भोक्ता (bhoktA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Hindi
Hindienjoyer
Kridanta Forms
Sanskritभुज् (भु॒जोँ꣡ कौटिल्ये - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = भोजनम्
अनीयर् = भोजनीयः - भोजनीया
ण्वुल् = भोजकः - भोजिका
तुमुँन् = भोक्तुम्
तव्य = भोक्तव्यः - भोक्तव्या
तृच् = भोक्ता - भोक्त्री
क्त्वा = भुक्त्वा
ल्यप् = प्रभुज्य
क्तवतुँ = भुग्नवान् - भुग्नवती
क्त = भुग्नः - भुग्ना
शतृँ = भुजन् - भुजन्ती / भुजती
भुज् (भु॒जँ꣡ पालनाभ्यवहारयोः - रुधादिः - अनिट्)
ल्युट् = भोजनम्
अनीयर् = भोजनीयः - भोजनीया
ण्वुल् = भोजकः - भोजिका
तुमुँन् = भोक्तुम्
तव्य = भोक्तव्यः - भोक्तव्या
तृच् = भोक्ता - भोक्त्री
क्त्वा = भुक्त्वा
ल्यप् = प्रभुज्य
क्तवतुँ = भुक्तवान् - भुक्तवती
क्त = भुक्तः - भुक्ता
शतृँ = भुञ्जन् - भुञ्जती
Wordnet
Sanskrit उपभोक्ता, भोक्ता
यः वस्तुसेवादीन् उपभुङ्क्ते।
"उपभोक्तुः आवश्यकताः दृष्ट्वा एव उद्योगसंस्थाः नूतनानि वस्तूनि विपण्याम् आनयन्ति।"
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritभोक्ता [ऋ] त्रि, (भुज् + कर्त्तरि तृच् ।)भोजनकर्त्ता । यथा, --“यज्ञेश्वरो हव्यसमस्तकव्य-भोक्ताव्ययात्मा हरिरीश्वरोऽत्र ।”इति श्राद्धप्रयोगतत्त्वम् ॥
सुखादिभोगकर्त्ता यथा, --“कर्त्ता च देही भोक्ता च आत्मा भोजयितासदा ।भोगो विभवभेदश्च निष्कृतिर्मुक्तिरेव च ॥
”इति ब्रह्मवेवर्त्ते प्रकृतिखण्डे २३ अध्यायः ॥
अथ भोक्तुर्लक्षणं यथा, पाकराजेश्वरे ।“स्नातः सुधौतमृदुसुन्दरशुक्तवासा-स्तत्कालधौतचरणः सह पुत्त्रमित्रैः ।स्रग्वी प्रसन्नहृदयो रसपाकवेद्यांभोक्ता विशेच्च सततं हि सहात्मवैद्यैः ॥
मृदुतूलमये स्थूले चारुवस्त्रावगुण्ठिते ।आसने प्राङ्मुखो भोक्तोपविशेद्बाप्युदङ्मुखः ॥
”(भोजनकर्त्रर्थे यथा, --“यदा कारणमासाद्य भोक्तृणां छन्दतोऽपि वा ।अनेकद्रव्ययोनित्वाच्छास्त्रतस्तान् विनिर्द्दिशेत् ॥
”इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४६ अध्यायः ॥
“भोक्तारं विजने रम्ये निःसम्बाधे शुभे शुचौ ।सुगन्धिपुष्परचिते रम्ये देशेऽथ भोजयेत् ॥
”इति च तत्रैव तदध्याये ॥
यथा च सांख्यशास्त्रे भोक्ता भोगकर्त्ता पुरुषः ।सति भोगज्ञाने भोक्तृज्ञानं भवतीति तल्लक्षण-माह । “चिदवसानो भोगः ।” इति सांख्यसूत्रम् । १ ।१०४ ॥
पुरुषस्वरूपे चैतन्ये पर्य्यवसानं यस्यैतादृशोभोगः सिद्धिरित्यर्थः । राज्ञो भृत्यवर्गः यथा, स्वामिने भोग्यजातमर्पयति, तथा, इन्द्रियाणिविषयजातं स्वस्वशक्त्या गृहीत्वा अन्तःकरण-प्रतिविम्बिताय पुरुषाय अर्पयति, स च पुरुषःप्रतिविम्बग्रहणमात्रेण विषयजातं भुङ्क्तेप्रकाशयतीत्यर्थः । पुरुषस्य भोगः प्रतिविम्बा-दानमात्रं अन्येषान्तु पुष्ट्यादिः । ईदृशः परि-णामरूपो भोगः पुरुषे निषिध्यते । “बुद्धेर्भाग इवात्मनि ।” इत्यादिभिरिति । एतादृक्तया पुरुषः भोगकर्त्ता वा भोक्ता ॥
” इतितद्भाष्ये विज्ञानभिक्षुः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.