भ्रमः (bhramaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

भ्रमः [bhramḥ],  [भ्रम्-घञ्]

Moving or roaming about,  roving.

Turning round,  whirling,  revolving.

Circular motion,  rotation. 

Straying,  deviating.

An error,  a mistake,  misapprehension,  delusion
 शुक्तौ रजतमिति ज्ञानं भ्रमः
 भ्रमं संमोहमावर्तमभ्यासाद्विनिवर्तयेत् Mb.
 *  12.274.7
 भ्रमो द्विविधः विपर्यासः संशयश्च T. S.

Confusion,  perplexity,  embarrassment.

An eddy,  a whirlpool.

A potter's wheel.

A grind-stone.

A lathe.

Giddiness.

A fountain,  watercourse
 भ्रमागतैरम्बु- भिरम्बुराशिः Śi.*
  3.38.

An umbrella. 

A circle.Comp.   -आकुल a.
  confused. -आसक्तः a sword-cleaner,  an armourer.

Apte 1890

English

 भ्रमः [भ्रम्-घञ्] 1 Moving or roaming about,  roving. 
2 Turning round,  whirling,  revolving. 
3 Circular motion,  rotation. 
4 Straying,  deviating. 
5 An error,  a mistake,  misapprehension,  delusion
 शुक्तौ रंजतमिति ज्ञानं भ्रमः. 
6 Confusion,  perplexity,  embarrassment. 
7 An eddy. a whirlpool. 
8 A potter's wheel 
9 A grind-stone. 
10 A lathe. 
11 Giddiness. 
12 A fountain,  watercourse. 
Comp. 
आकुल a. confused. 
आसक्तः a sword-cleaner,  an armourer. 

Apte Hindi

Hindi

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
"घूमना,  टहलना,  चहलकदमी करना"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
"चक्कर खाना,  आवर्तित होना,  घूम जाना"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
"चक्राकार गति,  परिक्रमा"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
"भटकना,  विचलित होना"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
" भूल,  गलती,  अशुद्धि,  गलतफहमी,  भ्रान्ति"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
"गड़बड़ी,  व्याकुलता,  उलझन"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
"भंवर,  जलावर्त"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
कुम्हार का चक्र

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
चक्की का पाट

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
खराद

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
घूर्णि

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
"फौवारा,  जल प्रवाह"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
"छाता,  छतरी"

भ्रमः
पुं*
  - भ्रम्+घञ्
वृत्त

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  भ्रमः,  भ्रमणम्,  भ्रामणम्
noun
 
शरीरस्य सा अवस्था यस्यां सर्वं भ्रमति इति आभासते।
 "अन्नप्राशनस्य अभावात् भ्रमः उद्भवति।"

Synonyms:
  भ्रमणम्,  चक्रगतिः,  परिभ्रमणम्,  चङ्क्रमणम्,  भ्रमः,  वर्तनम्,  विवर्तनम्,  घूर्णनम्
noun
 
भ्रमणस्य क्रिया।
 "पृथिव्याः अक्षस्य परितः भ्रमणादेव दिवसरात्री भवतः।"

Synonyms:
  शाणः,  शाणी,  शानः,  शाणाश्म,  भ्रमः,  झामरः,  वागरः,  सामकः
noun
 
अश्मविशेषः-यस्योपरि घर्षणं कृत्वा शस्त्रास्राणि तीक्ष्णीकरोति।
 "रामः शाणे घर्षित्वा शस्त्रीं तीक्ष्णीकरोति।"

Synonyms:
  भ्रान्तिः,  भ्रमः
noun
 
मिथ्याज्ञानम्।
 "भवन्तं मिलित्वा मम भ्रान्तिः अपगता। / श्रितासि चन्दनभ्रान्त्या दुर्विपाकं विषद्रुमम्।"

Synonyms:
  भ्रमः,  विभ्रमः,  सम्भ्रमः
noun
 
एकं वस्तु दृष्ट्वा तत् स्थाने अन्यस्य ज्ञानम्।
 "रज्जुं दृष्ट्वा सर्पस्य भ्रमः जातः।"

Synonyms:
  विस्मृतिः,  विस्मरणम्,  विस्मरणशीलता,  अस्मृतिः,  अस्मरणम्,  अपस्मारः,  प्रस्मृतिः,  स्मृतिभ्रंशः,  स्मृतिनाशः,  स्मृतिहानिः,  भ्रमः
noun
 
स्मृतिहीनस्य अवस्था भावो वा।
 "मस्तके क्षतिः जाता अतः सः विस्मृत्या ग्रस्तः।"

Tamil

ப்4ரம: : அலைந்து திரிதல்,  சிக்கல்,  தன்னைத் தானே சுற்றுதல்,  சுற்று,  சுழல்,  பிசகு,  தவறு,  மயக்கம்,  கலக்கம்,  பொய்யான காட்சி.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भ्रमः,  पुं,
   (भ्रमु अनवस्थाने इति । भ्रम + भावेघञ् ।) मिथ्याज्ञानम् । (यथा,  राजतरङ्गि-ण्याम् । ३ । ४२३ ।“देवो जगाद तं भद्र ! कोऽयं ते मनसि भ्रमः ॥
”)तत्पर्य्यायः । भ्रान्तिः २ मिथ्यामतिः ३ । इत्य-मरः । १ । ५ । ४ । अम्बुनिर्गमः । कुन्दः ।(यथा,  रघौ । ६ । ३२ ।“अवन्तिनाथोऽयमुदग्रबाहु-र्विशालवक्षास्तनुवृत्तमध्यः ।आरोप्य चक्रभ्रममुष्णतेजाःत्वष्ट्रेव यत्नोल्लिखितो विभाति ॥
”“चक्रभ्रमं चक्राकारशस्त्रोत्तेजनयन्त्रम् ।भ्रमोऽम्बुनिर्गमे भ्रान्तौ कुन्दाख्ये शिल्पियन्त्रके ॥
”इति तट्टीकायां मल्लिनाथः ॥
)भ्रमणम् । इति मेदिनी । मे,  २० ॥
 (यथा, कथासरित्सागरे । २७ । ४६ ।“एवं किलोक्त्वा व्यसृजत् तं भ्रमाय बणिक्-सुतम् ।”)न्यायमते भ्रमस्य नामान्तरं अप्रमा । भ्रमो-द्विविधः । विपर्य्यासः संशयश्च । आद्यो यथा ।देहे आत्मबुद्धिः । शङ्खादौ पीततामतिः । सानिश्चयरूपा । द्वितीयो यथा । किंस्विन्नरोवा स्थाणुर्वा इत्यादिबुद्धिः । तस्य कारणम् ।पित्तदूरत्वमोहभयादिनानाविधदोषः । यथा, “अप्रमा च प्रमा चेति ज्ञानं द्विविधमुच्यते ।तच्छून्ये तन्मतिर्या स्यादप्रमा सा निरूपिता ॥
तत्प्रपञ्चो विपर्य्यासः संशयोऽपि प्रकीर्त्तितः ।आद्यो देहे यात्मबुद्धिः शङ्खादौ पीततामतिः ॥
भवेन्निश्चयरूपा सा संशयोऽथ प्रदर्श्यते ।किंस्विन्नरो वा स्थाणुर्व्वेत्यादिबुद्धिस्तु संशयः ॥
तदभावप्रकारा धीस्तत्प्रकारा तु निश्चयः ।स संशयो भवेद् या धीरेकत्राभावभावयोः ॥
साधारण्यादिधर्म्मस्य ज्ञानं संशयकारणम् ।दोषोऽप्रमाया जनकः प्रमायास्तु गुणो भवेत् ॥
पित्तदूरत्वादिरूपो दोषो नानाविधः स्मृतः ।”इति भाषापरिच्छेदः । १२७ -- १३२ ॥
(भ्रमणशीले,  त्रि ॥
 यथा,  ऋग्वेदे । ६ । ६ । ४ ।“अधभ्रमस्त उर्व्विया विभातियातयमानो अधिसानुपृश्नेः ॥
”“भ्रमो भ्रमणशीलो ज्वालासमूहः ॥
” इतितद्भाष्ये सायनः ॥
 रोगविशेषः । तद्यथा,  --“मूर्च्छा पित्ततमःप्राया रजःपित्तानिलाद्भ्रमः ।चक्रवद्भ्रमतो गात्रं भूमौ पतति सर्व्वदा ।भ्रमरोग इति ज्ञेयो रजःपित्तानिलात्मकः ॥
”इति वैद्यकमाधवकृतरुग्विनिश्चये मूर्च्छाधिकारे ॥
तथाचास्य चिकित्सा ॥
“शतावरी बलामूलद्राक्षासिद्धं पयः पिबेत् ।ससितं भ्रमनाशाय बीजं वाट्यालकस्य च ॥
पिबेद्दुरालभाक्वाथं सघृतं भ्रमशान्तये ।त्रिफलायाः प्रयोगो वा प्रयोगः पयसोऽपि वा ॥
इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे मूर्च्छाद्यधिकारे ॥
)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.