| YouTube Channel

भृतिः (bhRtiH)

 
Apte
English
भृतिः [bhṛtiḥ],
f.
 [भृ-क्तिन्]
Bearing, upholding, supporting.
Cherishing, maintaining.
Bringing, leading to.
Nourishment, support, maintenance.
Food.
Wages, hire
त्रिभिः प्रकारैर्भृतिर्भवति व्यापारतः फलतो वचनत इति ŚB. on MS.* 1.3.45
भृतिश्च कर्मकरेभ्य आनत्यर्थं यद्दीयते ŚB. on MS.* 1.2.27
cf.
 also कालमानं त्रिधा ज्ञेयं चान्द्रं सौरं च सावनम् । भृतिदाने सदा सौरं चान्द्रं कौसीदबुद्धिषु ॥ Śukra. See also Śukra. 3.266.
Service for hire.
Capital. principal.
Wages, hire.
Comp.
 -अध्यापनम् teaching (especially the Vedas) for hire. -अर्थम्
ind.
 on account of the maintenance
प्रजानामेव भृत्यर्थं (v. l. for भूत्यर्थं) स ताभ्यो बलिमग्रहीत्
R.*
 1.18. -भृज्
m.
 a hired servant, a hireling. -रूपम् a reward in place of the wages due, but not to be paid.
Apte 1890
English
भृतिः f. [भृ-क्तिन्] 1 Bearing, upholding, supporting.
2 Cherishing, maintaining.
3 Bringing, lead ing to.
4 Nourishment, support, maintenance.
5 Food.
6 Wages, hire.
7 Service for hire.
8 Capital, principal.
9 Wages, hire.
Comp.
अध्यापनं teaching (especially the Vedas) for hire.
भुज् m. a hired servant, a hireling.
रूपं a reward in place of the wages due, but not to be paid.
Apte Hindi
Hindi
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
"धारण करना, संभालना, सहारा देना"
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
"संपालन, संधारण"
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
"नेतृत्व करना, मार्ग-प्रदर्शन"
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
"परवरिश, सहायता, संपोषण"
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
आहार
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
"मजदूरी, भाड़ा"
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
भाड़े के बदले सेवा
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
"पूंजी, मूलधन"
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
"सहन करना, सहारना, सहारा देना"
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
भरणपोषण
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
आहार
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
"ले जाना, नेतृत्व करना"
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
मूलधन
भृतिः
स्त्री*
 - भृ+क्तिन्
पारिश्रमिक
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वेतनम्, वृत्तिः, भृतिः, मूल्यम्
noun
तन्तुकरणस्य वेतनम्।
"एतावतः तूलस्य त्वं कियत् वेतनं स्वीकरिष्यसि।"
Synonyms:
 सेवा, दास्यम्, भृतिः
noun
भृत्यस्य कार्यम्।
"विंशतिः वर्षाणि अभवन् अहम् अस्य गृहस्य सेवां कुर्वन् अस्मि।"
Synonyms:
 वेतनम्, वृत्तिः, वर्तनम्, भृतिः
noun
जीवनयापनार्थं दीयमानं धनम्।
"ज्येष्ठेभ्यः विधवाभ्यश्च जीवनं यापयितुं सर्वकारः वेतनं ददाति।"
Synonyms:
 वेतनम्, वृत्तिः, भृतिः, मूल्यम्, अर्जनम्
noun
कर्मकरः कर्म कृत्वा यद् धनं प्राप्नोति तद्।
"सः प्रतिदिनं उपार्जनं करोति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: भृतिः
Root: भृतिः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ bet
⇒ play
⇒ hire
⇒ stake
⇒ house
⇒ price
⇒ wages
⇒ gaming
⇒ wealth
⇒ reward
⇒ treaty
⇒ dwelling
⇒ business
⇒ property
⇒ agreement
⇒ bet or a wager
⇒ particular measure
⇒ commodity for sale
⇒ playing for a stake
⇒ compact stipulation
⇒ publican or distiller
⇒ weight of copper used as a coin
⇒ thing staked or the sum played for
Shloka(s):
3|3|46|2 ► पणो द्यूतादिषूत्सृष्टे भृतौ मूल्ये धनेऽपि च॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|215|2 ► रहः प्रकाशौ वीकाशौ निर्वेशो भृतिभोगयोः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|225|2 ► प्रेक्षा नृत्येक्षणं प्रज्ञा भिक्षा सेवार्थना भृतिः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|46|2 ⇢ पणः (पण) (पुं) ⇒ bet, play, hire, stake, house, price, wages, gaming, wealth, reward, treaty, dwelling, business, property, agreement, bet or a wager, particular measure, commodity for sale, playing for a stake, compact stipulation, publican or distiller, weight of copper used as a coin, thing staked or the sum played for
➠ 3|3|215|2 ⇢ निर्वेशः (निर्वेश) (पुं) ⇒ payment, swooning, entering, enjoying, offering, fainting, returning, attaining, expiation, atonement, wages. reward
➠ 3|3|225|2 ⇢ भिक्षा (भिक्षा) (स्त्री) ⇒ alms, hire, wages, service, begging, act of begging or asking, any boon obtained by begging
Related word(s):
उपाधि ➡ धनम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भृतिः,
स्त्री,
 (भ्रियते अनयेति । भृ + क्तिन् ।)वेतनम् । इत्यमरः । २ । १० । ३८ ॥
मूल्यम् ।भरणम् । इति मेदिनी । ते, ४२ ॥
भृतिर्वेतनंकृतकर्म्मणे दत्तम् । तत्तु सप्तविधदत्तान्तर्गत-दत्तविशेषः । यथा नारदेन च । दत्तं सप्त-विधं प्रोक्तमदत्तं षोडशात्मकमिति प्रतिपाद्यदत्तादत्तयोः स्वरूपं विवृतम् ।“पण्यमूल्यं भृतिस्तुष्ट्या स्नेहात् प्रत्युपकारतः ।स्त्रीशुल्कानुग्रहार्थञ्च दत्तं दानविदो विदुः ॥
”इति मिताक्षरा ॥