| YouTube Channel

भृङ्गारः (bhRGgAraH)

 
Apte
English
भृङ्गारः [bhṛṅgārḥ] रम् [ram], रम् 1 A golden vase or pitcher
प्रगृह्य राजा भृङ्गारं पाद्यमस्मै न्यवेदयत्
Mb.
* 13.52.14.
A pitcher of a particular shape (Mar. झारी)
also भृङ्गारुः
काञ्चनैश्चैव भृङ्गारैर्जुह्रुः सलिलमग्रतः
Rām.*
5.18.12
शिशिरसुरभिसलिलपूर्णो$यं भृङ्गारः
Ve.*
6.
A vase used at the coronation of a king
गुणेषु तु मे द्वेषो भृङ्गारः प्रतिगृह्यताम् Pratijñā
Y.*
4.21
स्थालानां चषकाणां भृङ्गाराणां भूरिशः Śiva B.29.58
तेषां बाह्यं चारं छत्रभृङ्गारव्यजनपादुकोपग्राहिणस्तीक्ष्णा विद्यः Kau.
A.
1. 12.
रम् Gold.
Cloves.
Apte Hindi
Hindi
भृङ्गारः
पुं*
- भृङ्ग+ऋ+अण्
सोने या कलश का घट
भृङ्गारः
पुं*
- भृङ्ग+ऋ+अण्
"विशेष आकार का कलश, झारी, शिशिर सुरभि-सलिल पूर्णोऽयं भृङ्गारः @ वेणी६"
भृङ्गारः
पुं*
- भृङ्ग+ऋ+अण्
राज्याभिषेक के अवसर पर प्रयुक्त किया जाने वाला घड़ा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
केशराजः, भृङ्गराजः, भृङ्गः, पतङ्गः, मार्करः, मार्कवः, नागमारः, पवरुः, भृङ्गसोदरः, केशरञ्जनः, केश्यः, कुन्तलवर्धनः, अङ्गारकः एकरजः, करञ्जकः, भृङ्गरजः, भृङ्गारः, अजागरः, भृङ्गरजाः, मकरः
noun
वनस्पतिविशेषः।
"केशराजस्य उपयोगः औषधरूपेण क्रियते।"
Synonyms:
भ्रमरः, द्विरेफः, मधुव्रतः, मधुकरः, मधुलिट्, मधुपः, अलिः, अली, पुष्पलिट्, भृङ्गः, षट्पदः, कलालापकः, शिलीमुखः, पुष्पन्धयः, मधुकृत्, द्विपः, भसरः, चञ्चरिकः, सुकाण्डी, मधुलोलुपः, मधुमारकः, इन्दिन्दिरः, मधुपरः, लम्बः, पुष्पकीटः, मधुसूदनः, भृङ्गराजः, मधुलेही, रेणुवासः, कामुकः, कलिङ्गपक्षी, मार्कवः, भृङ्गरजः, अङ्गार्कः, भृङ्गारः
noun
कीटविशेषः, प्रतिकुसुमं भ्राम्यन् कृष्णकीटः।
"भ्रमराणां कदम्बः प्रियः अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भृङ्गारः,
पुं,
(भृ + आरन् नुम् गुक् अथवा“भृङ्गं जलमियर्त्त्यनेनेति ।” भृङ्गं + + करणेघञ् इत्यमरटीकायां रघुनाथः
स्वर्णघटित-वारिपात्रम् (यथा मार्कण्डेयपुराणे २०३ ।“नाद्य पश्यामि ते छत्रं भृङ्गारमथवा पुनः
”)तत्पर्य्यायः कनकालुका इत्यमरः
गुडुकः३ गडुकः इति शब्दरत्नावली
भृङ्ग-राजः इति जटाधरः
अथ भृङ्गारोद्देशः ।“राज्ञोऽभिषेकपात्रं यद्भृङ्गार इति तन्मतम् ।तदष्टधा तस्य मानमाकृतिश्चापि चाष्टधा
सौवर्णं राजतं भौमं ताम्रं स्फाटिकमेव ।चान्दनं लौहजं शार्ङ्गमेतदष्टविधं मतम्
भानुदिङ्नवसप्ताष्टरुद्रलोकसुरोन्मिताः ।अष्टावष्टौ समाख्याता आयामपरिणाहयोः
द्विचतुर्बाणवेदाब्धिबाणसप्तात्मवृत्तिता ।यथाक्रमं समुद्दिष्टमादित्यादिदशा भुवाम्
पद्मरागस्तथा वज्रं वैदूर्य्यमौक्तिकन्तथा ।नीलं मारकतञ्चैव मुक्ता सप्त कीर्त्तिताः
भृङ्गारसप्तके न्यास्या भौमो मणिमहति ।कानकं मृण्मयं वापि सर्व्वेषामुपयुज्यते
कानकन्तु क्षितीशानां मृण्मयं सार्व्वयोगिकम् ।शङ्खपद्मेन्दुकह्लारं प्रत्यस्रं विन्यसेत् क्रमात्
चतुर्व्विधानां भूपानां चान्द्रः सर्व्वत्र शस्यते ।श्वेतं रक्तं तथा पीतं कृष्णं चन्दनमुच्यते ।एतेषां सलिलैः सेकश्चतुर्णां स्यान्महीभुजाम्
मल्ली पद्मञ्च नीलञ्च तथा कृष्णापराजिता ।एषां पुष्पाणि केशेषु चतुर्जातिमहीभुजाम्
हीरकं पद्मरागश्च वैदूर्य्यं नीलमेव ।चत्वारो मणयो धेयाश्चतुर्णां सेचनाम्भसि
इत्थं निश्चित्य यः कुर्य्यान् नृपतिः सेकमात्मनः ।स चिरायुर्भवेद्भोगी इतोऽन्यस्त्वन्यथाचरन्
”इति युक्तिकल्पतरौ भृङ्गारोद्देशः