| YouTube Channel

भोगवती (bhogavatI)

 
Spoken Sanskrit
English
भोगवती bhogavatI
f.
 night of the 2nd lunar day
भोगवती bhogavatI
f.
 sacred river of the serpent-demons
भोगवती bhogavatI
f.
 serpent-nymph
भोगवती bhogavatI
f.
 city of the serpent-demons in the subterranean regions
Monier Williams Cologne
English
भोग—वती a (अती),
f.
 a s°-nymph,
MBh.
N.
 of one of the Mātṛs attending on Skanda, ib.
the city of the s°-demons in the subterranean regions, ib.
R.
Hariv.
RTL.
 322 (also °गा-वती,
L.
 )
the sacred river of the s°-demons (or a Tīrtha in that river sacred to the s°-king Vāsuki),
MBh.
भोग—वती b
f.
 the night of the 2nd lunar day,
Sūryapr.
N.
 of Ujjayinī in the Dvāpara age,
Kathās.
of a town,
Vet.
of a Dik-kanyā,
Pārśvan.
of wk.
Apte Hindi
Hindi
भोगवती
स्त्री*
 - -
पताल गंगा का विशेषण
भोगवती
स्त्री*
 - -
सर्पपिशाचिका
भोगवती
स्त्री*
 - -
पताल लोक में नाग - पिशाचिकाओं का नगर
भोगवती
स्त्री*
 - -
चन्द्रमास का द्वितीया तिथि की रात
L R Vaidya
English
Boga-vatI {% f. %} 1. the night of the second day of a lunar month
2. an epithet of the Ganges of the lower world
3. an epithet of the city of snakes in the lower regions.
Bopp
Latin
भोगवती f. (a भोग serpens s. वत् in fem.) nomen urbis
a serpentibus inhabitatae in tartaro. N. 5. 5.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
भोगवती on Prākṛt metres, by Tulasīdāsa. Oudh XI, 10.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
भोगवती Name der Stadt °Ahipurī, S II, 206, 3.
भोगवती s. भोगंकरा.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
klu'i grong khyer
१) नागनगरी २) भोगवती
Mahabharata
English
Bhogavatī^1 (the city of the Nāgas in Pātāla). § 244 (Rājyalābhap.): I, 207, 7575 (Nāgair Bhogavatī yathā), 7593 (do.).--§ 345 (Nalop.): III, 57, 2195 (iva).--§ 564 (Mātalīyop.): V, 103, 3617 (iyam Bhogavatī nāma puri Vāsuki-pālitā, yādṛśī devarājasya purī varyā 'marāvatī).-§ 565 (Gālavacar.): V, 109, 3797 (atra Bhogavatī nāma purī Vāsuki-pālitā | Takshakena ca Nāgena tathaivairāvatena ca | atra niryāṇakāle 'pi tamaḥ samprāpyate mahat | abhedyaṃ bhāskareṇāpi svayaṃ vā kṛshṇavartmanā).
Bhogavatī^2 (a river = Sarasvatī (Nīl.)). § 322 (Dvaitavanap.): III, 24, †938 (manoramāṃ).
Bhogavatī^3 (a tīrtha = Bhº^2?). § 373 (Prayāga): III, 85, 8219 (tīrthaṃ Bhogavatī caiva, vedir eshā Prajāpateḥ).--§ 374 (Tīrthay.): III, 85, 8228 (…Gaṅgā-Yamunāsaṅgame | tatra Bhogavatī Vāsukes tīrtham uttamaṃ).--§ 573 (Ambop.): V, 186, 7354.
Bhogavatī^4 (a mātṛ). § 615u (Skanda): IX, 46, 2626.
पुराणम्
English
भोगवती १ / BHOGAVATĪ I. nāgaloka or pātāla. When sugrīva sent monkeys in all directions in search of sītā, he gave instructions to them to go and search for her in Bhogavatīpura. vālmīki rāmāyaṇa, 41st sarga, Kiṣkindhākāṇḍa describes the place as the city infested with serpents (nāgas) and guarded by them. vāsuki, King of serpents, lives there.
भोगवती २ / BHOGAVATĪ II. gaṅgā of pātāla. (M.B. Sabhā Parva, Dākṣiṇātya Pāṭha, Chapter 38).
भोगवती ३ / BHOGAVATĪ III. A place of holy bath at prayāga. It is better known as vāsuki tīrtha. mahābhārata Vana Parva, Chapter 85 says that a bath at this tīrtha is as efficacious as an aśvamedha yajña.
भोगवती ४ / BHOGAVATĪ IV. Another name for the river sarasvatī. (M.B. Vana Parva, Chapter 24, Verse 20).
भोगवती ५ / BHOGAVATĪ V. A female attendant of subrahmaṇya. (M.B. śalya Parva, Chapter 46, Verse 8).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भोगवती,
स्त्री,
 (भोगः सर्पशरीरं भूम्ना अस्त्यस्यामिति । भोग + मतुप् मस्य वः । “शार्ङ्गर-वाद्यञो ङीन् ।” ४ । १ । ७३ । इति ङीन् ।)पातालगङ्गा । नागपुरी । इति मेदिनी । ते, २१४ ॥
(नागपत्नी । यथा महाभारते ।१ । १७२ । ३२ ।“नच भोगवतीं मन्ये न गन्धर्व्वीं न मानुषीम् ।”गङ्गा । यथा, च काशीखण्डे । २९ । १२८ ॥
“भव्या भोगवती भद्रा भवानी भूतभाविनी ।”तीर्थभेदः । यथा, महाभारते । ३ । ८५ । ७५ ॥
“तीर्थं भोगवती चैव वेदिरेषा प्रजापतेः ।”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भोगवती स्त्री भोगः सर्पशरीरं भूम्नाऽस्त्यस्याम् मतुप् मस्यवः ङीप् । १ पातालगङ्गायाम् “भोगवती च पाताले स्वर्गेमन्दाकिनी तथा” इति पुराणम् । २ कुमारानुचरमातृ-भेदे भा० श० ४७ अ० । ३ नदीभेदे भा० व० । २ अ० ।४ भोगयुक्ते
त्रि०
 स्त्रियां ङीप् ।