भूमिका (bhUmikA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 भूमिका f.
  (-का)
	 1. Theatrical dress,  the costume of any character,  re-
presented on the stage.
	 2. Decorating images,  temples,  gateways, 
&c.
	 3. A board for writing.
	 4. A preface,  an introduction. 
	 5. A
floor.
	 6. A place.
	 7. A step,  a degree.
	 8. Earth,  soil.
 E.
  भूमि place
of being,  and कन् aff.
  

Capeller Eng

English

 भूमिका f.
  the earth,  ground,  place for (—°)
 floor or
story of a house,  step,  degree (fig.  ),  part,  character,  costume (d. ).

Yates

English

 भूमिका (का) 1.
f.
  Theatrical dress
decorating images,  &c.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  story
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  degree
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  preface
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  earth
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  soil
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  floor
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  spot
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  actor's part or character
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  ground
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  step
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  decoration
भूमिका 	-	 bhUmikA 	-	 f.
  	-	  introduction

Wilson

English

 भूमिका
f.
  (-का)
1 Theatrical dress,  the costume of any character,  represented on the stage.
2 Decorating images,  temples,  gateways,  &c.
E.
  भूमि place of being,  and कन् aff.
  

Apte

English

भूमिका [bhūmikā],  1 Earth,  ground,  soil.

A place,  region,  spot (of ground).

A story,  floor (of a house)
 गृहोपरि˚ the flat roof of a house.

Step,  degree
 मधु- मतीसंज्ञां भूमिकां साक्षात्कुर्वतः Yoga.  S.
 or नैयायिकादिभिरात्मा प्रथमभूमिकायामवतारितः Sāṅkhyapravachanabhāṣya. 

A tablet or board,  as for writing
 see अक्षरभूमिका.

A part or character in a play
 या यस्य युज्यते भूमिका तां खलु तथैव भावेन सर्वे वर्ग्या पाठिताः
 कामन्दक्याः प्रथमां भूमिकां भाव एवाधीते Māl.
 1
 or लक्ष्मीभूमिकायां वर्तमानोर्वशी वारुणीभूमिकायां वर्तमानया मेनकया पृष्टा V.*
  3
 Śi.*
  1.69
 (अन्यरूपैर्यदन्यस्य प्रवेशः स तु भूमिका Bharata).

Theatrical dress,  an actor's costume.

Decoration (as of an image).

A preface or introduction to a book. Comp.
   -भागः a floor,  threshold.

Apte 1890

English

 भूमिका 1 Earth,  ground,  soil. 
2 A place,  region,  spot (of ground),  
3 A story,  floor (of a house). 
4 Step,  degree
 मधुततीसंज्ञां भूमिकां साक्षात्कुर्वतः Yoga. S.
 or नैयायिकादिभिरात्मा प्रथमभूमिकायामवतारितः Sāṅkhyapravacanabhāṣya. 
5 A tablet or board,  as for writing
 see अक्षरभूमिका. 
6 A part or character in a play
 या यस्य युज्यते भूमिका तां खलु तथैव भवेन सर्वे वर्ग्याः पाठिताः
 कामंदक्याः प्रथमां भूमिकां भाव एवाधीते Māl. 1
 or लक्ष्मीभूमिकायां वर्तमानोर्वशी वारुणीभूमिकायां वर्तमानया मेनकया पृष्टा V. 3
 Śi. 1. 69
 (अन्यरूपैर्यदन्यस्य प्रवेशः स तु भूमिका Bharata). 
7 Theatrical dress,  an actor's costume. 
8 Decoration (as of an image). 
9 A preface or introduction to a book. 

Monier Williams Cologne

English

 भूमिका f.
  earth,  ground,  soil,  Kāś.
 
 Kathās.
  &c.
  

 (ifc. ) a spot,  place for (e.g. आहार-भ्°,  an eating-place,  Kathās.
 
 अक्षर-भ्°,  a place i.e. a tablet for writing,  Ragh.
 )

 a story,  floor,  Inscr.
 
 Pañcat.
  (with गृहो॑परि,  the flat roof of a house,  Śukas.
 )

 a step,  degree,  Yogas.
 

 (in dram. ) an actor's part or character,  Vikr.
 
 Mālatīm.
   &c.
  

 decoration (as of an image),  L.
 

 preface,  introduction,  ChUp.
   ,  Sch.
 Kāvyād.

Monier Williams 1872

English

 भूमिका,  f. earth,  ground,  soil
 a place,  sport
the floor of a building [cf. मणि-भ्°]
 a story,  flat
roof of a house
 a step,  degree (as in the Yoga phil.)
an actor's part,  character in a play
 theatrical dress, 
the costume of any character represented on the
stage,  change of costume (to represent different cha-
racters)
 decorating images or temples,  adorning
gateways,  decoration
 a preface to a book.

Macdonell

English

 भूमिका bhūmi-kā,  f.
  earth,  ground,  soil
 🞄tablet for writing (—°)
 spot,  place,  for (—°)
 🞄storey,  floor
 stage,  degree
 part or character 🞄(of an actor)
 preface,  introduction. 

Benfey

English

 भूमिका भूमि + का,  f.
 
 1. Change-of
costume in order to represent a dif-
ferent character on the stage.
 2. De-
corating images,  temples,  gateways, 
etc.
 3. A story
 ग्रिहोपरिभूमिकायाम्
आरुढः,  He mounted to the upper
story of the house,  Śukas. cod. Petersb.
p. 31,  b.
 4. A preface to a book.
 --
 Comp.
  चतुर्-भूमिक,  adj.
  having
four stories,  Pañc. 228,  11.
सप्त(न्)-, 
adj.
  having seven stories,  44,  28.

Apte Hindi

Hindi

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
"पृथ्वी,  जमीन,  मिट्टी"

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
"स्थान,  प्रदेश,  स्थल"

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
"कहानी,  सभास्थल"

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
"पग,  दर्जा"

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
लिखने के लिए तख्ता

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
नाटक में किसी पात्र का चरित्र या अभिनय

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
नाटक के पात्र की अभिनय सम्बन्धी पोशाक

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
सजावट

भूमिका
स्त्री*
  - भूमि+कै+क+टाप्
किसी पुस्तक की प्रस्तावना या परिचय

L R Vaidya

English

 BUmikA {% f. %} 1. Earth,  soil
a step,  a degree,  e.g. नैय्यायिकादिभिरात्मा प्रथमभूमिकायामवतारितः
a place,  a spot
a story,  a floor
a preface,  an introduction
decoration of images,  temples &c.
board for writing,  R.xviii.46
 See अक्षरभूमिका
a character in a play,  लक्ष्मीभूमिकायां वर्तमानोर्वशो वारुणीभूमिकायां वर्तमानया मेनकया पृष्टा Vikr.iii.,  या यस्य युज्यते भूमिका तां खलु तथैव भावेन सर्वे वर्ग्याः पाठिताः M.M.i.

Bopp

Latin

 भूमिका f. (a praec. s. क in fem.) in linguâ scenicâ partes, 
Rolle. UR. 35. 4. infr.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  कर्म,  भूमिका
noun
 
विशिष्टायां परिस्थितौ कस्यापि मनुष्यस्य कार्यम्।
 "कस्यापि विवाहे मातापित्रोः कर्म महत्वपूर्णं भवति।"

Synonyms:
  भूमिका
noun
 
वेशान्तरपरिग्रहः
 अस्मिन् चित्रपटे अमिताभस्य भूमिका बलिष्ठा वर्तते। /"लक्ष्मीभूमिकायां वर्तमानोर्वशी वारुणीभूमिकायाम् वर्तमानया मेनकया पृष्टा [विक्रम 3]"

Synonyms:
  आमुखम्,  भूमिका,  प्रस्तावना,  मुखबन्धम्,  प्राक्कथनम्,  उपोद्घातम्,  उपक्रमः,  अवतरणिका,  अवतरणी,  प्रास्ताविकम्
noun
 
ग्रन्थारम्भे वर्तमानः सः भागः यस्मिन् ग्रन्थस्य विषयादि विज्ञाप्यते।
 "अस्य ग्रन्थस्य आमुखं सविमर्शं लिखितम्।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पात्राणि नाट्येऽधिकृतास्तत्तद्वेषस्तु भूमिका ॥ ३२७ ॥
-wordlist-
 
पात्र (क्ली),  भूमिका (स्त्री)

Tamil

பூ4மிகா : தரை,  மண்,  நிலம்,  இடம்,  புத்தகத்தின் முகவுரை.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भूमिका,  स्त्री,
   (भूमिरिव कायतीति । कै + कः ।स्त्रियां टाप् । यद्वा । भूमिरेव स्वार्थे कन् ।टाप् ।) रचना । वेशान्तरपरिग्नहः । इतिमेदिनी ॥
पात्राणि नाट्येऽधिकृतास्तत्तद्वेशास्तु भूमिकाः ।इति हेमचन्द्रः ॥
भूमिः । भूमिरेव भूमिका स्वार्थे कप्रत्ययेननिष्पन्ना । इति व्याकरणम् ॥
 वेदान्तमते चित्त-स्यावस्थाविशेषः । यथा । क्षिप्तं मूढं विक्षिप्तंएकाग्रं निरुद्धं इति पञ्चभूमयः । आसुरसम्प-ल्लोकशास्त्रदेहवासनासु वर्त्तमानं चित्तं क्षिप्त-भूमिका । १ । निद्रातन्द्रादिग्रस्तं चित्तं मूढ-भूमिका । २ । कदाचिद्ध्यानयुक्तं चित्तं क्षिप्ता-द्विशिष्टतया विक्षिप्तभूमिका । ३ । तत्र क्षिप्त-मूढयोः समाधित्वशङ्कैव नास्ति विक्षिप्ते तुसमाधित्वशङ्का तदितरत् भूमिद्बयं समाधिः ।एकाग्रे मनसि सम्भूतमर्थं प्रद्योतयति क्षिणोतिच क्लेशान् कर्म्मबन्धनानि श्लथयति निरोधममि-मुखीकरोतीति सः प्रज्ञातो योग एकाग्र-भूमिका । ४ । सर्व्ववृत्तिनिरोधरूपा संप्रज्ञात-समाधिर्निरुद्धभूमिका । ५ । इति वेदान्तसंज्ञा-निरूपणग्रन्थः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 भूमिका स्त्री भूमिरिव कायति कै--क । १ रचनायां “अन्य-रूपैर्यदन्यस्य प्रवेशस्तत्र भूमिका” इत्युक्ते नान्ये अभिनेय-पात्रादिवेशान्तरसूचके २ ग्रन्थे ३ वक्तव्यकथोद्वाते ४ कक्षा-याञ्च “नैयायिकादिभिरात्मा प्रथमभूमिकायामयतारितः”इति सांख्यप्रवचनभाष्यम् ।

Capeller

German

 भूमिका f.
  Erdboden,  Boden für (—°), 
Platz,  Stelle
 Rolle (d.).

Stchoupak

French

 भूमिका-
 f.
  terre,  sol 
 ifc. emplacement de 
 plancher,  étage 
préface 
 (dram. ) rôle,  personnage du drame 
 costume 
 गृहोपरि भ्।
terrasse,  toit.
°भाग- m.
  plancher,  seuil.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.