भोगदेह (bhogadeha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 भोगदेह m.
  (-हः) The body which a dead person carries with him. 

Monier Williams Cologne

English

 भोग—देह m.
  ‘the body of feeling’ (the intermediate body which a dead person acquires through the Śrāddha after cremation,  and with which,  according to his works,  he either enjoys happiness or suffers misery cf.
   अधिष्ठान-द्°,  सम्भोगकाय),  RTL.
   28,  292
 MWB.
  247.

Apte Hindi

Hindi

भोगदेहः
पुं*
  भोग+देहः -
‘भोग शरीर’ सूक्ष्मशरीर या कारणशरीर जिसके द्वारा व्यक्ति परलोक में अपने पूर्वकृत शुभाशुभ कर्मो का सुखदुःख भोगता हैं

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

L R Vaidya

English

 Boga-deha {% m. %} the body which a dead person carries with him.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भोगदेहः,  पुं,
   (भोगहेतुको भोगसाधको वा देहः ।)स्वर्गनरकभोगार्थं सूक्ष्मशरीरम् । यथा,  --“कृते सपिण्डीकरणे नरः संवत्सरात् परम् ।प्रेतदेहं परित्यज्य भोगदेहं प्रपद्यते ॥
”इति श्राद्धतत्त्वम् ॥
अपि च ।“शृणु देहविवरणं कथयामि यथागमम् ।पृथिवी वायुराकाशस्तेजस्तोयमिति स्फुटम् ।देहिनां देहबीजञ्च स्रष्टुः सृष्टिविधौ परम् ॥
पृथिव्यादिपञ्चभूतैर्यो देहो निर्म्मितो भवेत् ।स कृत्रिमो नश्वरश्च भस्मसाच्च भवेदिह ॥
वृद्धाङ्गुष्टप्रमाणश्च यो जीवपुरुषः कृतः ।बिभर्त्ति सूक्ष्मदेहन्तं तद्रूपं भोगहेतवे ॥
स देहो न भवेद्भस्म ज्वलदग्नौ यमालये ।जले न नष्टो देही वा प्रहारे सुचिरे कृते ॥
न शस्त्रे च न चास्त्रे च न तीक्ष्णकण्टके तथा ।तप्तद्रवे तप्तलोहे तप्तपाषाण एव च ॥
प्रतप्तप्रतिमाश्लेषेऽप्यत्यूर्द्ध्वपतनेऽपि च ।न च दग्धो न भग्नश्च भुङ्क्ते सन्तापमेव च ।कथितं देहवृत्तान्तकारणञ्च यथागमम् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे २९ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 भोगदेह पु०
  भुज्यते सुखदुःखादिकमत्र भुज--आधारे घञ्कर्म० । पुण्यपापफलभोगार्थे देहे “प्रेतदेहं परित्यज्यभोगदेहं प्रपद्यते” शु० त० । २ भोगसाधने देहे सच लिङ्गशरीरात्मकः तस्यैव भोगसाधनत्वात् “पञ्चप्राणमनोबुद्धिदशेन्दियसमन्वितम् । अपञ्चीकृतभूतोत्थं सू-क्ष्माङ्गं भोगसाधनम्” वेदान्तिनः । सांख्यमते पञ्चप्राणस्थलेपञ्चभूतमात्रा इति भेदः । स्थूलदेहस्य भोगावच्छेदक-त्वात् उपचारात् तथात्वमिति बोध्यम् । तद्विवृतिर्यथा“शृणु देहविवरणं कथयामि यथागमम् । पृथिवीवायुराकाशस्तेजस्तोयमिति स्फुटम् । देहिनां देह-वीजञ्च स्रष्टुः सृष्टिविधौ परम् । पृथिव्यादिपञ्चभूतैर्योदेहो निर्म्मितो भवेत् । स कृत्रिमो नश्वरश्च भस्मसाच्चभवेदिह । वृद्धाङ्गुष्ठप्रमाणञ्च यो जीवः पुरुषः कृतः ।विभर्त्ति सूक्ष्मदेहन्तं तद्रूपं भोगहेतवे । स देहो नभवेद्भस्म ज्वलदम्रौ यमालये । जले न नडो देहो वाप्रहारे सुचिरे कृते । न शस्त्रे च न चास्त्रे च नतीक्ष्णकण्टके तथा । तप्तद्रवे तप्नलोहे तप्तपाषाण एवच । प्रतप्तप्रतिमाश्लेषेऽप्यत्यूर्ध्वपतनेऽपि च । न चदग्धो न भग्नश्च मुङ्क्ते सन्तापमेव सः” ब्रह्मवै० प्र० २९ अ० ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.