| YouTube Channel

मकरध्वजः (makaradhvajaH)

 
Apte Hindi
Hindi
मकरध्वजः
पुं*
मकर-ध्वजः -
कामदेव का विशेषण
मकरध्वजः
पुं*
मकर-ध्वजः -
सेना की विशेष क्रम-व्यवस्था
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मकरध्वजः
noun
वैद्यके वर्तमानः एकः रसः।
"आयुर्वेदे मकरध्वजः भेषजरूपेण उपयुज्यते।"
Synonyms:
कामदेवः, कामः, मदनः, मन्मथः, मारः, प्रद्युम्नः, मीनकेतनः, कन्दर्पः, दर्पकः, अनङ्गः, पञ्चशरः, स्मरः, शम्बरारिः, मनसिजः, कुसुमेषुः, अनन्यजः, रतिनाथः, पुष्पधन्वा, रतिपतिः, मकरध्वजः, आत्मभूः, ब्रह्मसूः, विश्वकेतुः, कामदः, कान्तः, कान्तिमान्, कामगः, कामाचारः, कामी, कामुकः, कामवर्जनः, रामः, रमः, रमणः, रतिनाथः, रतिप्रियः, रात्रिनाथः, रमाकान्तः, रममाणः, निशाचरः, नन्दकः, नन्दनः, नन्दी, नन्दयिता, रतिसखः, महाधनुः, भ्रामणः, भ्रमणः, भ्रममाणः, भ्रान्तः, भ्रामकः, भृङ्गः, भ्रान्तचारः, भ्रमावहः, मोहनः, मोहकः, मोहः, मातङ्गः, भृङ्गनायकः, गायनः, गीतिजः, नर्तकः, खेलकः, उन्मत्तोन्मत्तकः, विलासः, लोभवर्धनः, सुन्दरः, विलासकोदण्डः
noun
कामस्य देवता।
"कामदेवेन शिवस्य क्रोधाग्निः दृष्टः।"
Synonyms:
मकरध्वजः
noun
एकः राजपुत्रः
"मकरध्वजस्य उल्लेखः विक्रमाङ्कदेवचरिते वर्तते"
Tamil
Tamil
மகரத்4வஜ: : மன்மதன், படையின் அணிவகுப்பு, ஒரு வித மருந்து.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मकरध्वजः,
पुं,
(मकरेण चिह्नितो ध्वजो यस्य ।)कामदेवः इत्यमरः २७
(यथा, माधे ६१ ।“शरीरिणा जैत्रशरेण यत्रनिशङ्कमूषे मकरध्वजेन
”)रससिन्दूरविशेषः तस्य नामान्तरं चन्द्रो-दयः तस्य करणप्रकारो यथा, --“पलं मृदु स्वर्णदलं रसेन्द्रंपलाष्टकं षोडशगन्धकस्य ।शोणैः सुकार्पासभवप्रसूनैःसर्व्वं विमर्द्द्याथ कुमारिकाद्भिः
तत् काचकुम्भे निहितं सुगाढेमृत्कर्पटैस्तद्दिवसत्रयञ्च ।पचेत् क्रमाग्नौ सिकताख्ययन्त्रेततो रजः पल्लवरागरम्यम्
निगृह्य चैतस्य पलं पलानिचत्वारि कर्पूररजस्तथैव ।जातीफलं सोषणमिन्द्रपुष्पंकस्तूरिकाया इह शाण एकः
चन्द्रोदयोऽयं कथितोऽस्य माषोभुक्तोऽहिबल्लीदलमध्यवर्त्ती
”अस्य गुणाः ।“मदोन्मदानां प्रमदाशतानांगर्व्वाधिकत्वं श्लथयत्यकाण्डे ।शृतं घनीभूतमतीव दुग्धंमृदूनि मांसानि समण्डकानि ।मांसानि मिष्टानि भवन्ति पथ्य-मानन्ददायीन्यपराणि चात्र
”बलीपलितनाशनस्तनुभृतां वयस्तम्भनःसमस्तगदखण्डनः प्रचुरयोगपञ्चाननः ।गृहेषु रसराडयं भवति यस्य चन्द्रोदयःस पञ्चशरदर्पितो मृगदृशां भवेद्वल्लभः
”इन्द्रपुष्पं लवङ्गम् उक्तपरिमाणलक्षणमुप-लक्षणम् दाक्षिणात्याः शोणकार्पासपुष्पद्रव-मेव गृह्णन्ति पाश्चात्याः निर्वृन्ततत्पुष्पेणैवयावदार्द्रत्वं मर्द्दयन्ति उभयथैव निष्पत्तेरदोषः ।तथैवेति सर्व्वत्रान्वयः * शास्त्रान्तराद्बिशेषोलिख्यते ।“रतिकाले रतान्ते पुनः सेव्यो रसोत्तमः ।स्थावरं जङ्गमविषं जङ्गमं विषवारि वा ।न विकाराय भवति साधकेन्द्रस्य वत्सरान्
मृत्युञ्जयो यथाभ्यासात् मृत्युं जयति देहिनः ।तथाय साधकेन्द्रस्य जरामरणनाशनः
”शास्त्रान्तरे मकरद्धजो नाम इति चन्द्रोदयः ।इति रसेन्द्रचिन्तामणिः