| YouTube Channel

भुजज्या (bhujajyA)

 
Spoken Sanskrit
English
भुजज्या bhujajyA
f.
 base sine
Monier Williams Cologne
English
भुज—ज्या
f.
 (in
astron.
 ) the base sine,
Sūryas.
Apte Hindi
Hindi
भुजज्या
स्त्री*
 भुज+ज्या -
आधार की लम्ब रेखा
L R Vaidya
English
Buja-jyA {% f. %} the base-sine (in astronomy).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भुजज्या स्त्री सू० सि० उक्तायाम् त्रिकोणक्षेत्रस्य भुज जीवायाम्“ग्रहं संशोध्य भन्दोत् तथा शीघ्राद्विशोध्य च । शेषंकेन्द्रपदं तस्माद्भुजज्या फोटिरेव च” सू० सि० ।“ग्रहं राश्यादिकं मन्दोच्चात् प्रागानीतस्वकीयराश्या-दिकमन्दोच्चभोगात् संशोध्योनीकृत्य शीघ्रात् प्रागानीतराश्यादिशीघ्रोच्चात् । चः समुच्चये । ऊनीकृत्य शेषंराश्यादिकं तथोच्चसम्बन्धेन केन्द्रं मन्दोच्चाद्धीनो ग्रहोमन्दकेन्द्रम् । शीघ्रोच्चाद्वीनो ग्रहः शीघ्रकेन्द्रं भवती-त्यर्थः । तस्मात् केन्द्रात् पदं राशित्रयात्मकं विषमं समं चपदं ज्ञेयम् । त्रिराश्यन्तर्गतं चेत् प्रथमं विषमं पदम् ।ततः षड्राश्यन्तर्गतं चेत् त्र्यूनं केन्द्रं द्वितीयं समंपदम् । ततो नवराश्यन्तर्गतं चेत् षडूनं तृतीयं विषमंपदम् । ततो नवोनं चतुर्थं पदं सममित्यर्थ । तस्मात् पदा-द्भुजस्य ज्या कोटिः कोटेर्ज्या च” रङ्ग० । तदानयनं यथा“गताद्भुजज्या विषमे गम्यात् कोटिः पदे मवेत् । युग्मेतु गम्याद्बाहुज्य कोटिज्या तु गताद्भवेत्” सू० सि० ।“विषमे परे यताद्ग्रहस्य पदादितो यद्गतं राशिवि-भागात्मकं प्राग्ज्ञातं तस्मादित्यर्थः । मुजज्या स्यात् ।गम्याद्गतोनं त्रिभं ग्रहात् पादान्तावधिकमेष्यम् ।तस्मात् कोटिः कोटिज्या स्यात् । युग्मे समे तुकारात्पदे एष्याद्भुजज्या गतात् कोटिज्या स्यात् । तुकारोविशेषद्योतकः । एकस्मादेवोक्तरीत्या द्वयं साधितम्” रङ्ग० ।