| YouTube Channel

मकार (makAra)

 
Capeller Eng
English
मकार
m.
 the sound म.
Apte
English
मकारः [makārḥ], 1 The syllable म.
Each of the following five मद्य, मत्स्य, मांस, मैथुन and मुद्रा
see पञ्चमकार.
Monier Williams Cologne
English
1. म—कार
m.
 the letter or sound म,
ŚāṅkhBr.
AV.
 Pariś.
&c.
2. म—कार
m.
 the foot called molossus
Macdonell
English
मकार ma-kāra,
m.
 letter
m.
Lanman
English
ma-kāra, m. the letter m. [Whitney 18.]
Abhyankara Grammar
English
मकार the consonant म् with the vowel अ and the affix कार added for facility of use and pronunciation
cf. T.Pr.I.17 and 21.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मकारः पवर्गस्य पञ्चमवर्णः । अस्योच्चारणस्यानमोष्ठौ नासिकाच जिह्वाग्रेण ओष्ठयोः स्यर्शेनोच्चारणम् आभ्यन्तरःप्रयत्नः अतएवास्य स्पर्शवर्णता अशुनासिकता च । बाह्य-प्रयत्नाश्च संवारनादघोषाः अस्त्रप्राणश्च । अस्य ध्येव-स्वरूपसुक्तं कामधेनुत० “मकारं शृणु चार्वङ्गि! स्वयंपरमकुण्डली । तरुणादित्यसङ्काशं चतुर्वर्गप्रदाघकम् ।पञ्चदेवमयं वर्णं पञ्चप्राणमयं सदा” ।वर्णाभिधानेऽस्य पर्य्यावा उक्त्रा यथा “मः कासी क्लेशितःकालो महाकालो महान्तकः । वैकुण्ठो बसुधा चन्द्रो-रविः पुरुषराजकः । कासभद्रो जया मेधा विश्वदादीप्तसंज्ञकः । जठरञ्च भ्रमो मानं सक्ष्मीर्मातोग्रबन्धनी ।विषं शिवो महावीरः शशिप्रभा जनेश्वरः । प्रमतःप्रियसृ रुद्रः सर्वाङ्गो वह्निमण्डलम् । मातङ्गमालिनीविन्दुः श्रवणा भरयो वियत्” । तदधिष्ठानृदेवताध्यानंयथा “कृष्णां दशभुजां भीमां पीतलोहिमसोचनाम् ।कृष्णाम्बरधरां नित्यां धर्मकामार्थमोक्षदाम् । एवंध्यात्वा मकारन्तु तन्मन्त्रं दशधा जपेत्” । मातृका-न्यासेऽस्य जठरे न्यास्यता । काव्यादौ प्रथमं प्रयोगे दुःखंफलं “सुखभयमरणं क्लेशदुःखं पवर्गः” वृ० र० टी० उक्तेः ।
मकार
पु०
 म + स्वरूपे कार । मस्वरूपे वर्णे । मकारादिर्वर्णआद्यक्षरेऽस्त्यस्य अच् । मद्यमत्स्यमांसमैथुनमुद्रारूपेमकारादिवर्णयुक्ते तन्त्रोक्ते पदार्थपञ्चके ।
Capeller
German
मकार
m.
 der Laut
m.
Stchoupak
French
म-कार-
m.
 lettre ou son म्।