| YouTube Channel

भृङ्गः (bhRGgaH)

 
Apte
English
भृङ्गः [bhṛṅgḥ], [भृ-गन् कित् नुट् च
Uṇ.*
 1.122.]
A large black bee
मञ्जु गुञ्जन्तु भृङ्गाः
Bv.*
 1.5
R.*
 8.53.
A kind of wasp.
A kind of bird.
A libertine, dissolute or lecherous man
cf.
 भ्रमर.
A golden vase or jar.
The fork-tailed shrike.
A kind of measure (in music). -ङ्गम् Talc.
ङ्गी The female of the large black bee
भृङ्गीव पुष्पं पुरुषं स्त्री वाञ्छति नवं नवम्.
A poisonous plant (अतिविष).
Comp.
 -अधिपः the queen of bees. -अभीष्टः the mango tree. -आनन्दा the Yūthikā creeper. -आवली a flight of bees.
जम् aloe-wood.
talc. (-जा) the plant भार्गी. -पर्णिका small cardamoms.-प्रिया the Mādhavī creeper. -राज्
m.
a kind of large bee.
N.
 of a shrub.
राजः see भृङ्गराज्.
N.
 of a bird
शुकशारिका भृङ्गराजो वा सर्पविषशङ्कायां क्रोशति Kau.
A.
 1.2.17
Mb.
 * 12.327.4. -रिटिः, -रीटिः
N.
 of one of the attendants of Śiva (said to be very deformed).-रोलः a kind of wasp. -वल्लभः a species of Kadamba.
Apte Hindi
Hindi
भृङ्गः
पुं*
 - "भृ+गन् कित्, नुट् च "
भौंरा
भृङ्गः
पुं*
 - "भृ+गन् कित्, नुट् च "
"एक प्रकार कि भिर्र, ततैया"
भृङ्गः
पुं*
 - "भृ+गन् कित्, नुट् च "
"एक प्रकार का पक्षी, भीम राज"
भृङ्गः
पुं*
 - "भृ+गन् कित्, नुट् च "
"लम्पट, कामुक, व्यभिचारी"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 केशराजः, भृङ्गराजः, भृङ्गः, पतङ्गः, मार्करः, मार्कवः, नागमारः, पवरुः, भृङ्गसोदरः, केशरञ्जनः, केश्यः, कुन्तलवर्धनः, अङ्गारकः एकरजः, करञ्जकः, भृङ्गरजः, भृङ्गारः, अजागरः, भृङ्गरजाः, मकरः
noun
वनस्पतिविशेषः।
"केशराजस्य उपयोगः औषधरूपेण क्रियते।"
Synonyms:
 भृङ्गराजः, भङ्गरजः, मार्करः, भृङ्गारकः, भृङ्गः, केशराजः, केशरञ्जनः, केश्यः
noun
वनस्पतिप्रकारः
"भृङ्गराजः कटुसतिकतो रूक्षोष्णः कफनातनुत्"[श.क.]"
Synonyms:
 भ्रमरः, द्विरेफः, मधुव्रतः, मधुकरः, मधुलिट्, मधुपः, अलिः, अली, पुष्पलिट्, भृङ्गः, षट्पदः, कलालापकः, शिलीमुखः, पुष्पन्धयः, मधुकृत्, द्विपः, भसरः, चञ्चरिकः, सुकाण्डी, मधुलोलुपः, मधुमारकः, इन्दिन्दिरः, मधुपरः, लम्बः, पुष्पकीटः, मधुसूदनः, भृङ्गराजः, मधुलेही, रेणुवासः, कामुकः, कलिङ्गपक्षी, मार्कवः, भृङ्गरजः, अङ्गार्कः, भृङ्गारः
noun
कीटविशेषः, प्रतिकुसुमं भ्राम्यन् कृष्णकीटः।
"भ्रमराणां कदम्बः प्रियः अस्ति।"
Synonyms:
 कामदेवः, कामः, मदनः, मन्मथः, मारः, प्रद्युम्नः, मीनकेतनः, कन्दर्पः, दर्पकः, अनङ्गः, पञ्चशरः, स्मरः, शम्बरारिः, मनसिजः, कुसुमेषुः, अनन्यजः, रतिनाथः, पुष्पधन्वा, रतिपतिः, मकरध्वजः, आत्मभूः, ब्रह्मसूः, विश्वकेतुः, कामदः, कान्तः, कान्तिमान्, कामगः, कामाचारः, कामी, कामुकः, कामवर्जनः, रामः, रमः, रमणः, रतिनाथः, रतिप्रियः, रात्रिनाथः, रमाकान्तः, रममाणः, निशाचरः, नन्दकः, नन्दनः, नन्दी, नन्दयिता, रतिसखः, महाधनुः, भ्रामणः, भ्रमणः, भ्रममाणः, भ्रान्तः, भ्रामकः, भृङ्गः, भ्रान्तचारः, भ्रमावहः, मोहनः, मोहकः, मोहः, मातङ्गः, भृङ्गनायकः, गायनः, गीतिजः, नर्तकः, खेलकः, उन्मत्तोन्मत्तकः, विलासः, लोभवर्धनः, सुन्दरः, विलासकोदण्डः
noun
कामस्य देवता।
"कामदेवेन शिवस्य क्रोधाग्निः दृष्टः।"
Synonyms:
 भृङ्गः
noun
एकः प्रतिभाशाली ।
"भृङ्गस्य उल्लेखः चतुर्वर्गचिन्तामणौ वर्तते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: भृङ्गः
Root: भृङ्ग
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ भ्रमरः इति कीटविशेषः
Meaning(s):
⇒ Shrike
Shloka(s):
2|3|27|2 ► भृङ्गः कलिङ्गो धूम्राटो राजभृङ्गस्तु बुद्धिमान्॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|27|2 ⇢ भृङ्गः (भृङ्ग) (पुं) ⇒ Shrike ⇒ भ्रमरः इति कीटविशेषः
➠ 2|3|27|2 ⇢ कलिङ्गः (कलिङ्ग) (पुं) ⇒ Shrike ⇒ भ्रमरः इति कीटविशेषः
➠ 2|3|27|2 ⇢ धूम्राटः (धूम्राट) (पुं) ⇒ Shrike ⇒ भ्रमरः इति कीटविशेषः
Related word(s):
जातिः ➡ पक्षी
परा_अपरासंबन्धः ➡ राजभृङ्गः
अमरकोशः
Sanskrit
Word: भृङ्गः
Root: भृङ्ग
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ beetle
⇒ libertine
⇒ humble bee
⇒ kind of measure
⇒ species of wasp
⇒ golden vase or pitcher
⇒ species of large black bee
⇒ fork-tailed shrike or some similar bird
Shloka(s):
2|5|16|2 ► कलिङ्गभृङ्गधूम्याटा अथ स्याच्छतपत्रकः॥ (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|16|2 ⇢ कलिङ्गः (कलिङ्ग) (पुं) ⇒ clever, cunning, fork-tailed shrike, inhabitant of kaliGga, flea tree [Albizia lebbeck - Bot.], coral swirl [ Wrightia antidysenterica - Bot.], Grey nickers plant [Caesalpina Bonducella - Bot.], St. Thomas lidpod plant [Ipomoea Turpethum -Bot.], white-fruited wavy leaf fig tree [Ficus Infectoria - Bot.]
➠ 2|5|16|2 ⇢ भृङ्गः (भृङ्ग) (पुं) ⇒ beetle, libertine, humble bee, kind of measure, species of wasp, golden vase or pitcher, species of large black bee, fork-tailed shrike or some similar bird
➠ 2|5|16|2 ⇢ धूम्याटः (धूम्याट) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भृङ्गः,
पुं,
 (विभर्त्त्यनुरागमिति । भृञ् + “भृञःकित् नुट् च ।” उणा० १ । १२४ । इति गन् ।स च कित् नुट् च ।) भ्रमरः । कलिङ्गपक्षी ।इत्यमरः । २ । ५ । १६ । फिङ्गा इति भाषा ॥
(अस्य पर्य्याया धूम्याटशब्दे द्रष्टव्याः ।) अस्यमांसगुणाः । मधुरत्वम् । स्निग्धत्वम् । कफशुक्र-विवर्द्धनत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
षिड्गः ।भृङ्गराजः । इति मेदिनी गे, १५ ॥
(यथास्यपर्य्यायः ।“भृङ्गराजः केशराजो भृङ्गः पत्तङ्ग मार्कवम्इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
तथा च पर्य्यायान्तरम् ।“भृङ्गराजो भृङ्गरजो मार्कवो भृङ्ग एव च ।अङ्गारकः केशराजो भृङ्गारः केशरञ्जनः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)भृङ्गारः । भृङ्गरोलः । इति शब्दरत्नावली ॥