| YouTube Channel

भेदः (bhedaH)

 
Apte
English
भेदः [bhēdḥ], [भिद् घञ्]
Breaking
splitting, cleaving
hitting (as a mark).
Rending, tearing.
Dividing, separating.
Piercing through, perforation.
(a) Breach, rupture. (b) Breaking open, bursting
V.*
 2.7.
Disturbance, interruption.
Division, separation.
A chasm, gap, fissure, cleft.
A hurt, injury, wound.
Difference, distinction
तयोर्न भेदप्रतिपत्तिरस्ति मे
Bh.*
 3. 99
अगौरवभेदेन
Ku.*
 6.12
Bg.*
 18.19, 22. रस˚, काल˚
&c.
भेदाभेदयोर्भेदो ग्रहीतव्यः ŚB. on MS.* 1.6.3.
A change, modification
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम्
Bg.*
 3.26.
Dissension, disunion.
Disclosure, betrayal
as in रहस्यभेदः.
Treachery, treason
भेदाधीनं कृतं शत्रोः सैन्यं शत्रुबलं स्मृतम् Śukra. 4.876.
A kind, variety
भेदाः पद्मशङ्खादयो निधेः Ak.
शिरीषपुष्पभेदः
&c.
Dualism.
(In politics) Sowing dissensions in an enemy's party and thus winning him over to one's side, one of the four Upāyas or means of success against an enemy
see उपाय and उपायचतुष्टय
परम्परं तु ये द्विष्टाः क्रुद्धभीतावमानिताः । तेषां भेदं प्रयुञ्जीत परमं दर्शयेद् भयम् ॥ Agni
P.
Defeat.
(In medicine) Evacuation of the bowels.
Shooting pain (in the limbs).
Paralysis.
Contraction.
A conjunction of the planets.
The hypotenuse of a right-angled triangle.
Comp.
 -अभेदौ (dual)
disunion and union, disagreement and agreement.
difference and sameness
भेदाभेद- ज्ञानम्. -उन्मुख
a.
 on the point of bursting forth or opening
बालाशोकमुपोढरागसुभगं भेदोन्मुखं तिष्ठति
V.*
 2.7. -कर, -कृत् sowing dissensions. -दर्शिन्, -दृष्टि, -बुद्धि
a.
 considering the universe as distinct from the Supreme Spirit. -प्रत्ययः belief in dualism. -वादिन्
m.
 one who maintains the doctrine of dualism. -विधिः the faculty of discriminating. -सह
a.
capable of being divided or separated.
corruptible, seducible.
Apte 1890
English
भेदः [भिद् घञ्] 1 Breaking
splitting, cleaving
hitting (as a mark).
2 Rending, tearing.
3 Dividing, separating.
4 Piercing through, perforation.
5 (a) Breach, rupture. (b) Breaking open, bursting
V. 2. 7.
6 Disturbance, interruption.
7 Division, separation.
8 A chasm, gap, fissure, cleft
9 A hurt, injury, wound.
10 Difference, distinction
तयोर्न भेदप्रतिपत्तिरस्ति मे Bh. 3. 99
अगौरवभेदेन Ku. 6. 12
Bg. 18. 19, 29
रस°, काल° &c.
11 A change, modification
बुद्धिभेद Bg. 3. 26.
12 Dissension, disunion.
13 Disclosure, betrayal
as in रहस्यभेदः.
14 Treachery, treason.
15 A kind, variety, भेदाः पद्मशंखादयो निधेः Ak.
शिरीष पुष्पभेदः &c.
16 Dualism.
17 (In politics) Sowing dissensions in an enemy's party and thus winning him over to one's side, one of the four Upāyas or means of success against an enemy
see उपाय and उपायचतुष्टय.
18 Defeat.
19 (In medicine) Evacuation of the bowels.
Comp.
अभेदौ (dual) {1} disunion and union, disagreement and agreement. {2} difference and sameness
भेदाभेदज्ञानं.
उन्मुख a. on the point of bursting forth or opening
V. 2. 7.
कर,
कृत् sowing dissensions.
दर्शिन्,
दृष्टि, बुद्धि a. considering the universe as distinct from the Supreme Spirit.
प्रत्ययः belief in dualism.
वादिन् m. one who maintains the doctrine of dualism.
विधिः the faculty of discriminating.
सह a. {1} capable of being divided or separated. {2} corruptible, seducible.
Apte Hindi
Hindi
भेदः
पुं*
 - भिद्+घञ्
"टूटना, टुकड़े-टुकड़े होना, फाड़ना, आघात करना"
भेदः
पुं*
 - -
"चीरना, फाड़ना"
भेदः
पुं*
 - -
"विभक्त करना, विमुक्त करना"
भेदः
पुं*
 - -
"बींधना, छिद्रण"
भेदः
पुं*
 - -
"भंग, विदारण"
भेदः
पुं*
 - -
"बाधा, विघ्न"
भेदः
पुं*
 - -
"विभाजन, वियोजन"
भेदः
पुं*
 - -
"छिद्र, गर्त, विवर, दरार"
भेदः
पुं*
 - -
"चोट, क्षति, घाव"
भेदः
पुं*
 - -
"भिन्नता, अन्तर"
भेदः
पुं*
 - -
"परिवर्तन, विकार"
भेदः
पुं*
 - -
"फूट, असहमति"
भेदः
पुं*
 - -
"विवृति, भेद खोलना"
भेदः
पुं*
 - -
"विश्वासघात, देशद्रोह"
भेदः
पुं*
 - -
किस्मप्रकार
भेदः
पुं*
 - -
"द्वैतवाद, शत्रुपक्ष में फूट डालकर उसकी जीत पर किसी की ओर करना, शत्रु के विरुद्ध सफलता प्राप्त करने के चार उपायों में से एक"
भेदः
पुं*
 - -
पराजय
भेदः
पुं*
 - -
"रेचन विधि , अन्तःकोष्ठ साफ करना"
भेदः
पुं*
 - भिद्+घञ्
दारुण पीड़ा
भेदः
पुं*
 - भिद्+घञ्
ग्रहों का योग
भेदः
पुं*
 - भिद्+घञ्
पक्षाघात
भेदः
पुं*
 - भिद्+घञ्
सिकुड़ना
भेदः
पुं*
 - भिद्+घञ्
समभुज त्रिकोण की कर्णरेखा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अन्तरम्, भेदः
noun
सङ्खाद्वययोः विशिष्टं भिन्नत्वम्।
"आयव्यययोः भूरि अन्तरं वर्तते अतः काठिन्यं वर्तते।"
Synonyms:
 भेदः, विभजनम्
noun
जनेषु परस्परेषु विरोधिभावनायाः उत्पादनम्।
"भेदम् उत्पाद्य शासनं करणीयम् इति आङ्ग्लजनानां नीतिः आसीत्।"
Synonyms:
 भेदः, व्यावृत्तिः, भिन्नता, विभिन्नता, विषमता, असमानता
noun
असमानस्य अवस्था भावो वा।
"अस्मिन् वस्तुनि महान् भेदः अस्ति।"
Synonyms:
 प्रकारः, भेदः, विधः, प्रभेदः
noun
समानानाम् अथवा एकस्मात् एव मूलात् उत्पन्नानां वस्तूनां जीवादीनाञ्च सः वर्गः यः तान् अन्यैः वस्तुभिः जीवैश्च पृथक् करोति।
"अस्मिन् उद्याने अनेकेषां प्रकाराणां पाटलपुष्पाणि सन्ति।"
Synonyms:
 भेदः
noun
एका जातिः ।
"भेदस्य उल्लेखः ऋग्वेदे वर्तते"
Synonyms:
 भेदः
noun
एकः पुरुषः ।
"भेदस्य उल्लेखः अथर्ववेदे वर्तते"
Tamil
Tamil
பே4த3: : வித்தியாசம், உடைத்தல், பிளப்பு, பிளவு, உடைத்தல், தோல்வி, பிரிதல், உபயம், தந்திரம், விகாரம், மாறுபாடு.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: भेदः
Root: भेद
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ hurt
⇒ part
⇒ kind
⇒ sort
⇒ cleft
⇒ chasm
⇒ change
⇒ schism
⇒ injury
⇒ breach
⇒ gaping
⇒ opening
⇒ variety
⇒ rending
⇒ rupture
⇒ species
⇒ dualism
⇒ tearing
⇒ fissure
⇒ portion
⇒ duality
⇒ cleaving
⇒ disunion
⇒ betrayal
⇒ piercing
⇒ division
⇒ breaking
⇒ contrast
⇒ sprouting
⇒ seduction
⇒ divulging
⇒ violation
⇒ splitting
⇒ paralysis
⇒ partition
⇒ expanding
⇒ evacuation
⇒ disuniting
⇒ alteration
⇒ disclosing
⇒ difference
⇒ separation
⇒ blossoming
⇒ disturbance
⇒ contraction
⇒ distinction
⇒ dissolution
⇒ modification
⇒ interruption
⇒ shooting out
⇒ shooting pain
⇒ breaking open
⇒ parting asunder
⇒ bursting asunder
⇒ bursting forth or out
⇒ dissension between or in
⇒ hypothenuse of a right-angled triangle
⇒ one of the ways in which an eclipse ends
⇒ winning over to one's side by sowing dissension
⇒ particular crossing or conjunction of the planets
Shloka(s):
2|8|21|2 ► भेदोपजापावुपधा धर्माद्यैर्यत्परीक्षणम्॥ (क्षत्रियवर्गः)
3|3|63|2 ► वृत्तान्तः स्यात्प्रकरणे प्रकारे कार्त्स्न्यवार्तयोः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|101|2 ► विधा विधौ प्रकारे च साधू रम्येऽपि च त्रिषु॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|163|1 ► प्रकारौ भेदसादृश्ये आकाराविङ्गिताकृती। (नानार्थवर्गः)
3|3|187|2 ► अन्तरमवकाशावधिपरिधानान्तर्धिभेदतादर्थ्ये॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|243|1 ► स्वि्प्रश्ने च वितर्के च तु स्याद्भेदेऽवधारणे। (नानार्थवर्गः)
3|3|254|1 ► पुनरप्रथमे भेदे निर्निश्चयनिषेधयोः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|21|2 ⇢ भेदः (भेद) (पुं) ⇒ hurt, part, kind, sort, cleft, chasm, change, schism, injury, breach, gaping, opening, variety, rending, rupture, species, dualism, tearing, fissure, portion, duality, cleaving, disunion, betrayal, piercing, division, breaking, contrast, sprouting, seduction, divulging, violation, splitting, paralysis, partition, expanding, evacuation, disuniting, alteration, disclosing, difference, separation, blossoming, disturbance, contraction, distinction, dissolution, modification, interruption, shooting out, shooting pain, breaking open, parting asunder, bursting asunder, bursting forth or out, dissension between or in, hypothenuse of a right-angled triangle, one of the ways in which an eclipse ends, winning over to one's side by sowing dissension, particular crossing or conjunction of the planets
➠ 2|8|21|2 ⇢ उपजापः (उपजाप) (पुं) ⇒ secret communication, act of rousing to rebellion or bringing over to one's own party
➠ 3|3|63|2 ⇢ वृत्तान्तः (वृत्तान्त) (पुं) ⇒ way, kind, sort, life, tale, topic, alone, story, whole, event, rumour, doings, report, course, manner, nature, leisure, subject, tidings, account, history, novelty, incident, solitary, property, totality, happening, occurrence, opportunity, journal [computer], chapter or section of a book
➠ 3|3|101|2 ⇢ विधा (विधा) (स्त्री) ⇒ part, form, kind, hire, sort, wages, manner, fodder, portion, increase, division, pronunciation
➠ 3|3|163|1 ⇢ प्रकारः (प्रकार) (पुं) ⇒ way, type, form, mode, sort, class, manner, nature, species, variety, kind [manner], similitude or difference
➠ 3|3|187|2 ⇢ अन्तरम् (अन्तर) (नपुं) ⇒ gap, near, soul, term, hole, place, other, heart, period, regard, surety, respect, opening, another, related, distant, absence, intimate, interval, property, guaranty, juncture, occasion, contents, interior, distance, exterior, weakness, proximate, remainder, different, weak side, difference, opportunity, peculiarity, supreme soul, representation, balance [Com.], different from, another country, offset [computer], lying adjacent to, being in the interior, space between two things, interior part of a thing, intermediate space or time
➠ 3|3|243|1 ⇢ तुः (तु) (अव्य)
➠ 3|3|254|1 ⇢ (पुनर्) (अव्य)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ उपायाः
जातिः ➡ क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भेदः,
पुं,
 (भिद् + घञ् ।) शत्रुवशीकरणोपाय-चतुष्टयान्तर्गततृतीयोपायः । तत्पर्य्यायः ।उपजापः २ । इत्यमरः । २ । ८ । २१ ॥
परतोविश्लेष्य आत्मसात् करणंभेदः । इति भरतः ॥
तद्विशेषो यथा, --मत्स्य उवाच ।“परस्परन्तु ये दुष्ठाः क्रुद्धा भीतावमानिताः ।तेषां भेदं प्रयुञ्जीत भेदसाध्या हि ते मताः ॥
ये तु येनैव दोषेण परस्मान्नापि बिभ्यति ।ते तु तद्दोषपातेन भेदनीया भृशं ततः ॥
आत्मीयां दर्शयेदाशां परस्माद्दर्शयेद्भयम् ।एवं हि दर्शयेद्भिन्नान् यथावद्वशमानयेत् ॥
संहता हि विना भेदं शक्रेणापि सुदुःसहाः ।भेदमेव प्रशंसन्ति तस्मान्नयविशारदाः ॥
स्वमुखेनाश्रयेद्भेदं भेदं परमुखेन च ।परीक्ष्य साधु मन्येत भेदं परमुखाच्छ्रुतम् ॥
भेद्याः स्वकार्य्यमुद्दिश्य कुशलैर्ये हि भेदिताः ।भेदितास्ते विनिर्द्दिष्टा नैव राजार्थवादिभिः ॥
अन्तःकोपो बहिःकोपो यत्र स्यातां मही-क्षिताम् ।अन्तःकोपो महांस्तत्र नाशकः पृथिवीक्षिताम् ॥
सामन्तकोपो बाह्यस्तु कोपः प्रोक्तो मनीषिभिः ।महिषीयुवराजाभ्यां तथा सेनापतेर्नृप ! ॥
अमात्यमन्त्रिणाञ्चैव राजपुत्त्रात्तथैव च ।अन्तःकोपो विनिर्द्दिष्टो दारुणः पृथिवीक्षिताम् ॥
वाह्यकोपे समुत्पन्ने सुमहत्यपि पार्थिवः ।शुद्धान्तस्तु महाभाग ! शीघ्रमेव जयी भबेत् ॥
अपि शक्रसमो राजा अन्तःकोपेन नश्यति ।सोऽन्तःकोपःप्रयत्नेन तस्माद्रक्षेन्महीक्षिता ॥
परतः कोपमुत्पाद्य भेदेन विजिगीषुणा ।ज्ञातीनां भेदनं कार्य्यं परेषां विजिगीषुणा ॥
रक्ष्यश्चैव प्रयत्नेन ज्ञातिभेदस्तथात्मनः ।ज्ञातयः परितप्यन्ते सततं परितप्य यम् ॥
तथापि तेषां कर्त्तव्यं सुगम्भीरेण चेतसा ।ग्रहणं दानमानाभ्यां भेदस्तेभ्यो भयङ्करः ॥
न ज्ञातिरनुगृह्णाति न ज्ञातिर्दग्धुमिच्छति ।ज्ञातिभिर्भेदनीयास्तु रिपवस्तेन पार्थिवैः ॥
भिन्ना हि शक्या रिपवः प्रभूताःस्वल्पेन सैन्येन निहन्तुमाजौ ।सुसंहतानां हि ततस्तु भेदःकार्य्यो रिपूणां नयशास्त्रविद्भिः ॥
”इति मात्स्ये राजधर्म्मे २२२ अध्यायः ॥
* ॥
द्वैधः । विशेषः । विदारणम् । इति मेदिनी ।ने, १२ ॥
(तथा च कामन्दकीये । १५ । १६ ।“पुरश्च पश्चाच्च यदा समर्थ-स्तदाभियायान्महते फलाय ।पुनः प्रसर्पन्नविशुद्धपृष्ठःप्राप्नोति तीव्रं खलु पार्ष्णिभेदम् ॥
”)विरेकः । यथा, हास्यार्णवनाटके ।“काशे धूमस्तुषाणां बलवति मरुते स्वेदभेदोपवासावह्नेर्म्मान्द्ये च पिष्टं सपिशितमनिशं वारिपानंकफर्त्तौ ॥
”
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“भिदिर् विदारणे”@} 2 भेदकह्-दिका, भेदकः-दिका, 3 बिभित्सकः-त्सिका, 4 बेभिदकः-दिका
भेत्ता-भेत्री, भेदयिता-त्री, बिभित्सिता-त्री, बेभिदिता- 5 त्री
6 भिन्दन्- 7 ती, भेदयन्-न्ती, बिभित्सन्-न्ती
-- भेत्स्यन्-न्ती, भेदयिष्यन्-न्ती-ती, बिभित्सिष्यन्-न्ती-ती
-- भिन्दानः, भेदयमानः, बिभित्समानः, बेभिद्यमानः
भेत्स्यमानः, भेदयिष्यमाणः, बिभित्सिष्यमाणः, बेभिदिष्यमाणः
8 गोत्रभिद्, काष्ठभिद्, उद्भित्, प्रभित्-प्रभिदौ-प्रभिदः
9 भित्तम् 10, भित्तः, 11 भिन्नम्-भिन्नवान्, भेदितम्-तः, बिभित्सितः, बेभिदितः-तवान्
12 13 उद्भिदः, 14 भिदेलिमाः, 15 भिदुरम्, 16 17 भिद्यः 18 19, 20 कर्णभेदी, 21 22 काष्ठभेदः, 23 बिभिद्वान्, 24 भेदनः-भेदः, बिभित्सुः, बेभिदः
भेत्तव्यम्, भेदयितव्यम्, बिभित्सितव्यम्, बेभिदितव्यम्
भेदनीयम्, भेदनीयम्, बिभित्सनीयम्, बेभिदनीयम्
भेद्यम्, भेद्यम्, बिभित्स्यम्, बेभिद्यम्
भिद्यमानः, भेद्यमानः, बिभित्स्यमानः, बेभिद्यमानः
ईषद्भेदः-दुर्भेदः-सुभेदः
-- -- भेदः, उद्भेदः, भेदः, बिभित्सः, बेभिदः
भेत्तुम्, भेदयितुम्, बिभित्सितुम्, बेभिदितुम्
25 26 भिदा, भित्तिः-भिदिः, भेदना, बिभित्सा, बेभिदा
भेदनम्, भेदनम्, बिभित्सनम्, बेभिदनम्
भित्त्वा, भेदयित्वा, बिभित्सित्वा, बेभिदित्वा
संभिद्य, संभेद्य, प्रबिभित्स्य, प्रबेभिद्य, 27 प्रबेभिदय्य गतः
भेदम् २, भित्त्वा २, भेदम् २, भेदयित्वा २, बिभित्सम् २, बिभित्सित्वा २, बेभिदम् २
बेभिदित्वा २
28 भिदुः, 29 भिदिरम्, 30 भिद्रः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (११६०)
02
=>
 (७-रुधादिः-१४३९। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 [[१। सन्नन्ताण्ण्वुलि, ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वे, द्विर्वचनादिषु कृतेषु धातुदकारस्य चर्त्वेन तकारः। एवमुत्तरत्रापि प्रक्रिया ज्ञेया।]]
04
=>
 [[२। यङन्ते द्विर्वचनादिकेषु कृतेषु, ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इत्यभ्यासे गुणः सर्वत्र बोध्यः।]]
05
=>
 [[B। ‘आत्तायुधाहितजनैः सह संयतित्री शत्रोर्मनोरथशतान्यथ बेभिदित्री।’ वा। वि। ३। ५१।]]
06
=>
 [[३। शतरि, ‘रुधादिभ्यः--’ (३-१-७८) इति श्नम् विकरणप्रत्ययः। स च अन्त्यादचः परो भवति। ‘श्नसोरल्लोपः’ (६-४-१११) इति श्नमोऽकारस्य लोपः। एवमेव शानजन्तेऽपि प्रक्रिया ज्ञेया।]]
07
=>
 [[C। ‘निहतश्च स्थितिं भिन्दन् दानवोऽसौ बलद्विषा।’ भ। का। ७। ६८।]]
08
=>
 [[४। ‘सत्सूद्विषद्रुहयुजविदभिद--’ (३-२-६१) इत्यादिना कर्मण्युपपदे, उपसर्गे उपपदेऽपि क्विप्प्रत्ययः। गोत्रं भिनत्तीति गोत्रभित् = इन्द्रः। उद्भित् = लतागुल्मादिः।]]
09
=>
 [[५। क्तप्रत्यये शकलेऽभिधेये ‘भित्तं शकलम्’ (८-२-५९) इत्यनेन निष्ठानत्वाभावो निपात्यते। भित्तमिति शकलपर्यायो रूढिशब्दः। अत्र भिदिक्रिया शब्दव्युत्पत्ते- र्निमित्तम्। स्पष्टमिदं प्रकृतसूत्रे भाष्यादिषु।]]
10
=>
 [शकलम्]
11
=>
 [[६। शकलादन्यत्र, ‘रदाभ्यां निष्ठातो नः, पूर्वस्य च दः’ (८-२-४२) इत्यनेन निष्ठात- कार-धातुदकारयोर्नत्वे रूपमेवम्।]]
12
=>
 [पृष्ठम्०९५३+ २८]
13
=>
 [[१। ‘इगुपध--’ (३-१-१३५) इत्यादिना कर्तरि कप्रत्ययः। कित्त्वान्न गुणः।]]
14
=>
 [[२। ‘केलिमर उपसंख्यानम्’ (वा। ३-१-९६) इत्यनेन केलिमर्प्रत्ययः। धातोरस्य सकर्मकत्वादयं कर्मणि सम्पद्यते। वृत्त्यादिषु तु ‘कर्मकर्तरि चायमिष्यते’ (काशिका। ३-१-९६) इत्युक्तम्। ‘भिदेलिमाः सरलाः--भेत्तव्याः।’ इति भाष्ये (३-१-९६) कर्मार्थकेन तव्यप्रत्ययेन विवरणात् कर्मार्थकत्वमेवास्य प्रत्ययस्येति बोध्यम्।]]
15
=>
 [[३। ‘विदिभिदिच्छिदेः कुरच्’ (३-२-१६२) इति ताच्छीलिकः कुरच्प्रत्ययः। कर्म- कर्तरि प्रत्ययोऽयमिति वृत्तौ लक्ष्यते। भेदनकर्तुः वज्रायुधस्य ‘भिदुरम्’ इत्य- भिधानात् शुद्धकर्तर्येवायं प्रत्यय इति प्रतिभाति।]]
16
=>
 [[आ। ‘अयशो भिदुरालोके कोपधामरणादृते।’ शि। व। १९। ५८।]]
17
=>
 [[४। भिनत्ति कूलमित्यर्थे नदेऽभिधेये कर्तरि ‘भिद्योद्ध्यौ नदे’ (३-१-११५) इति क्यप् निपात्यते। भिद्यः = नदः
\n\n अधुना ‘जम्मू’ राज्ये ‘बई’ इति देशभाषया व्यवह्रियते।]]
18
=>
 [[B। ‘तोयदागम इवोद्ध्यभिद्ययोर्नामधेयसदृशं बिचेष्टितम्।।’ रघुवंशे ११। ८।]]
19
=>
 [नदः]
20
=>
 [[५। कर्ण भिनत्तीति कर्णभेदी = रूक्षध्वनिः, पिशुनश्च। ताच्छील्ये णिनिप्रत्यये रूपमेवम्।]]
21
=>
 [[C। ‘तेषां निहन्यमानानां संघुष्टैः कर्णभेदिभिः।’ भ। का। ९। २१।]]
22
=>
 [[६। कर्मण्युपपदेऽणि रूपमेवम्। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यत्र भाष्ये एवं प्रयुक्तम्।]]
23
=>
 [[७। लिटः क्वसौ द्विर्वचनादिकेषु कृतेषु रूपमेवम्। ‘वस्वेकाजाद्घसाम्’ (७-२-६७) इत्यत्र कृतद्विर्वचनस्य एकाच एव ग्रहणादत्र नेडिति ज्ञेयम्।]]
24
=>
 [[८। नन्द्यादेराकृतिगणत्वात्, ‘कृत्यल्युटो बहुलम्’ (३-३-११३) इति बहुलग्रहणाद्वा कर्तरि ल्युः ल्युट् वा प्रत्ययः। भेदनः = रोगविशेषः, वराहश्च।]]
25
=>
 [पृष्ठम्०९५४+ २७]
26
=>
 [[१। स्त्रियाम्, ‘भिदा विदारणे’ (ग। सू। ३-३-१०४) इति भिदादिपाठाद् भावादौ अङ्। अन्यत्र भित्तिः इत्येव। भित्तिः = कुड्यम्। स्वार्थे कन्प्रत्यये भित्तिका इति भवति। ‘इक् कृष्यादिभ्यः’ (वा। ३-३-१०८) इतीक्प्रत्यये भिदिः इत्यपि भवति।]]
27
=>
 [[२। यङन्तात् णिचि ल्यपि, ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः। काशि- कायाम् (६-४-५६) उदाहृतोऽयम्।]]
28
=>
 [[३। ‘पॄभिदि--’ (द। उ। १-१०८) इति कुप्रत्ययः। भिदुः = वज्रम्।]]
29
=>
 [[४। ‘इषिमदिमुदिखिदिच्छिदिभिदि--’ (द। उ। ८-२६) इति किरच्प्रत्यये रूपमेवम्। भिदिरम् = भेदः।]]
30
=>
 [[५। औणादिके (द। उ। ८-३१) रक्प्रत्यये रूपमेवम्। भिद्रः = शरः।]]