भृङ्गार (bhRGgAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 भृङ्गार m.
  (-रः)
	 1. A golden vase,  especially used at royal ceremonials.
2. A shrub,  (Eclipta prostrata,  &c.: see भृङ्गराज)
	 n.
  (-रं)
	 1. Cloves.
2. Gold.
	 f.
  (-री) A cricket.
 E.
  भृ to contain,  (water,  &c.) आरक्
Unādi aff.
  ,  and गुक् augment
 or भृङ्ग a bee,  and अरि an enemy, 
fem.  form. 

Capeller Eng

English

 भृङ्गार m.
  n.
  water-pot,  pitcher. 

Yates

English

 भृङ्गार (रः) 1.
m.
  A golden vase
a shrub (Eclipta prostrata).
f.
 
(री) A cricket.
n.
  Cloves
 gold.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

भृङ्गार 	-	 bhRGgAra 	-	 m.
  	-	  vase  [ Mahaabhaarata ]
भृङ्गार 	-	 bhRGgAra 	-	 m.
 n.
  	-	  golden pitcher or vase
भृङ्गार 	-	 bhRGgAra 	-	 m.
 n.
  	-	  vase used at the inauguration of a king
भृङ्गार 	-	 bhRGgAra 	-	 n.
  	-	  cloves
भृङ्गार 	-	 bhRGgAra 	-	 n.
  	-	  gold

Wilson

English

 भृङ्गार
m.
  (-रः)
1 A golden vase,  especially used at royal ceremonials.
2 A shrub,  (Eclipta prostrata,  &c. see भृङ्गराज.)
n.
  (-रं)
1 Cloves.
2 Gold.
f.
  (-री) A cricket.
E.
  भृ to contain,  (water,  &c.) आरन् Uṇādi aff.
  ,  and गुक् augment
or भृङ्ग a bee,  and अरि an enemy
 fem.  form. 

Apte

English

भृङ्गारः [bhṛṅgārḥ] रम् [ram],  रम् 1 A golden vase or pitcher
 प्रगृह्य राजा भृङ्गारं पाद्यमस्मै न्यवेदयत् Mb.
 *  13.52.14.

A pitcher of a particular shape (Mar.  झारी)
 also भृङ्गारुः
 काञ्चनैश्चैव भृङ्गारैर्जुह्रुः सलिलमग्रतः Rām.*
  5.18.12
 शिशिरसुरभिसलिलपूर्णो$यं भृङ्गारः Ve.*
  6.

A vase used at the coronation of a king
 गुणेषु न तु मे द्वेषो भृङ्गारः प्रतिगृह्यताम् Pratijñā Y.*
  4.21
 स्थालानां चषकाणां च भृङ्गाराणां च भूरिशः Śiva B.29.58
 तेषां बाह्यं चारं छत्रभृङ्गारव्यजनपादुकोपग्राहिणस्तीक्ष्णा विद्यः Kau. A.
 1. 12.

रम् Gold.

Cloves.

Apte 1890

English

 भृंगारः 
रं 1 A golden vase or pitcher. 
2 A pitcher of a particular shape (Mar. झारी)
 शिशिरसुरभिसलिलपूर्णोयं भृंगारः Ve. 6. 
3 A vase used at the coronation of a king. 
गं 1 Gold. 
2 Cloves. 

Monier Williams Cologne

English

 भृङ्गार mn.  (said to be fr.
  √ भृ) a golden pitcher or vase,  MBh.
  
 Hariv.
 
 Kām.
   &c.
  

 a vase used at the inauguration of a king (of 8 different substances and 8 different forms),  L.
 

 भृङ्गार m.
  =
  भृङ्गराज,  L.
 

 भृङ्गार n.
  cloves

 gold,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 भृङ्गार,  अस्,  अम्,  m. n. (said to be fr. rt.
भृ),  a golden pitcher or vase
 a vase used at the
inauguration of a king,  (it might be made of any
one of eight different substances,  viz. gold,  silver, 
brass,  iron,  earthenware,  sandal-wood,  crystal,  or
horn,  and might be of eight differents forms)
 (अस्), 
m. = भृङ्ग-राज,  the shrub Eclipta Prostrata
 (ई), 
f. a cricket
 (अम्),  n. cloves
 gold.

Macdonell

English

 भृङ्गार bhṛṅg-āra,  m.
  n.
  (golden) pitcher: 🞄-ka,  m.
  id..

Benfey

English

 भृङ्गार भृङ्गार (cf.  भृङ्ग), 
 I.
m.
  A golden vase.
 II. n.
  Gold.
 III.
f.
  री,  A cricket.

Apte Hindi

Hindi

भृङ्गारः
पुं*
  - भृङ्ग+ऋ+अण्
 सोने या कलश का घट

भृङ्गारः
पुं*
  - भृङ्ग+ऋ+अण्
"विशेष आकार का कलश,  झारी,  शिशिर सुरभि-सलिल पूर्णोऽयं भृङ्गारः @ वेणी६"

भृङ्गारः
पुं*
  - भृङ्ग+ऋ+अण्
राज्याभिषेक के अवसर पर प्रयुक्त किया जाने वाला घड़ा

भृङ्गारम्
नपुं*
   - भृङ्ग+ऋ+अण्
 सोने या कलश का घट

भृङ्गारम्
नपुं*
   - भृङ्ग+ऋ+अण्
"विशेष आकार का कलश,  झारी,  शिशिर "

भृङ्गारम्
नपुं*
   - भृङ्ग+ऋ+अण्
राज्याभिषेक के अवसर पर प्रयुक्त किया जाने वाला घड़ा

L R Vaidya

English

 BfMgAra {% (I) m.n. %} 1. A golden pitcher
 2. a pitcher of a particular shape
 3. a vessel used at the inauguration of a king.

 BfMgAra {% (II) n. %} 1. Gold
 2. cloves.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्थगी ताम्बूलकरङ्को भृङ्गारः कनकालुका ।
-wordlist-
 
स्थगी (स्त्री),  ताम्बूलकरङ्क (पुं),  भृङ्गार (पुं),  कनकालुका (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भृङ्गार
भृङ्गार,  कनकालुका
कटाहः कर्परो ज्ञेयो भृङ्गारः कनकालुका ।
verse 2.1.1.315
page 0037

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भृङ्गारं,  क्ली,
   (डुभृञ् धारणपोषणयोरिति । भृ +“शृङ्गारभृङ्गारौ ।” उणा० ३ । १३६ । इतिआरन् निपातनात् नुम् गुक् च ।) लवङ्गम् ।सुवर्णम् । इति राजनिर्घण्टः ॥

 भृङ्गारः,  पुं,
   (भृ + आरन् नुम् गुक् च । अथवा“भृङ्गं जलमियर्त्त्यनेनेति ।” भृङ्गं + ऋ + करणेघञ् । इत्यमरटीकायां रघुनाथः ॥
 स्वर्णघटित-वारिपात्रम् । (यथा मार्कण्डेयपुराणे । ८ । २०३ ।“नाद्य पश्यामि ते छत्रं भृङ्गारमथवा पुनः ॥
”)तत्पर्य्यायः । कनकालुका २ इत्यमरः ॥
 गुडुकः३ गडुकः ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
 भृङ्ग-राजः । इति जटाधरः ॥
 अथ भृङ्गारोद्देशः ।“राज्ञोऽभिषेकपात्रं यद्भृङ्गार इति तन्मतम् ।तदष्टधा तस्य मानमाकृतिश्चापि चाष्टधा ॥
सौवर्णं राजतं भौमं ताम्रं स्फाटिकमेव च ।चान्दनं लौहजं शार्ङ्गमेतदष्टविधं मतम् ॥
भानुदिङ्नवसप्ताष्टरुद्रलोकसुरोन्मिताः ।अष्टावष्टौ समाख्याता आयामपरिणाहयोः ॥
द्विचतुर्बाणवेदाब्धिबाणसप्तात्मवृत्तिता ।यथाक्रमं समुद्दिष्टमादित्यादिदशा भुवाम् ॥
पद्मरागस्तथा वज्रं वैदूर्य्यमौक्तिकन्तथा ।नीलं मारकतञ्चैव मुक्ता च सप्त कीर्त्तिताः ॥
भृङ्गारसप्तके न्यास्या न भौमो मणिमहति ।कानकं मृण्मयं वापि सर्व्वेषामुपयुज्यते ॥
कानकन्तु क्षितीशानां मृण्मयं सार्व्वयोगिकम् ।शङ्खपद्मेन्दुकह्लारं प्रत्यस्रं विन्यसेत् क्रमात् ॥
चतुर्व्विधानां भूपानां चान्द्रः सर्व्वत्र शस्यते ।श्वेतं रक्तं तथा पीतं कृष्णं चन्दनमुच्यते ।एतेषां सलिलैः सेकश्चतुर्णां स्यान्महीभुजाम् ॥
मल्ली पद्मञ्च नीलञ्च तथा कृष्णापराजिता ।एषां पुष्पाणि केशेषु चतुर्जातिमहीभुजाम् ॥
हीरकं पद्मरागश्च वैदूर्य्यं नीलमेव च ।चत्वारो मणयो धेयाश्चतुर्णां सेचनाम्भसि ॥
इत्थं निश्चित्य यः कुर्य्यान् नृपतिः सेकमात्मनः ।स चिरायुर्भवेद्भोगी इतोऽन्यस्त्वन्यथाचरन् ॥
”इति युक्तिकल्पतरौ भृङ्गारोद्देशः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 भृङ्गार पु०
  बभर्त्ति जलं भृ--आरक् नि० । १ स्वर्णमयजलपात्र-भेदे अमरः २ जलपात्रभेदे च (झारी) । भृङ्ग इव ऋ-च्छति ऋ--अच् । ३ भृङ्गराजे जटा० । ४ लवङ्गे ५ सुवर्णे चन०  राजनि० । ६ झिल्लीनामकीटे स्त्री अमरः गौरा०ङीष् । स्वार्थे क । भृङ्गारिका तत्रैव । तत्र भृङ्गारपात्ररचनादिकं युक्तिकल्पतरावुक्तं यथा“राज्ञोऽभिषेकपात्रं यद् भृङ्गार इति तन्मतम् । तदष्टधातस्य मानं प्रकृतिश्चापि चाष्टधा । सौवर्णं राजतं भौमंताम्रं स्फाटिक्रमेब च । चान्दनं लौहजं शार्ङ्गमेत-दष्टविधं मतम् । भानु १२ दिङ् १० नवसप्ताष्टरुद्र ११ लोक-३ सुरोन्मिताः ३३ । अष्टावष्टौ समाख्याता आयामपरि-णाहयोः । द्विचतुर्वाण ५ वेदाब्धि ४ वाण ४ सप्ताष्टवृत्तिता ।यथाक्रमं समुद्दिष्टमादित्यादिदशाभुवाम् । पद्मरागस्तथावज्रं बेदूर्य्यं मौक्तिकन्तथा । नीलं मारकतञ्चेव मुक्ताच सप्तकीर्त्तिताः । भृङ्गारसप्तके न्यास्या न भौमो मणि-मर्हति । कानकं मृण्मयं वापि सर्वेषामुपयुज्यते ।”“कानकन्तु क्षितीशानां मृण्मयं सार्वभौतिकम् । शङ्ख-पद्मेन्दुकह्लारं प्रत्यस्रं विन्यसेत् क्रमात् । चतुर्विधानांभूपानां चान्द्रः (रौप्यः) सर्वत्र शस्यते । श्वेतं रक्तं तथापीतं कृष्णं चन्दनमुच्यते । एतेषां सलिलैः सेकश्चतुर्णांस्यान्मयीभुजाम् । मल्ली पद्मञ्च नीलञ्च तथा कृष्णाप-राजिता । एषां पुष्याणि केशेषु चतुर्जातिमहीभूजाम् । हीरकं पद्मरागश्च वैदूर्य्यं नीलमेव च ।चत्वारो मणयो धेयाश्चतुर्णां सेचनाम्भसि । इत्थंनिश्चित्य यः कुर्य्यान्नृपतिः सेकमात्मनः । सं चिरायु-र्भवेद्भोगी इतोऽन्यस्त्वन्यथाचरन्” ।

Capeller

German

 भृङ्गार m.
  n.
  Wasserkrung,  Gießkanne.

Stchoupak

French

 भृङ्गार-
 m.
  ou nt. vase ou aiguière en or (dont on se sert not.
pour le sacre royal) 
 -क- m.
  id.
°ग्राहिन्- ag. porteur d'aiguières.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.