| YouTube Channel

भास्कर (bhAskara)

 
शब्दसागरः
English
भास्कर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Resplendent, shining.
m.
 (-रः)
1. The sun.
2. Fire.
3. A hero.
4. The name of a celebrated astronomer.
n.
 (-रं) Gold.
E.
 भा light, and कृ to make, अच्
aff.
 , and स inserted.
Capeller Eng
English
भास्कर॑
a.
 the same
m.
 the sun, a man's name,
n.
 a
kind of breach (made by a thief).
Yates
English
भास्क_र (रः-रा-रं)
a. Shining, bright.
m.
 The sun
fire
a hero
name
of an astronomer.
n.
 Gold.
Spoken Sanskrit
English
भास्कर - bhAskara -
adj.
 - glittering
भास्कर - bhAskara -
adj.
 - bright
भास्कर - bhAskara -
adj.
 - making light
भास्कर - bhAskara -
adj.
 - shining [ making light ]
भास्कर - bhAskara -
m.
 - hero
भास्कर - bhAskara -
m.
 - fire
भास्कर - bhAskara -
m.
 - often found at the end of names
भास्कर - bhAskara -
m.
 - Crown flower plant [ Calotropis Gigantea - Bot. ]
भास्कर - bhAskara -
n.
 - kind of breach
भास्कर - bhAskara -
n.
 - gold
Wilson
English
भास्कर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Resplendent, shining.
m.
 (-रः)
1 The sun.
2 Fire.
3 A hero.
4 The name of a celebrated astronomer.
n.
 (-रं) Gold.
E.
 भा light, and कृ to make, अच्
aff.
 , and स inserted.
Monier Williams Cologne
English
भास्—कर a
mfn.
 (also भाः-कर,
Pāṇ.
 viii, 3, 46, Sch.) ‘making light’, shining, glittering, bright,
MBh.
Bhartṛ.
 (v.l. भासुर and °स्वर)
भास्—कर
m.
 (ifc. f(आ). ) the sun,
TĀr.
&c.
&c.
भास्—कर
m.
N.
 of Śiva,
MBh.
fire,
L.
a hero,
L.
Calotropis Gigantea,
L.
(also with दिक्षित, पण्डित, भट्ट, मिश्र, शास्त्रिन्, आचार्य
&c.
 )
N.
 of various authors (esp. of a celebrated astronomer, commonly called Bhāskarācārya q.v.)
often found at the end of names (e.g. ज्ञान-भ्°, ब्रह्मण्य-भ्°
&c.
 )
भास्—कर
n.
 gold,
L.
a kind of breach (made by thieves in a wall), Mṛcch.
N.
 of a Tīrtha,
Cat.
भास्-कर b
&c.
 See 2. भास्, col. 1.
Monier Williams 1872
English
भास्कर भास्-कर। See under 2. भास्, col. 2.
Macdonell
English
भास्कर bhās-kará,
a.
 [making light], shining, 🞄luminous, brilliant
m.
 sun
N. esp. of 🞄a celebrated astronomer (twelfthe century A. D.)
🞄kind of breach: -nandin,
m.
 son of the sun
🞄-varman,
m.
 N. and ep. of princes: i,
m.
 🞄pat. of the planet Saturn and of the monkeyking 🞄Sugrīva
ī-ya,
a.
 derived from Bhāskara
🞄m. disciple of Bhāskara.
Benfey
English
भास्कर भास्-कर,
I.
adj.
 Resplen-
dent.
II.
m.
1. The sun, Pañc. 190,
4.
2. Fire.
3. A hero.
III.
n.
 Gold.
Apte Hindi
Hindi
भास्करः
पुं*
 भास्+करः -
सूर्य
भास्करः
पुं*
 भास्+करः -
नायक
भास्करः
पुं*
 भास्+करः -
अग्नि
भास्करः
पुं*
 भास्+करः -
शिव का विशेषण
भास्करः
पुं*
 भास्+करः -
एक प्रसिद्ध ज्योतिषी जो ११ वीं शताब्दी में हुए हैं
भास्करम्
पुं*
 भास्+करम् -
सोना
L R Vaidya
English
BAs-kara {% (I) m. %} 1. the sun, R.xi.7, xii.25, K.S.vi.49
2. a hero
3. fire
4. an epithet of Śiva
5. name of a celebrated Hindu astronomer who flourished in the eleventh century of the Christian era.
BAs-kara {% (II) n. %} gold.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१२, अर्क, आदित्य, इन, उष्णांशु, गण, चक्र, तपन, तरणि, तिग्मांशु, तीक्ष्णांशु, दिनकर, दिननाथ, दिनप, दिनमणि, दिनेश, दिवाकर, द्युमणि, नर, नृ, ना, पतङ्ग, पूषन्, प्रद्योतन, भगण, भानु, भानुमत्, भास्कर, मण्डल, मार्तण्ड, मास, मित्र, मिहिर, रवि, राशि, विवस्वत्, व्यय, शङ्कु, सवितृ, सूर्य, हंस
Bopp
Latin
भास्कर m. (lucem faciens e भास् et कर) sol. IN. 1. 29.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
सूत
पु
सूत, भास्कर, सारथि
सूतो भास्कर इत्युक्तः सूतः सारथिरुच्यते ॥ ७० ॥
verse 2.1.1.70
page 0012
सूत
पु
सूत, भास्कर, सारथि
सूतो भास्कर इत्युक्तः सूतः सारथिरुच्यते ॥ ९ ॥
verse 3.1.1.9
page 0014
अर्क
पु
अर्क, स्फटिक, भास्कर
पतङ्गौ शलभादित्यौ अर्कौ स्फटिकभास्करौ ।
verse 3.1.1.23
page 0015
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
दण्डाधिनाथ or दण्डिनाथ or दण्डेश or भास्कर See
Irugapa.
भगवन्तभास्कर or स्मृतिभास्कर often shortened into भास्कर
a law-book composed early in the 17th century by
Nīlakaṇṭha. The latest writers he quotes are Raghu-
nandana and Bhaṭṭoji. The work is divided into 12
Mayūkha: 1. Saṃskāra (composed by his son Śaṅkara).
2. Ācāra. 3. Tithi (Kāla, Samaya). 4. Śrāddha.
5. Nīti. 6. Vyavahāra. 7. Dāna. 8. Utsarga. 9. Pra-
tiṣṭhā. 10. Prāyaścitta. 11. Śuddhi. 12. Śānti.
See these separately. W. p. 309. Oxf. 280^a. B.
3, 94. 112. Oudh XVIII, 44. Burnell 131^b. P. 21.
भास्कर See Lokabhāskara, Śrautabhāskara, Haribhāskara.
भास्कर dh. See Bhagavantabhāskara. Oxf. 38^b. 281^a.
भास्कर guru of Nāgārjuna. Oxf. 322^a.
भास्कर and ज्यौतिषिक भट्ट भास्कर and भदन्त भास्कर
poets. Sbhv.
भास्कर father of Soṭhala, grandfather of Śārṅgadeva
(Saṃgītaratnākara). Oxf. 199^b.
भास्कर father of Harihara (Antyeṣṭipaddhati). IO. 1674.
भास्कर from Prabhāsatīrtha. Mentioned in Bhojapra-
bandha Oxf. 150^b.
भास्कर Quoted by Hemacandra Oxf. 185^b.
भास्कर
Unmattarāghava nāṭaka.
भास्कर
Kāvyaprakāśaṭīkā Sāhityadīpikā. Quoted by Go-
vinda in Kāvyapradīpa, by Ratnakaṇṭha Peters.
2, 17.
भास्कर
Gāyatrīprakaraṇa.
भास्कर
Nānārtharatnamālā q. v.
भास्कर
Prāyaścittadīpikā or Prāyaścittapradīpikā.
Prāyaścittavidhi.
Prāyaścittaśatadvayī.
Prāyaścittasamuccaya.
भास्कर
Madhurāmlakāvya.
भास्कर son of Āyāji Bhaṭṭa:
Śuddhiprakāśa.
भास्कर son of Divākara, pupil of Rāmakaṇṭha Bhaṭṭa:
Spandasūtravārttika.
भास्कर On Udayana's remark (in the Nyāyakusumāñjali 2)
sargo brahmapariṇater iti Bhāskaragotre yujyate'
Govardhana explains: Bhāskaras Tridaṇḍimatabhā-
ṣyakāraḥ.
भास्कर son of Velāditya, father of Sulhaṇa (Vṛttaratnā-
karaṭīkā). Peters. Extr. 43.
भास्कर and Bhāskarasmṛti. Quoted by Aparārka 1, 252,
and by Devaṇṇa. See Smṛtibhāskara.
भास्कर
Tridaṇḍimatabhāṣya.
भास्कर
Praśasti, a guide to letter-writing.
भास्कर
Muhūrtamuktāvalī.
भास्कर son of Āyāji Bhaṭṭa, son of Haribhaṭṭa, son of
Puruṣottama Bhaṭṭa:
Muktikṣetraprakāśa.
Śuddhiprakāśa, composed in 1695.
भास्कर
Āryabhaṭasiddhāntaṭīkā.
भास्कर son of Āyājibhaṭṭa:
Pattrapraśasti. AK 521.
Lanman
English
bhās-kará, m. the sun. [‘light-making’:
171^3.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 द्युमत्, द्युतिकर्, द्युतिमत्, द्योतन, द्योति, द्योतमान, उज्वल, कान्तिमत्, किरणमय, उत्प्रभ, उल्लस, उल्लसित, प्रकाशवत्, प्रकाशक, प्रकाशमान, प्रकाशत्, प्रकाशिन्, चित्र, तेजस्वत्, तेजस्विन्, तेजोमय, तैजस, अञ्जिमत्, अतिशुक्र, अभिरुचिर, अभिविराजित, अभिशोभित, अभीषुमत्, अमन्द, अवभासित, अवभासिन्, आभास्वर, आरोचन, आभासुर, इद्ध, उत्प्रभ, उदीर्णदीधिति, उद्द्योत, उद्द्योतित, कनकतालाभ, कनकप्रभ, कनल, काशी, काशीष्णु, केतु, तैजस, दीदि, दीदिवि, दीप्त, दीप्तिमत्, द्योतमान, धौत, पुनान, प्रख्य, प्रभावत्, बृहज्ज्योतिस्, भास्कर, भासुर, भास्वर, भास्वत्, भासयत्, रुक्माभ, रुचित, रुचिर, रुच्य, रुशत्, रोच, रोचन, रोचमान, रोचिष्णु, वर्चस्विन्, विद्योतमान, विरुक्मत्, विचक्षण, विराजमान, शुक्लभास्वर, शुन्ध्यु, शुभान, शुभ्र, शुभ्रि, शुम्भमान, शोभ, शोभमान, सुतार, सुतेज, सुदीप्त, सुद्योत्मन्, सुप्रकेत, सुप्रभ, सुरुक्, सुविभात, स्फुरत्, हिरण्यनिर्णिज्, हिरण्यनिर्णिग्
adjective
यस्मिन् दीप्तिः अस्ति अथवा यस्य वर्णः आभायुक्तः अस्ति।
"प्राच्यदेशात् आगतेन तेन दूतेन तत् द्युमत् रत्नं राजसभायां राज्ञे समर्पितम्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
nyi
१) अर्क २) भास्कर ३)
nyi ma
१) अरुण २) अर्क ३) अहन् ४) आतप ५) आदित्य ६) तिग्मांशु ७) दिनकर ८) दिवस ९) दिवाकर १०) द्युतम् ११) भानु १२) भास्कर १३) भास्वत् १४) रवि १५) लोकचक्षुस् १६) सूर्य १७)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-
र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।
सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगो
मार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥
p{0008}
ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।
मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥
दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।
ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥
हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।
त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥
-wordlist-
आदित्य (पुं), सवितृ (पुं), अर्यमन् (पुं), खरांशु (पुं), सहस्रांशु (पुं), उष्णांशु (पुं), अंशु (पुं), रवि (पुं), मार्तण्ड (पुं), तरणि (पुं), गभस्ति (पुं), अरुण (पुं), भानु (पुं), नभोमणि (पुं), अहर्मणि (पुं), सूर्य (पुं), अर्क (पुं), किरण (पुं), भग (पुं), ग्रहपुष (पुं), पूषन् (पुं), पतङ्ग (पुं), खग (पुं), मार्ताण्ड (पुं), यमुनाजनक (पुं), कृतान्तजनक (पुं), प्रद्योतन (पुं), तापन (पुं), ब्रध्न (पुं), हंस (पुं), चित्रभानु (पुं), विवस्वत् (पुं), सूर (पुं), त्वष्टृ (पुं), द्वादशात्मन् (पुं), हेलि (पुं), मित्र (पुं), ध्वान्ताराति (पुं), अब्जहस्त (पुं), अंशुहस्त (पुं), चक्रबान्धव (पुं), अब्जबान्धव (पुं), अहर्बान्धव (पुं), सप्तसप्ति (पुं), दिवाकर (पुं), दिनकर (पुं), अहस्कर (पुं), दिवसकर (पुं), प्रभाकर (पुं), विभाकर (पुं), भास्कर (पुं), मिहिर (पुं), विरोचन (पुं), ग्रहपति (पुं), अब्जिनीपति (पुं), गोपति (पुं), द्युपति (पुं), विकर्तन (पुं), हरि (पुं), शुचि (पुं), इन (पुं), गगनध्वज (पुं), गगनाध्वग (पुं), हरिदश्व (पुं), जगत्साक्षिन् (पुं), कर्मसाक्षिन् (पुं), भास्वत् (पुं), विभावसु (पुं), त्रयीतनु (पुं), जगच्चक्षुस् (पुं), तपन (पुं), अरुणसारथि (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आदित्य
आदित्य, सवितृ, सहस्रकिरण, प्रद्योतन, भास्कर, तिग्मांशु, तरणि, दिनमणि, भास्वत्, विवस्वत्, हरि, मार्तण्ड, तपन, विकर्तन, इन, पूषन्, पतङ्ग, भग, सूर्य, गोपति, यम, दिनकर, सूर, अंशुमालिन्, रवि, मिहिर, विरोचन, अर्क, तिमिररिपु, द्युमणि, अंशुमत्, अंशु, हरिदश्व, सप्ताश्व, प्रभाकर, भानुमत्, भानु, ब्रध्न, हंस, खग, मित्र, चित्रभानु, अहर्पति, कर्मसाक्षिन्, जगच्चक्षुस्, द्वादशात्मन्, त्रयीतनु
आदित्यः सविता सहस्रकिरणः प्रद्योतनो भास्कर-
स्तिग्मांशुस्तरणिस्तथा दिनमणिर्भास्वान्विवस्वान्हरिः ।
मार्तण्डस्तपनो विकर्तन इनः पूषा पतङ्गो भगः,
सूर्यो गोपतिरर्यमा दिनकरः सूरोंऽशुमाली रविः ॥ ३५ ॥
मिहिरो विरोचनोऽर्कस्तिमिररिपुर्द्युमणिरंशुमानंशुः ।
हरिदश्वः सप्ताश्वः प्रभाकरो भानुमान्भानुः ॥ ३६ ॥
ब्रध्नो हंसः खगो मित्रश्चित्रभानुरहर्पतिः ।
कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्द्वादशात्मा त्रयीतनुः ॥ ३७ ॥
verse 1.1.1.35
page 0006
नाममाला
Sanskrit
उष्णदीधिति, उष्णभानु, उष्णोस्र, उष्णांशु, उष्णगभस्ति, उष्णकिरण, उष्णपाद, उष्णरुचि, उष्णमरीचि, उष्णार्चिस्, उष्णभास्, उष्णगु, उष्णज्योतिस्, उष्णमहस्, उष्णधामन्, उष्णोर्ज, उष्णविभावसु, उष्णदीधितिमत्, उष्णभानुमत्, उष्णोस्रमत्, उष्णांशुमत्, उष्णगभस्तिमत्, उष्णकिरणवत्, उष्णपादवत्, उष्णरुचिमत्, उष्णमरीचिमत्, उष्णार्चिष्मत्, उष्णभावान्, उष्णगुवत्, उष्णज्योतिष्मत्, उष्णमहस्वत्, उष्णधामवत्, उष्णोर्जवत्, उष्णविभावसुमत्, भास्कर
शीतोष्णप्रायपूर्वाञ्चौ तदन्ताविन्दुभास्करौ ॥ ४६ ॥
verse 0.1.1.46
page 0024
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
ख, भास्कर
संविदि शून्यखण्डे च वर्तते खश्च भास्करे ।
verse 1.1.1.12
page 0120
Mahabharata
English
*Bhāskara^1 (= the Sun): I, 5381 (tīkshṇāṃśo Bhāskarasyāṃśaḥ Karṇo 'rigaṇasūdanaḥ), 5383 (ºsyātmasambhavaḥ, i.e. Karṇa)
VI, 2380
VII, 7874 (Svarbhānu-Bhāskarau, i.e. Alambusha and Ghaṭotkaca), 7938 (Svarbhānur iva Bhāskaram)
IX, 261, 535, 1174, 1333, 1640, 1654, 1858, 1919, 2311, 2457, 2846 (bhagavān)
XI, 811
XII, 148 (devena), 4499 (tejasām īśaṃ), 11731, 11733
XIII, 4629, 7093 (the eighth of the twelve Ādityas), 7292 (Soma-ºau).
Bhāskara^2 = Śiva: XIV, 195.
पुराणम्
English
भास्कर / BHĀSKARA. One of the dvādaśādityas born of kaśyapa prajāpati and aditi. (anuśāsana parva, Verse 150).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
भास्करं,
क्ली,
 (भाः करोतीति । कृ + “दिवा-विभानिशाप्रभा भास्करान्तानन्तादीति ।” ३ । २ ।२१ । इति टः ।) सुवर्णम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
भास्करः,
पुं,
 (भाः करोतीति । कृ + “दिवा-विभेति । ३ । २ । २१ । इति टः ।) सूर्य्यः ।(यथा, मनौ । २ । ४८ ।“प्रतिगृह्येप्सितं दण्डमुपस्थाय च भास्करम् ।प्रदक्षिणं परीत्याग्निं चरेद्भैक्ष्यं यथाविधि ॥
”)अग्निः । इति मेदिनी । रे, १९१ ॥
वीरः । इतिघरणिः ॥
अर्कवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
भास्कराचार्य्यः । स च सिद्धान्तशिरोमण्यादि-ज्योतिर्ग्रन्थकर्त्ता ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
भास्कर
पु०
 भासं करोति भास् + कृ--टच् वरक० । १ सूर्य्ये२ अग्नौ मेदि० ३ वीरे धरणिः । ४ अर्कवृक्षे ५ सिद्धान्तशिरो-मणिग्रन्थकृत्पण्डिते । ६ स्वर्णे
न०
 राजनि० । ७ महा-देवे
पु०
 भा० आनु० ८ अ० । ८ भास्करेण कृते पक्वलवण-भेदे
न०
 चक्रदत्तः । भास्करलवणशब्दे दृश्यम् ।
Capeller
German
भास्कर॑ Licht machend, glänzend.
m.
 Sonne,
Mannsname.