apte 1890
English
मघवन् a. [मह्-पूजायां कनिन् नि° हस्य घः वुगागमश्च Uṇ. 1. 156] Liberal, munificent.
m. (Nom. sing. मघवा
acc. pl. मघोनः) 1 N. of Indra
दुदोह गां स यज्ञाय सस्याय मघवा दिवं R. 1. 26, 3. 46
Ki. 3. 52
Ku. 3. 1.
2 An owl (पेचक).
3 N. of Vyāsa,
Monier Williams Cologne
English
मघ॑—वन् (मघ॑-),
mfn.
 (middle stem मघ॑-वत् [which may be used throughout], weak stem मघो॑न्
nom.
m.
 मघ॑वा or °वान्
f.
 मघो॑नी or मघवती [Vop. ]
n.
 मघवत्
nom.
pl.
m.
 once मघो॑नस्
cf.
Pāṇ.
 vi, 4, 128
133), possessing or distributing gifts, bountiful, liberal, munificent (esp. said of Indra and other gods, but also of institutors of sacrifices who pay the priests and singers),
RV.
AV.
TS.
ŚBr.
Up.
मघ॑—वन्
m.
N.
 of Indra (also
pl.
 °वन्तः),
MBh.
Kāv.
&c.
of a Vyāsa or arranger of the Purāṇas,
Cat.
of a Dānava,
Hariv.
of the 3rd Cakra-vartin in Bhārata,
L.
Macdonell
English
मघवन् maghá-van,
a.
 (V.
strg. st. -vān
🞄mid. -vat
wk. maghon = magha‿un: nm. -vā 🞄or -vān
f.
 maghónī) bountiful, munificent
🞄m. bestower of gifts, esp. of institutors 🞄of sacrifices, who pay the priests and singers
🞄the Bounteous One (Indra)
in C. only ep. 🞄of Indra.
Benfey
English
मघवन् मघवन्, a curtailed form
of the next.
I.
adj.
 ,
f.
 घोनी, Wealthy,
Chr. 287, 2 = Rigv. i. 48, 2.
II.
m.
Indra, Vikr. 86, 19.
Apte Hindi
Hindi
मघवन्
पुं*
 - "मह् पूजायां कनिन्, नि* हस्य घः, वुगागमस्च"
इन्द्र का नाम
मघवन्
पुं*
 - -
"उल्लू, पेचक"
मघवन्
पुं*
 - -
व्यास का नाम
L R Vaidya
English
maGa-van {% m. (nom. sing. मघवा
acc. pl. मघोन) %} 1. an epithet of Indra, दुदोह गां स यज्ञाय सस्याय मघवा दिवम् R.i.26, iii.46, K.S.iii.1, Megh.i.6
2. an owl
3. an epithet of Vyāsa.
Bopp
Latin
मघवन् (a praec. quod etiam sacrificium significare vide-
tur, s. वत्, v. मख)
1) Adj. in dial. Vêd. sacrificans.
Lass. 148.
2) m. nomen dei Indri. N. 2. 15. A. 11. 4.
Lanman
English
maghávan [428], a.
—1. abounding in
liberal gifts, generous
esp., as m., generous
(patron), designation of the rich lord
who institutes a sacrifice and pays the
priests, 88^1--cf. sūri
applied in particular
to Indra, as Rewarder (of priests and
singers), 70^6, 71^5, 73^20, 75^10
—2. in the
Epos, The Generous One, standing epithet
of Indra, 5^11. [maghá, 1234.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मघवन्
noun
दानवविशेषः।
"मघोनः वर्णनं पुराणेषु प्राप्यते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
इन्द्रो हरिर्दुश्च्यवनोऽच्युताग्रजो वज्री विडौजा मघवान्पुरंदरः ।
प्राचीनबर्हिः पुरुहूतवासवौ संक्रन्दनाखण्डलमेघवाहनाः ॥ १७१ ॥
सुत्रामवास्तोष्पतिदल्मिशक्रा वृषा शुनासीरसहस्रनेत्रौ ।
पर्जन्यहर्यश्वऋभुक्षिबाहुदन्तेयवृद्धश्रवसस्तुराषाट् ॥ १७२ ॥
सुरर्षभस्तपस्तक्षो जिष्णुर्वरशतक्रतुः ।
कौशिकः पूर्वदिग्देवाप्सरःस्वर्गशचीपतिः ॥ १७३ ॥
पृतनाषाडुग्रधन्वा मरुत्वान्मघवास्य तु ।
-wordlist-
दिक्पाल (पुं), इन्द्र (पुं), हरि (पुं), दुश्च्यवन (पुं), अच्युताग्रज (पुं), वज्रिन् (पुं), विडौजस् (पुं), मघवन् (पुं), पुरन्दर (पुं), प्राचीनबर्हिस् (पुं), पुरुहूत (पुं), वासव (पुं), सङ्क्रन्दन (पुं), आखण्डल (पुं), मेघवाहन (पुं), सुत्रामन् (पुं), वास्तोष्पति (पुं), दल्मि (पुं), शक्र (पुं), वृषन् (पुं), सुनाशीर (पुं), सहस्रनेत्र (पुं), पर्जन्य (पुं), हर्यश्व (पुं), ऋभुक्षिन् (पुं), बाहुदन्तेय (पुं), वृद्धश्रवस् (पुं), तुराषाह् (पुं), सुरर्षभ (पुं), तपस्तक्ष (पुं), जिष्णु (पुं), वरक्रतु (पुं), शतक्रतु (पुं), कौशिक (पुं), पूर्वदिक्पति (पुं), देवपति (पुं), अप्सरःपति (पुं), स्वर्गपति (पुं), शचीपति (पुं), पृतनाषाह् (पुं), उग्रधन्वन् (पुं), मरुत्वत् (पुं), मघवन् (पुं)
--source--
मघवा वैजयिरथाश्वसेननृपनन्दनः ॥ ६९२ ॥
सनत्कुमारोऽथ शान्तिः कुन्थुररो जिना अपि ।
-wordlist-
मघवन् (पुं), वैजयि (पुं), अश्वसेननृपनन्दन (पुं), सनत्कुमार (पुं), शान्ति (पुं), कुन्थु (पुं), अर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
इन्द्र
इन्द्र, दुश्च्यवन, हरि, सुरपति, सङ्क्रन्दन, वासव, वृत्रारि, बलसूदन, शतमख, वृद्धश्रवस्, कौशिक, जिष्णु, वज्रधर, सहस्रनयन, वास्तोष्पति, गोपति, पर्जन्य, मघवन्, वृषन्, हरिहय, प्राचीनबर्हिस्, पुरुहूत, पृतनाषाट्, पुरन्दर, पूर्वदिक्पति, स्वाराज्, आखण्डल, तुराषाह्, सुत्रामन्, गोत्रभिद्, सुनासीर, शक्र, उग्रधन्वन्, हरिवत्, पाकशासन, दिवस्पति, विडौजस्, मरुत्वत्, मेघवाहन
इन्द्रो दुश्च्यवनो हरिः सुरपतिः सङ्क्रन्दनो वासवो,
वृत्रारिर्बलसूदनः शतमखो वृद्धश्रवाः कौशिकः ।
जिष्णुर्वज्रधरः सहस्रनयनो वास्तोष्पतिर्गोपतिः,
पर्जन्यो मघवा वृषा हरिहयः प्राचीनबर्हिः स्मृतः ॥ ५२ ॥
पुरुहूतः पृतनाषाट् पुरन्दरः पूर्वदिक्पतिः स्वाराट् ।
आखण्डलस्तुराषाट् सुत्रामा गोत्रभित्सुनासीरः ॥ ५३ ॥
शक्रः स्यादुग्रधन्वा च हरिवान्पाकशासनः ।
दिवस्पतिर्विडौजाश्च मरुत्वान्मेघवाहनः ॥ ५४ ॥
verse 1.1.1.52
page 0008
नाममाला
Sanskrit
देवपति, सेन्द्रपति, स्वर्गवासपति, स्वर्गपति, नाकपति, नाकेन्द्र, शक्र, इन्द्र, शुनासीर, शतक्रतु, प्राचीनबर्हिस्, सुत्रामन्, वज्रिन्, आखण्डल, हरि, बलशत्रु, गोत्रशत्रु, पाकशत्रु, नमुचिशत्रु, वृत्रहन्, सहस्राक्ष, गीर्वाणेश, पुरन्दर, विडौजस्, अश्व, अप्सरोनाथ, वासव, हरिवाहन, मरुत्, मरुत्वत्, वृषन्, ऐरावणाधिप, शतमन्यु, तुराषाह्, पुरुहूत, कौशिक, संक्रन्दन, मघवन्, पुलोमारि, मरुत्सख
तत्पतिः शक्र इन्द्रश्च शुनासीरः शतक्रतुः ।
प्राचीनबर्हिः सुत्रामा वज्री चाखण्डलो हरिः ॥ ५७ ॥
शत्रुर्बलस्य गोत्रस्य पाकस्य नमुचेरपि ।
वृत्रहा च सहस्राक्षो गीर्वाणेशः पुरन्दरः ॥ ५८ ॥
विडौजाश्चाप्सरोनाथो वासवो हरिवाहनः ।
मरुतश्च मरुत्वाँश्च वृषा चैरावणाधिपः ॥ ५९ ॥
शतमन्युस्तुराषाट् च पुरुहूतश्च कौशिकः ।
संक्रन्दनोऽथ मघवान् पुलोमारिर्मरुत्सखः ॥ ६० ॥
verse 0.1.1.57
page 0032
Mahabharata
English
Maghavan, Maghavat = Indra, q.v.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मघवन्(त्)
पु०
 मह--कनिन् नि० हस्य घः “मथवा बहुलम्”पा० वा तृच् । १ इन्द्रे अमरः २ तन्नामनामके पेचकेच । तृचि मघवान् अतृचि मघवा । एवं मघ-वानौ मघवन्तावित्यादिरूपद्वयम् । भत्वे अन्नन्तस्य सम्प्र० ।मघोनः तृजन्तस्य न मघवतः इत्यादि ङीपि मघोनीमघवतीत्यादि तद्धिते न सम्प्र० । माघवनम् इत्यादिभाष्ये तु मघशब्दात् मतुपिरूपं साधयित्वा शब्दान्तर-मित्युक्त्वा न तृजित्युक्तम् ।
Capeller
German
मघ॑वन् u. मघ॑वन्त् (f. मघो॑नी) gabenreich,
freigebig.
m.
 Spender, Opferherr
Bein.
Indra's u. a. Götter.
Grassman
German
maghávan, a. [von maghá], ersteres auch in maghón zusammen gezogen, 1〉 der Geschenke oder Lohn auszutheilen hat, reichlich gebend, gabenreich, reich, mächtig
insbesondere 2〉 von Indra und andern Göttern
3〉 von dem Veranstalter des Opfers, [Page972] der den Opferern und Sängern Lohn austheilt
4〉 m., der reichlich giebt, Geber mit Gen. rā́dhasas.
-avan [V.] (unvollständig) 2〉 (indra) {33, 12}. _{33, 15}
{52, 11}
{54, 1}
{57, 5}
{82, 1}. _{82, 3}
{84, 19}
{102, 3}. _{102, 4}. _{102, 7}. _{102, 10}
{104, 5}. _{104, 8}
{132, 1}
{165, 9}
{178, 5}
‥ {312, 19}
{313, 7}
{464, 1}
{468, 3}
{485, 10}. _{485, 17}. _{485, 18}
{487, 8}. _{487, 10}
— agne {58, 9}
{127, 11}
{456, 15}.
-ávān 2〉 índras {312, 1}.
-ávā 1〉 ráthas aśvínos {157, 3}. — 2〉 índras {32, 3}. _{32, 13}
{55, 4}
{103, 2}. _{103, 4}
{171, 3}
{173, 5}
{174, 1}
{264, 3}
{287, 8}
{312, 1}
{313, 8}. _{313, 9}. _{313, 11}. _{313, 13}. _{313, 19}. _{313, 20}
{316, 2}
{318, 1}
{320, 2}
{323, 5}
{338, 5}
{385, 1}
{388, 3}
{465, 1}
{488, 11}. _{488, 15}
{543, 4}
{614, 5}
{621, 12}
{641, 10}
{653, 9}. _{653, 13}
{666, 13}
{670, 1}. _{670, 18}
{674, 10}
{705, 20}
{849, 23}{849, 2}. _{849, 3}
{868, 6}. _{868, 8}
{869, 3}. _{869, 5}. _{869, 6}. _{869, 8}
{875, 11}
{939, 2}
{986, 4}
{1018, 1}
(agnís) {197, 4} (sūrís)
{712, 9}
íḍás pátis {499, 4}
(sómas) {808, 11} vīrébhis áśvais 〰 bhavā nas (índus) {809, 55}. — 3〉 ráthavītis {415, 19}
abhyāvartī́ {468, 8}
śauradeviás {679, 15}
jī́vet íd 〰 máma {859, 8}
sūrís {907, 6}. — 4〉 {793, 3}.
-ávānam 2〉 índram {264, 22}
{285, 1}
{327, 7}
{542, 1}. _{542, 2}
{706, 13}
{869, 1}
{900, 5}
{930, 7}
{993, 2}. — 4〉 {544, 5}.
-ónas [G.] 1〉 āpés {218, 17} (neben bhūridā́vnas). — 2〉 (índrasya) {313, 5}. — 3〉 Vom Verb abhängig: kṣáyat {464, 10}
párikhyatam {419, 6} (neben ṛ́ṣīṇām)
vom Nomen abhängig: cétiṣṭhas ásuras {381, 1}
hṛdás [Ab.] {385, 9}
codayitrī́ {597, 6}
stotā́ {622, 13}
adāmā́nas {485, 12}, wo, wie in {381, 1}, der Gen. s. collectiv zu fassen sein wird.
-ónas [G.] zu lesen -ávanas oder -ā́vanas 2〉 asyá (agnés) stóme 〰 {370, 3}. — 3〉 śrávasenas 〰 {744, 1} (nach SV. maghónaam).
-avānā [V. d.] 2〉 aśvinau {184, 5}
{292, 5}
indrābrahmaṇaspatī {215, 12}
índras ca soma {324, 5}.
-ávānā [N. d.] 2〉 (aśvínā) {646, 7}.
-ónos [G. d.], zu lesen -ávanos oder -ā́vanos 2〉 tigmā́ didyút 〰 (indrāgniós) {440, 3}.
-avānas [V.] 2〉 ṛbhukṣaṇas {564, 1}. — 3〉 {858, 9}.
-ávānas [N.] 1〉 {853, 4}
rā́yas 〰 {98, 3}. — 3〉 {77, 4} (śáviṣṭhās)
{396, 8}
{433, 6}
{532, 7} yantāras yé 〰 jánānaam
{536, 10}
{576, 11}
sūráyas {73, 5}
〰 vayám ca {136, 7}
{141, 13}
{594, 5}.
-ónas [A.] 1〉 {720, 7} (ā pavasva). — 3〉 {140, 12}
(nas)
{548, 15}
{644, 2}
(maghaís)
neben gṛṇatás {528, 2}
{848, 15}
neben sūrī́n {54, 11}
{887, 22}
〰 rakṣa ta núas ca {31, 12}
mandi {622, 33}.
-ávadbhis 3〉 nṛ́bhis {312, 19}.
-ávadbhyas [D.] 2〉 (marúdbhyas) {224, 14} áva sthirā́ 〰 tanuṣva (vorher pári nas hetís rud(a)rásya vṛjyās). — 3〉 {226, 15}
{517, 20}
{521, 9}
{532, 9}
{540, 6}
{583, 9}
{611, 3}
{732, 41}
{809, 55}
{124, 10} (parallel stotré)
{590, 5}
(parall. asmábhyam)
{58, 9} (parall. gṛṇaté)
nas 〰 ca {451, 5}
〰 ca -máhyam ca {487, 9}
{744, 6}
neben stotṛ́bhyas {523, 7}
asmábhyam 〰 ca {625, 12}.
-ónām 1〉 {478, 4} (índras, 〰 tuvikūrmítāmas). — 2〉 marútaām {703, 1}
(marútām) {574, 6} (suṣṭutís). [Page973] — 3〉 ā́yus {792, 2} (pratirán).
-ónaam 1〉 máṃhiṣṭham 〰 (índram) {393, 4}
máṃhiṣṭhā {509, 2} (índrāváruṇā)
máṃhiṣṭhāsas {621, 30}
upamám {1022, 1} (índram). — {919, 9}(?). — 3〉 rā́dhas {48, 2}
{612, 2}
{712, 7}
{713, 3}
girā́ {372, 3}
śrávas {372, 5}
kṣáye {418, 4} (stotṝṇā́m ca). _{418, 5} (sákhīnām ca)
várūtham {548, 7}
úpastutis {621, 16}
vājadā́vā {622, 34}
pārám {639, 34}.
-ávatsu 1〉 {1019, 2} (pinvate). — 3〉 {140, 10}
{553, 2}
{865, 2}
{93, 12} (neben asmé)
asmā́su 〰 ca {123, 13}.
-ávatsu, zu lesen 〰 óṣu 3〉 {919, 14}.
-oni [V. f.] 2〉 uṣas {113, 17}
{124, 10}
{295, 1}
{351, 9}
{433, 4}. _{433, 6}. _{433, 7}
{506, 6}
{593, 4}.
-ónī [N. s. f.] 1〉 dákṣiṇā {202, 21}
{505, 1} (uṣā́s). — 2〉 uṣā́s {48, 8}
{113, 5}. _{113, 13}
{295, 4}
{591, 5}
{594, 4}
{595, 3}.
-ónī [d. f.] 2〉 uṣā́sānáktā {518, 6}.
-ónīs [N. p. f.] 2〉 uṣásas {347, 3}
{506, 3}.
-avattama [V.] 2〉 indra {1023, 5}.
972, 29.a: {849, 2}. _{849, 3} st. {849, 23}
maghávan:
-ávā 2〉 {174, 7}
{383, 6}. _{383, 8}
{384, 3}
{388, 8}
{1021, 5}
(agnís) {146, 5}
-ávadbhyas 3〉 {574, 3}
-ávatsu 3〉 {64, 14}.
Stchoupak
French
मघवन्-
(f. मघोनी-) मघवन्त्- a. libéral, ép. d'Indra
m.
 Indra.