| YouTube Channel

भीरुः (bhIruH)

 
Apte Hindi
Hindi
भीरुः
पुं*
 - भी+ क्रु
"गीदड़, व्याघ्र"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 व्याघ्रः, शार्दूलः, द्वीपी, चित्रकः, व्याडः, हिंस्रकः, कर्वरः, गुहाशयः, पृदाकुः, जिह्वापः, तीक्ष्णदंष्ट्रः, नखायुधः, नखरायुधः, पञ्चनखः, पुण्डरीकः, भयानकः, भीरुः, मरुवकः, मृगपतिः, मृगराट्, मृगेन्द्रः, वनश्वः, विचित्राङ्गः, व्यालः, हस्तिकक्ष्यः, हिंसारुः, हिंसीरः, हुण्डः
noun
वन्यहिंस्रपशुविशेषः।
"प्राणिसङ्ग्रहालये द्वौ व्याघ्रौ तथा च एका व्याघ्री आसीत्।"
Synonyms:
 छाया, भावानुगा, श्यामा, अतेजः, भीरुः, अनातापः, आभीतिः, आतपाभावः, भावालीना, अतेजः, तेजोभीरुः, प्रतिच्छाया, कर्दमः
noun
तद् स्थानं यत्र सूर्यादेः प्रकाशस्य रोधनं भवति।
"यात्रिकः छायायां विश्राम्यति।"
Synonyms:
 कर्णकीटी, शतपदी, कर्णजलौकाः, भीरुः, शतपादिका, कर्णजलुका, शतपात, शतपादी
noun
कीटविशेषः, कर्णस्य भेदकः क्षुद्रः कीटी।
"कर्णजलुका मानवाय हानिकरा।"
Synonyms:
 अजा, छागी, पयस्विनी, भीरुः, मेध्या, गलेस्तनी, छागिका, मज्जा, सर्वभक्ष्या, गलस्तनी, चुलुम्पा, सज्जा, मुखविलुण्ठिका
noun
पशुविशेषः, या अप्रशस्ता खरतुल्यनादा प्रदीप्तपुच्छा कुनखा विवर्णा निकृत्तकर्णा द्विपमस्तका तथा च यस्याः दुग्धं पानार्थंम् उपयुज्यते ।
"अजायाः दुग्धं शीतलं मधुरं च।"
Synonyms:
 छाया, भावानुगा, श्यामा, अतेजः, भीरुः, अनातपः, आभीतिः, आतपाभावः, भावालीनः
noun
प्रकाशस्य विरुद्धदिशि दृश्यमानं वस्तुनः अग्रतः पृष्ठतो वा आकृतिसदृशं श्यामवर्णीयं प्रतिबिम्बम्।
"बालकः छायां दृष्ट्वा आनन्दितः।"
Synonyms:
 शिवः, शम्भुः, ईशः, पशुपतिः, पिनाकपाणिः, शूली, महेश्वरः, ईश्वरः, सर्वः, ईशानः, शङ्करः, चन्द्रशेखरः, फणधरधरः, कैलासनिकेतनः, हिमाद्रितनयापतिः, भूतेशः, खण्डपरशुः, गिरीशः, गिरिशः, मृडः, मृत्यञ्जयः, कृत्तिवासाः, पिनाकी, प्रथमाधिपः, उग्रः, कपर्दी, श्रीकण्ठः, शितिकण्ठः, कपालभृत्, वामदेवः, महादेवः, विरूपाक्षः, त्रिलोचनः, कृशानुरेताः, सर्वज्ञः, धूर्जटिः, नीललोहितः, हरः, स्मरहरः, भर्गः, त्र्यम्बकः, त्रिपुरान्तकः, गङ्गाधरः, अन्धकरिपुः, क्रतुध्वंसी, वृषध्वजः, व्योमकेशः, भवः, भौमः, स्थाणुः, रुद्रः, उमापतिः, वृषपर्वा, रेरिहाणः, भगाली, पाशुचन्दनः, दिगम्बरः, अट्टहासः, कालञ्जरः, पुरहिट्, वृषाकपिः, महाकालः, वराकः, नन्दिवर्धनः, हीरः, वीरः, खरुः, भूरिः, कटप्रूः, भैरवः, ध्रुवः, शिविपिष्टः, गुडाकेशः, देवदेवः, महानटः, तीव्रः, खण्डपर्शुः, पञ्चाननः, कण्ठेकालः, भरुः, भीरुः, भीषणः, कङ्कालमाली, जटाधरः, व्योमदेवः, सिद्धदेवः, धरणीश्वरः, विश्वेशः, जयन्तः, हररूपः, सन्ध्यानाटी, सुप्रसादः, चन्द्रापीडः, शूलधरः, वृषाङ्गः, वृषभध्वजः, भूतनाथः, शिपिविष्टः, वरेश्वरः, विश्वेश्वरः, विश्वनाथः, काशीनाथः, कुलेश्वरः, अस्थिमाली, विशालाक्षः, हिण्डी, प्रियतमः, विषमाक्षः, भद्रः, ऊर्द्धरेता, यमान्तकः, नन्दीश्वरः, अष्टमूर्तिः, अर्घीशः, खेचरः, भृङ्गीशः, अर्धनारीशः, रसनायकः, उः, हरिः, अभीरुः, अमृतः, अशनिः, आनन्दभैरवः, कलिः, पृषदश्वः, कालः, कालञ्जरः, कुशलः, कोलः, कौशिकः, क्षान्तः, गणेशः, गोपालः, घोषः, चण्डः, जगदीशः, जटाधरः, जटिलः, जयन्तः, रक्तः, वारः, विलोहितः, सुदर्शनः, वृषाणकः, शर्वः, सतीर्थः, सुब्रह्मण्यः
noun
देवताविशेषः- हिन्दूधर्मानुसारं सृष्टेः विनाशिका देवता।
"शिवस्य अर्चना लिङ्गरूपेण प्रचलिता अस्ति।"
Synonyms:
 भीरुः, भीतः, भीरुकः, भीरुहृदयः, भयशीलः, हरिणहृदयः, कातरः, त्रस्रुः, दीनचेतनः, दीनः, असाहसिकः, भयातुरः
noun
यः बिभेति।
"भीरुः म्रियते नैकवारं वीरः एकवारम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भीरुः, त्रि, (बिभेतीति । भी भये + “भियःक्रुक्लुकनौ ।” ३ । २ । १७४ । इति क्रुः ।) भय-शीलः । (यथा, मनौ । ७ । ६२ ।“तेषामर्थे नियुञ्जीत शूरान् दक्षान् कुलोद्गतान् ।शुचीनाकरकर्म्मान्ते भीरूनन्तर्निवेशने ॥
”)तत्पर्य्यायः । त्रस्नुः २ भीरुकः ३ भीलुकः ४ ।इत्यमरः । ३ । १ । २६ ॥
भीलुः ५ । इतिशब्दरत्नावली ॥
भीरुः,
स्त्री,
 (बिभेतीति । भी + “भियः क्रुक्लुकनौ ।”३ । २ । १७४ । इति क्रुः ।) भयशीला स्त्री ।भयप्रकृतिका । इत्यमरभरतौ ॥
(यथा, विष्णु-पुराणे । १ । १५ । ३३ ।“सत्यं भीरु ! वदस्येतत् परिहासोऽथवा शुभे ! ।दिनमेकमहं मन्ये त्वया सार्द्धमिहासितम् ॥
”)शतावरी । इति धरणिः, अमरश्च ॥
(यथा, --“बहुपुत्त्री वरा भीरुः शतमूली शतावरी ।महापुरुषदन्ता च पीवरीन्दीवरी वरी ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
)कण्टकारी । इति शब्दचन्द्रिका ॥
शतपादिका ।इति शब्दरत्नावली ॥
अजा । छाया । स्त्री ।इति राजनिर्घण्टः ॥
भीरुः,
पुं,
 (बिभेतीति । भी + क्रुः ।) शृगालः ।इति शब्दमाला ॥
व्याघ्रः । इति राजनिर्घण्टः ॥
इक्षुभेदः । इति रत्नमाला ॥
अस्य गुणाः ।श्लेष्मकारित्वम् । स्वादुत्वम् । अविदाहित्वम् ।गुरुत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥