भ्रन्शु (bhranzu)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“भ्रन्शु अवस्रंसने”@} 2 भ्रंशकः-शिका, भ्रशकः-शिका, बिभ्रंशिषकः-षिका, 3 बनीभ्रंशकः-बाभ्रशकः- शिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकध्वंसतिवत् 4 ज्ञेयानि।
निष्ठायाम् 5 भ्रष्टम्-भ्रष्टः-भ्रष्टवान्, क्तिनि--भ्रष्टिः, क्त्वायाम्-भ्रंशित्वा- भ्रष्ट्वा, क्विपि- 6 वाहाभ्रट्-वाहभ्रड्-वाहभ्रट्-भ्रशौ-भ्रशः, इति च रूपाणीति विशेषः।
01 (११८१)
02 (१-भ्वादिः-७५६। अक। सेट्। आत्म।)
03 [[१। भ्वादिषु ‘स्रन्सु ध्वन्सु भ्रन्सु अवस्रंसने’ इति पठ्यते। अत्र ‘भ्रन्सु’ इत्यस्य स्थाने मैत्रेय-क्षीरस्वामि-बोधिन्यास-सम्मताकार-कविकल्पद्रुमकार- प्रभृतिभिः ‘भ्रन्शु’ इति पाठोऽङ्गीकृतः। सिद्धान्तकौमुद्यादिषु पक्षभेदेन पाठोऽयमुररीकृतश्च। एवमेव, ‘नीग् वञ्चुस्रंसुध्वंसुभ्रंसु--’ (७-४-८४) इत्यत्रापि एतैस्सर्वैरपि भ्रन्शु इत्येव पाठोऽङ्गीकृतः। एवञ्चात्र यङन्ते, एतेषां मते नीगागमे, यङ्निमित्तक उपधानकारलोपे च रूपमेवम्। अन्येषां मते तु ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घे बाभ्राशकः इत्यादीनि रूपाणि यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयानि।]]
04 (९४२)
05 [[२। उदित्त्वेन क्त्वायामिड्विकल्पनान्निष्ठायामिण्निषेधः। उपधानकारलोपः, शकारस्य षत्वम्, निष्ठातकारस्य ष्टुत्वेन टकार इति चात्र प्रक्रिया ज्ञेया। एवमेव क्तिन्नादिष्वपि प्रक्रियोह्या।]]
06 [[३। वाहोऽश्वः। तस्माद् भ्रंशते इत्यर्थे ‘क्विप् च’ (३-२-७६) इति क्विपि शकारस्य ‘व्रश्च--’ (८-२-३६) इत्यादिना षकारे, तस्य जश्त्वेन डकारे चर्त्वविकल्पे, ‘अन्येषामपि दृश्यते’ (६-३-१३७) इति पूर्वपदस्य दीर्घे च वाहाभ्रट् इति रूपम्। क्वचिद् वाहभ्रट् इति पाठो दृष्टः, तदानीं दीर्घः पूर्वपदस्य नेति ज्ञेयम्।]]
1 {@“भ्रन्शु अधःपतने”@} 2 भ्रंशकः-शिका, भ्रंशकः-शिका, बिभ्रंशिषकः-षिका, बाभ्रशकः-शिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि प्रातिस्विकरूपाणि विना भौवादिकध्वंसतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 भ्रश्यन्-न्ती, वाहभ्रट्-वाहाभ्रट्, 5 भ्रष्टम्-भ्रष्टः-भ्रष्टवान्, 6 7 भ्रंशित्वा-भ्रष्ट्वा।
8 भ्रंशनः, इमानि रूपाणि विशेषेण संभवन्तीति विशेषः।
9 भ्रंशनम्।
01 (११८२)
02 (४-दिवादिः-१२२५। अक। सेट्। पर।)
03 (९४२)
04 [[४। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन् विकरणप्रत्ययः।]]
05 [[५। क्त्वायामिड्विकल्पनान्निष्ठायामिण्निषेधे, षत्वे ष्टुत्वे च रूपमेवम्।]]
06 [पृष्ठम्०९७८+ २६]
07 [[१। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति क्त्वायामिड्विकल्पे रूपद्वयं बोध्यम्।]]
08 [[२। तच्छीलादिषु कर्तृषु, ‘चलनशब्दार्थात्--’ (३-२-१४८) इति युच्।]]
09 [[आ। ‘… मृश्यद्भ्रंशनवर्शकाकृशदयस्तृष्णाहरो हृष्य मे।।’ धा। का। २। ६६।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.