| YouTube Channel

भूर्जः (bhUrjaH)

 
Apte
English
भूर्जः [bhūrjḥ], The birch-tree
भूर्जगतो$क्षरविन्यासः
V.*
 2
Ku.*
 1.7
'भूर्जः कटुः कषायोष्णो भूतरक्षाकरः परः' Rājanighaṇṭu.
र्जम् A leaf made of birch-bark for writing on.
A written deed, document.
Comp.
 -कण्टकः a man of one of the mixed tribes, the offspring of an outcast Brāhmaṇa by a woman of the same class
व्रात्यात्तु जायते विप्रात् पापात्मा भूर्जकण्टकः
Ms.*
 1.21. -पत्रः the birch-tree.
Apte 1890
English
भूर्जः The birch-tree
भूर्जगतोऽ क्षरविन्यासः V. 2
Ku. 1. 7.
Comp.
कंटकः a man of one of the mixed tribes, the offspring of an outcast Brāhmaṇa by a woman of the same class
व्रात्यात्तु जायते विप्रात्पापात्मा भूर्जकंटकः Ms. 10. 21.
पत्रः the birch tree.
Apte Hindi
Hindi
भूर्जः
पुं*
 भूर्जः भू+ऊर्ज्+अच्
भोजपत्र का पेड़
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भूर्जः,
पुं,
 (ऊर्ज + घञ् । भूः ऊर्जो बलं यस्य ।भुवि ऊर्ज्जयते इति भू + ऊर्ज + अच् वा ।)स्वनामख्यातवृक्षविशेषः । भोजपत्र इति हिन्दी-भाषा । (यथा, रघौ । ४ । ७३ ।“भूर्जेषु मर्म्मरीभूताः कीचकध्वनिहेतवः ।”)तत्प्रर्य्यायः । वल्कद्रुमः २ भुर्जः ३ सुचर्म्मा ४भूर्जपत्रकः ५ चित्रत्वक् ६ बिन्दुपत्रः ७ रक्षा-पत्रः ८ विचित्रकः ९ भूतघ्नः १० मृदुमत्रः ११शैलेन्द्रस्थः १२ । इति राजनिर्घण्टः ॥
भूर्ज-पत्रः १३ चर्म्मी १४ बहुलवल्कलः १५ । इतिभावप्रकाशः ॥
छत्रपत्रः १६ शिवः १७ स्थिर-च्छदः १८ । इति रत्नमाला ॥
मृदुत्वक् १९इत्यमरः । २ । ४ । ४६ । पत्रपुष्पकः २० । इतिभरतधृतमधुः ॥
भुजः २१ बहुपटः २२ बहु-त्वक्कः २३ मृदुत्वचः २४ । इति भरतधृत-स्वामी ॥
अस्य गुणाः । बलकारित्वम् । कफ-रक्तनाशित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
कटत्वम् ।कषायत्वम् । उष्णत्वम् । भूतरक्षाकरत्वम् ।त्रिदोषशमनत्वम् । पथ्यत्वम् । दुष्टकौटिल्य-नाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
कर्णरोग-पित्तराक्षसमेदविषहरत्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥
(यथा, वाभटे शरीरस्थाने प्रथमेऽध्याये ॥
“भूर्जलाङ्गलिकीतुम्बीसर्पत्वक्कुष्ठसर्षपैः ।पृथक् द्वाभ्यां समस्तैर्वा योनिलेपनधूपनम् ॥
”)